Suggestieve films

Noem hier opvallende, krachtige, effectieve films of filmscènes waarin dingen niet getoond, maar gesuggereerd worden. Bijvoorbeeld doordat een personage over een gebeurtenis vertelt, of als een personage iets ziet dat zich buiten het beeld afspeelt (en vaak slechts hoorbaar is). Vinden jullie dat het, mits goed uitgevoerd, bijdraagt aan de kracht van de film?

Een krachtige scene is bijvoorbeeld de scene uit Angelopoulos' Landscape in the mist, waarin een meisje wordt verkracht. De gebeurtenis speelt zich buiten het zicht van de kijker, in de laadbak van een vrachtwagen af. Door het niet te tonen, wordt de verbeelding van de kijker geprikkeld. Waardoor de gebeurtenis juist een grotere emotionele impact heeft. Wanneer het getoond werd, zou het slechts walging en verontwaardiging oproepen waarschijnlijk.

Uiteraard zijn er ook vele horrorfilms te noemen die steunen op het principe van weglating, waardoor er spanning en mogelijk angst (maar dan een plezierig soort) ontstaat.

Interessant. Je zou denken dat het makkelijk moet zijn om zo een paar voorbeelden te noemen, maar ik kom er even niet op..

Het einde van Hana-bi (met stip). Sowieso is Kitano een meester in dat soort dingen.

Pontypool

Twee scenes komen als eerste bij me op:

Persona - Vertelling over orgie op het strand. Zeer krachtige scene die zonder twijfel memorabeler is dan wanneer het allemaal getoond zou worden.

Pickpocket - Diefstal op de paardenrenbaan (zonder dat de paarden in beeld komen). Over dit laatste voorbeeld heeft Willem Jan Otten ooit een stuk geschreven voor NRC dacht ik, zie ook een bericht van FisherKing bij de film.

Reservoir Dogs - Met de oorsnijscène. Je ziet niks.

Scarface - Met de cirkelzaag, al zie je wel bloed en het gezicht van het slachtoffer

Ghost World - Iets subtieler, maar de suggestie wordt gewekt dat Enid zelfmoord pleegt

Wat te denken van de scene uit Eyes Wide Shut, waarin het karakter gespeeld door Nicole Kidman stoned aan haar manvertelt over een eerdere affaire die ze had. Evocatieve vertelling volgens mij.

Over dit onderwerp kan ik het hoofdstuk 'Intimidating Imaginations' uit het boek Cinematic Emotion in Horror Films and Thrillers aanraden. Geïnteresseerden kunnen zich per PM bij mij melden.

Naast visuele suggestie gebruiken sommige films ook auditieve suggestie.

Aan het eind van Go with Peace Jamil zit een scene waarin de protagonist het uitschreeuwt van pijn, wanhoop, woede en verdriet. Hierbij is juist het geluid weggelaten, waardoor je dit in je verbeelding aanvult. Jammer genoeg hoor je de schreeuw even later wel, dat had wat mij betreft weg gelaten mogen worden.

Een tweede voorbeeld is de climactische scene in Shame, waarin de protagonist zijn zus thuis vindt die een zelfmoordpoging heeft gedaan. Normaal zou de protagonist denk ik in huilen en weeklagen uitbarsten. In dit geval koos de regisseur echter om het alleen in beeld te vangen, en de Goldberg Variations als enig geluid te kiezen. Bijzonder effectief, kippenvel moment.

Ik herinner me opeens Snow angels. Heb het in m'n recensie nog benoemd:

Suggestie zit als ik even nadenk toch in erg veel (wat mij betreft: betere) films. Welke me zo snel te binnen schieten:

- 'In a Lonely Place' Is Bogard de moordenaar of niet?
- De moord op het jongetje in Funny Games van Haneke. Haneke gebruikt dit erg veel als stijlmiddel.
- In 'Les Diables' zit terloops een heel subtiel en schokkend suggestief shot.
- 'El Espíritu de la Colmena' de traumatische ervaring van de hoofdpersoon.
- 'Lakposhtha Parvaz Mikonand'
- Louis Malle maakt er ook veel gebruik van, o.a. in Le Souffle au Coeur, Le Feu Follet, Au Revoir les Enfants.

Het voorbeeld uit Landscape in the Mist is wel één van de mooiste....

een ultiem voorbeeldje:

Nog een mooie:

Interessante korte film, maar niet suggestief in de zin zoals tot nu toe in deze topic is gebruikt. Er wordt gespeeld met de verwachting (in die zin suggestief dus) van de functie van de voice-over in relatie tot het beeld.

De film Gigante heeft een voyeuristische protagonist die een vrouw volgt waar hij een oogje op heeft. Als op het einde hij haar eindelijk durft aan te spreken (waar de kijker bijna anderhalf uur op heeft gewacht), hoort de kijker niet wat er gezegd wordt; de dialoog is vervangen door een muziekstuk. Op die manier wordt open gehouden of de liefde wederzijds is.

In het zes-en-half-uur durende Florentina Hubaldo, CTE van Lav Diaz zit een gruwelijke verkrachtingsscène van een klein half uurtje. We zien het niet maar horen het wel.

De vraag is wat hebben we liever? De beruchte scène in Irréversible die ons alles laat zien of de scène in Florentina Hubaldo, CTE waar we het meisje alleen maar horen krijsen / schreeuwen van de pijn. Liever alles binnen het kader of buiten het kader? Liever niet kijken maar wel (aan)horen?

Ik denk over het algemeen dat je je makkelijker van beeld kunt distantiëren dan van geluid. Je kunt je daarnaast makkelijker distantiëren van percepties (audiovisuele, bij film), dan van je eigen verbeelding. Als je alleen het geluid hoort ga je automatisch de beelden erbij 'zien', dat is waarschijnlijk gruwelijker dan het in beeld zien op het scherm. Maar het is mogelijk dat er verschil is tussen personen die meer visueel of juist meer auditief zijn ingesteld.

Overigens werkt dat denk ik alleen zo bij representaties, waarvan je weet dat ze dus niet echt zijn, op het moment en in de ruimte dat je ze ziet op het scherm. Er is dan nog een verschil tussen een verkrachting die werkelijk zich heeft afgespeeld voor de camera, en een geacteerde verkrachting(die wel met echte acteurs is opgenomen), en bijvoorbeeld een animatie waar geen mens aan te pas is gekomen (denk aan het debat over kinderporno). Van al deze drie categorieën kun je je makkelijker distantiëren dan van een verkrachting waar je in het echte leven getuige van bent.

Volgens deze lijn van gedachten zou de scene Florentina Hubaldo, CTE dus een grotere impact hebben en dus het minst te prefereren zijn. Het is echter ook mogelijk dat een kijker niet wegkijkt bij een dergelijke scene. Hoe langer een expliciete scene, zoals in Irreversible, hoe moeilijk het wordt om weg te kijken, je aandacht te verleggen. Tenminste als je in de bioscoop zit waar je niet snel de zaal uit zult lopen en je geen mogelijkheid hebt om een hoofdstuk over te slaan of door te fastfowarden.

Deze hele argumentatie heeft dus als vooronderstelling dat de kijker geen plezier ontleent aan het zien van een verkrachting.

Het briefje van Marta dat ze aan broer Herman geeft aan het einde van Whisky (Juan Pablo Rebella en Pablo Stoll) wordt ook niet de inhoud van getoond. Sowiezo een hele volwassen subtiele film voor een stel twintigers als regisseurs.

In Henry Fool (1997 | Hal Hartley) worden alle schrijfsels - gedicht(en) / boek(en) - niet voor de kijker openbaar gemaakt. Het is als een 'MacGuffin' dat het plot constant in beweging houdt.

Klimovs Come and See toont de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog, maar haalt de emotionele impact vooral uit het samengaan van wat wel en wat juist niet getoond wordt. Met analyses van een aantal belangrijke momenten in de film zal ik dit toelichten. Overigens denk ik dat de individuele scenes nog meer impact krijgen binnen het geheel van de film. Door de opeenstapeling van misselijkmakende handelingen die je met de hoofdpersoon meemaakt, en ook door de overweldigende ambient soundtrack, kom je als kijker in een naar soort roes waarin je open staat voor emotionele beleving.

In een van de meest memorabele scenes keert de hoofdpersoon, die zich bij het verzet heeft aangesloten, terug naar het dorp waar hij vandaan komt, en waar de rest van het gezin nog woont. Bij aankomst is het akelig verlaten. Er klinkt een aanhoudend, penetrant gezoem van vliegjes. Als zijn metgezellin uit het raam kijkt van het ouderlijk huis waar ze zijn binnen gegaan, moet ze wegkijken en braken. Wanneer ze besluiten het dorp te verlaten blikt de camera heel kort terug, waarmee het lot van zijn dorpsgenoten (dat de kijker inmiddels had vermoed, mede door het geluid van de vliegjes) uit de doeken wordt gedaan, zonder dat de hoofdpersoon het zelf ziet. De impact komt voort uit de spanning, die opgebouwd is door juist het uitstellen van het tonen van de horror, en doordat het maar zo kort in beeld is gebracht.

In een scene die er kort op volgt, zien we een man, met een ernstig verbrand gezicht. Op zich geen prettig aangezicht, maar het gruwelijkste was voor mij hetgeen de man vertelt. Hij verhaalt hoe hij met brandstof is overgoten, en dat hij brandend, in doodsangst, rond rent en zijn belagers smeekt hem toch dood te schieten. Een verlossing die hem niet is gegund, gegeven dat hij zijn verhaal nog kan doen.

Een derde en laatste voorbeeld is wanneer in een plan-séquence, nadat de kerk met kinderen in brand is gestoken, een meisje in een vrachtwagen met soldaten wordt getrokken. Te midden van de chaos en het motorgeronk, klinkt vooral het gekrijs van het meisje nog lang na. Later zien we haar terug, ernstig geschaad, met bloed tussen de benen en op haar gezicht. Hierdoor vullen we de gebeurtenissen, die we al ongeveer geschat hadden, verder in.

Zie ook: de topic over de film.

Verkrachtingsscene in The Great Ecstasy of Robert Carmichael. Je ziet vrijwel niks, maar o zo akelig.