Meer dan een tour: het commerciële en culturele succes van concertfilms

Steeds meer artiesten kiezen ervoor hun concert te verfilmen en met opvallend succes. Wat vroeger vooral een cadeautje was voor de fans, is nu iets waar hele bioscoopzalen voor vollopen. Die trend is ook zichtbaar bij aankomende projecten als EPiC: Elvis Presley in Concert, Twenty One Pilots: More Than We Ever Imagined en Billie Eilish: Hit Me Hard and Soft - The Tour. Waarom werkt dit concept zo goed en waarom komt dit steeds vaker voor?

Om te begrijpen waarom concertfilms zo succesvol zijn, is het belangrijk om zowel naar de economische kant als naar de beleving van het publiek te kijken. Het antwoord ligt namelijk in een slimme combinatie van deze twee. Concertfilms zijn niet alleen een nieuwe inkomstenbron, maar ook een andere manier om muziek samen te ervaren.

Commercieel succes: meer dan een bijproject

Dat concertfilms geld opleveren, blijkt uit de cijfers. De film van Taylor Swift, Taylor Swift: The Eras Tour, bracht wereldwijd meer dan 260 miljoen dollar op. Daarmee werd het een van de succesvolste concertfilms ooit. Wat bijzonder is: de film werd niet via een traditionele studio uitgebracht, maar via een directe deal met AMC theatres, waardoor Swift een groter deel van de opbrengst zelf hield. Ook This Is It, over de geplande comebackshows van Michael Jackson, was een groot succes met ongeveer 268 miljoen dollar wereldwijd. Voor bioscopen is dit belangrijk. Concertfilms trekken extra bezoekers en voor artiesten betekent het extra inkomsten naast tours, streaming en merchandise.

Waarom werkt het concept zo goed?

Concertfilms zijn toegankelijker dan echte shows

Concertkaartjes zijn vaak duur en snel uitverkocht. Onderzoek van Association for Cultural Economics International (ACEI) naar de ontwikkeling van concertticketprijzen laat dit zien. Daaruit blijkt dat de prijzen de afgelopen jaren zijn gestegen door hoge vraag en beperkte beschikbaarheid, hierdoor zijn populaire shows vaak binnen enkele minuten uitverkocht. Grote tours zitten binnen minuten vol en kunnen honderden euro’s kosten. Een bioscoopkaartje is betaalbaarder en makkelijker te krijgen. Daardoor kunnen meer fans de show beleven, ook als ze geen kaartje hadden voor de echte tour.

Samen beleven versterkt de ervaring

In de bioscoop zit je niet alleen te kijken. Fans zingen mee, klappen en reageren samen, en dat maakt het beleven van de film meer dan alleen kijken. Het lijkt soms meer op een live-ervaring dan op een gewone film. Dat wordt bevestigd door onderzoek van Julian Hanich naar collective viewing, waarin hij uitlegt dat samen een film kijken je ervaring verandert en dat emoties in een zaal elkaar kunnen versterken.

Concertfilms versterken de band met de artiest

Naast het optreden laten veel concertfilms ook backstage-beelden, interviews of speciale producties zien. Dat geeft extra context en maakt dat fans zich meer betrokken voelen bij de artiest. Volgens onderzoek van Sarita M. Stewart naar artist-fan engagement blijkt dit te kloppen. In dit onderzoek wordt beschreven dat extra toegang en content rondom de artiest (zoals exclusieve beelden en extra materiaal) fanbetrokkenheid kan vergroten en fans actiever kan maken in hun gedrag rondom die artiest.

Waarom zien we dit nu vaker?

Corona heeft het idee versterkt

Tijdens de coronapandemie lagen liveconcerten stil. Artiesten en fans zochten andere manieren om muziek te beleven, zoals livestreams en online events. Het idee dat je muziek ook via beeld kunt beleven, werd daardoor veel normaler. Dit blijkt uit onderzoek van PwC in het Global Entertainment & Media Outlook, waarin wordt beschreven dat de markt voor live-entertainment tijdens corona sterk kromp terwijl digitale en online vormen van entertainment juist groeiden. Nu concerten weer mogelijk zijn, blijft die gewoonte hangen en wordt een concertfilm gezien als een logische extra.

Streaming levert weinig per luisterbeurt op

Streamingdiensten zoals Spotify betalen geen vast bedrag per stream. In plaats daarvan wordt ongeveer 70 procent van de totale inkomsten uitgekeerd aan rechthebbenden, zoals platenlabels en distributeurs. Deze externe maatschappijen zullen het vervolgens verdelen onder de artiesten. Dit blijkt uit het Loud & Clear-rapport van Spotify, waarin het bedrijf uitlegt hoe inkomsten uit streaming worden verdeeld. Omdat inkomsten worden gedeeld met labels en distributeurs, houden artiesten per stream vaak slechts een klein bedrag over. Artiesten moeten hun inkomsten hierdoor dus op een alternatieve manier gaan verdienen.

Bioscopen zoeken publiek in een streamingtijdperk

Door de opkomst van streamingdiensten zoals Netflix kijken steeds meer mensen films en series thuis. Bioscopen moeten daarom extra redenen bieden om mensen naar de zaal te krijgen. Concertfilms zijn speciale evenementen die een ander publiek trekken dan normale films. Uit cijfers van het Nederlands Filmfonds blijkt dat het aantal bioscoopbezoekers in Nederland daalde van ruim 38 miljoen in 2019 naar ongeveer 28 miljoen in 2025. Ook blijkt uit het Global Entertainment & Media Outlook van PwC dat streamingabonnementen in dezelfde periode sterk groeiden. Hierdoor zoeken bioscopen naar alternatieve content en evenementen om publiek terug te winnen.

Kritische kanttekeningen

Toch zijn er ook beperkingen. Een concertfilm kan de fysieke ervaring van een liveconcert niet volledig vervangen. De sfeer, het geluid en het gevoel van samen met duizenden mensen zijn, is in een bioscoop anders. Dit blijkt uit onderzoek van Pine en Gilmore naar de ‘Experience Economy’, waarin wordt uitgelegd dat live-ervaringen waardevol zijn juist door hun fysieke en unieke karakter. Een digitale of opgenomen versie kan die fysieke aanwezigheid niet volledig vervangen. Ook werkt het concept vooral goed voor artiesten met een grote fanbase. Uit de eerder genoemde box office-cijfers van Box Office Mojo blijkt dat vooral wereldsterren zoals Taylor Swift en Michael Jackson hoge opbrengsten realiseren met concertfilms.

Concertfilms zijn populair omdat ze inspelen op meerdere ontwikkelingen tegelijk. Ze bieden fans een toegankelijk alternatief voor dure en snel uitverkochte shows. Daarnaast versterken concertfilms de band tussen artiest en publiek en zorgen zij voor extra inkomsten voor zowel artiesten als bioscopen. Door deze combinatie van economische en culturele factoren lijkt de concertfilm geen tijdelijke hype, maar een structurele aanvulling op de muziekindustrie en de bioscoopsector.