Steve Jobs: The Man in the Machine (2015)

Interessante maar tegelijkertijd onevenwichtige documentaire, waarbij regisseur Alex Gibney regelmatig wat teveel hooi op de vork neemt. Vooral in het tweede uur slaat de documentaire een beetje door in zijn kritische benadering van Jobs. Het eerste uur is evenwel zeer geslaagd en beschikt over geweldig archiefmateriaal. Het priveleven van Jobs komt er een beetje bekaaid af, dat is jammer, en zoals gezegd had de kritische tweede helft wel wat ingekort kunnen worden, maar al met al toch wel een boeiend portret van een fascinerende persoonlijkheid.

Van de feiten rondom de persoon en entrepreneur Steve Jobs die in deze documentaire worden aangehaald zijn weinig nieuw of opzienbarend te noemen; veel was al bekend uit de eerdere biografie van Walter Isaacson. Toch was ook dit kijkje in zijn karakter wel interessant.

De documentaire laat (net als de biografie) zien dat Steve een zekere genialiteit bezat waardoor Apple van beginnend computerbedrijfje uitgroeide tot een van de machtigste corporaties ter wereld. Maar ook laat het de schaduwkant zien: Jobs' opvliegende karakter, zijn regelmatig hufterige omgang met (ex-)werknemers, familie en vrienden en zijn gebrek aan empathie. Blijkbaar komt genialiteit altijd met een prijs, één die zwaar betaald werd door iedereen die met hem omging, zij het persoonlijk of zakelijk.

De documentaire weet beide kanten aardig te belichten en gaat ook in op de hypocrisie van het imago van Apple, de belastingontwijking, aandelenfraude en het Foxxcon-schandaal. Soms is het allemaal wat van de hak op de tak en verwarrend (zeker als je de achterliggende geschiedenis niet kent) maar al met al is het een goede aanvulling op de biografie.

Opvallend is dat de wereld verdeeld blijft over Steve Jobs. De één vindt hem een arrogante klootzak, de ander vindt hem een god. Ikzelf hoor bij het eerste kamp. Toch kan ik niet ontkennen dat hij op technologisch vlak een visionair was die met Apple en diens producten het computerlandschap (her)definieerde. Zoals de treffende Think Different campaign al zei: "You can quote them, disagree with them, glorify or vilify them. About the only thing you can't do is ignore them."

Goh.

Erg weinig stemmen hier, nochthans is Jobs toch één van de meest besproken figuren van de laatste 20 jaar. Nochthans was deze docu gemaakt om mensen een andere kant van Jobs te laten zien, maar zoals Gibney zelf al aangaf, men wil gewoon niks slechts over de man horen/lezen. De deinteresse in zijn docu lijkt daar wel het levende bewijs van te zijn.

Los van het gebrek aan interesse is het jammer genoeg weer zo'n halve docu. Als aanvulling op de rest eigenlijk, want op zichzelf is het een aframmeling van Jobs' mindere kantjes, zonder al te veel diepgang of onderzoek. De juiste personen worden gevonden om mee te praten, de juiste weetjes worden belicht en het is vooral belangrijk wat er niet gezegd wordt.

Nu zijn dit soort docus wel deels te verantwoorden, omdat er een gebrek is in andere documentaires van dit soort informatie, maar verder is het natuurlijk net zo polariserend en net zo eenzijdig als al de hosanna docs. En voor een doc die dan toch makkelijk 120 minuten duurt had het zeker wat beter uitgediept mogen worden.

Ach ja, tegenwoordig vorm je eerst je opinie en kies je dan de docu uit die er het beste bij past. Dat hoort een beetje bij de tijdsgeest, alleen is dat niet echt iets waar ik naar op zoek ben.

2.0*

De twee speelfilms over Jobs heb ik gezien en ik heb de vuistdikke biografie van Walter Isaacson gelezen, dus eigenlijk geen verrassingen meer voor mij. Toch fascineert hij me wel als mens, en de hele weg die Apple afgelegd heeft vind ik erg interessant, dus toch maar een kijkbeurt aan gewaagd.

Zeker de eerste helft is er voor de minder geïnformeerde kijker geen touw aan vast te knopen doordat het zo hak op de tak gaat. De tweede helft is wellicht interessanter, maar het is voor een documentaire eigenlijk veel te lang en zeker tegen het einde met al die schandalen heb je het wel een beetje gehad, terwijl het dan eigenlijk pas juicy wordt. Hier had veel meer in geschrapt moeten worden want het is een erg taaie zit.

2,5*

Waarom maakte de dood van Apple-oprichter Steve Jobs zoveel emoties los? Waarom werd (en wordt) hij zo vereerd? Regisseur Alex Gibney geeft toe niet meer zonder zijn i-Phone te kunnen, maar vraagt zich af hoe dat gekomen is en welke rol Steve Jobs heeft gehad in de razendsnelle revolutie in communicatie. Hoewel de duistere kanten van Jobs persoonlijkheid en handelswijze redelijk onbekend is, levert Gibney een overtuigende, goed onderzocht portret op van een man die de moderne wereld voorgoed veranderd. In hoeverre dat goedschiks of kwaadschiks is, mag je als kijker zelf bepalen. Maar een gemakkelijk antwoord op de centrale vraag is er niet. En dat geeft al genoeg stof tot napraten.