Tobacco Road (1941)

R-2NL release op 5 sept. a.s.

(Bron: bol.com)

Ik kon niet veel met de humor over een stelletje heikneuters die financieel aan de grond zitten en kinderlijk opgewekt doen. Temidden van een hoop opgeblazen drukte in alle armoede staat Gene Tierney in een klein rolletje er soms mooi bij te zijn. Het was haar derde filmrol, een houten vogelverschrikster tussen de randdebielen. Misschien moet je wel een Amerikaan zijn in de jaren '40 om dit met plat opgefokt lachen te waarderen. Eigenlijk is het een goed gefilmde armetierige karikatuur met flodderig tranengedoe.

Voor Gene Tierney fans is deze inderdaad niet de moeite waard. Ze is nauwelijks in beeld en heeft geloof ik twee woordjes dialoog ('Yes, ma!'). Verder vond ik t absurde gedoe wel apart. Zoals op imdb iemand schreef: 'the Beverly Hillbillies as directed by Hollywood's greatest poet.' En Charley Grapewin maakt veel goed; hij over-Walter Brennant Walter Brennan. 3*

Tobacco Road is zonder twijfel de meest ongewone prent die ik van John Ford zag. Nochtans ligt de thematiek van arme boeren die noodgedwongen hun land moeten verlaten volledig in de lijn van de regisseur en ook de cinematografie, warm en romantisch, is zeer eigen aan Ford. Het is dan ook eerder de voorstelling van de personages die erg van de conventie afwijkt. Op dat vlak is de film zowat de antithese van The Grapes of Wrath: het arme boerenvolkje wordt hier namelijk geenszins geromantiseerd, of zelfs maar een warm hart toegedragen. Integendeel, ze worden uitgebeeld als onbehouwen, luidruchtige ploerten die gloednieuwe auto's in de prak rijden, bieten stelen van hun schoonfamilie en bij de minste onenigheid elkaar met stenen bekogelen.

Deze subversieve satire van 'rural america' (en ook het Christendom krijgt trouwens zwaar te verduren) is eerder iets wat ik zou verwachten van de gebroeders Coen, Russ Meyer of Elia Kazan(e.g. Babydoll). Misschien beschouwde de studio John Ford in dit geval meer als 'hired hand'. Zo niet, is het redelijk gedurfde zelfspot van een man die dergelijke thematiek haast altijd mythologiseerde.

Prettig gestoorde film over een stel Hillbillies die te lui zijn om te werken en elkaar op allerlei mogelijke manieren proberen te bestelen. Zoals Yeyo hierboven al schreef ligt de thematiek in de lijn van Fords films en je zou ‘Tobacco Road’ kunnen zien als het gestoorde broertje van het een jaar eerder gemaakte 'The grapes of wrath' (1940). Charley Grapewin schittert als de oude Jeeter Lester. En Gene Tierney speelt de ultieme verleidster.

yeyo vat het hierboven wel aardig samen, en anders is daar altijd nog Fords biograaf Joseph McBride: "It's almost as if Tobacco Road were directed by Ford's evil twin, the dark-hearted mess he became whenever he crawled into his sleeping bag between pictures to drink himself incoherent." En dat laatste zou je dan weer kunnen vertalen naar Fords manier om af te kicken van de zogenaamde sentimentaliteit van The grapes of wrath en How green was my valley.

        Volgens Wikipedia gaf Ford in december 1940 een interview waarin hij zei: "We have no dirt in the picture. We've eliminated the horrible details and what we've got left is a nice dramatic story. It's a tear-jerker, with some comedy relief. What we're aiming at is to have the customers sympathize with our people and not feel disgusted." Voor een zo breed mogelijk publiek dus, zodat niemand in bijvoorbeeld de Midwest zich zou kunnen storen aan de grofheid, de seks en de dubieuze religiositeit van Caldwells oorspronkelijke verhaal. Een dergelijke knieval zou je bij Ford niet verwachten, maar kennelijk leende hij zich daarvoor, en volgens datzelfde Wikipedia-lemma was de film een behoorlijk grote hit. En het pleit voor Fords vakmanschap dat ik, na misschien wel het meest weerzinwekkende overakteren ooit van William Tracy als Dude, op het einde toch ontroerd ben wanneer de Lesters beginnen aan hun reis, maar dat is misschien vooral de verdienste van cameraman Arthur C. Miller.

        Mij deed de film aan niets zoveel denken als aan Popeye, maar meningen verschillen. Wikipedia: "It was one of Andrei Tarkovsky's favorite movies."