Pickpocket (1959)

he, naar deze film wordt verwezen in Eloge de L'Amour

Pickpocket is een van mijn lievelings films. Fenomenaal goed. Wel een beetje somber.

Sublieme minimalistisch weergegeven studie van Bresson over een jongeman die op zoek is naar de verlossing.

Pickpocket, een van Bresson’s meesterwerken, handelt om Michel, een intelligente, maar van de wereld vervreemde jongen die niet aan de dwang kan weerstaan om zakken te rollen. Dit verandert langzaamaan in een, haast erotische, obsessie.

Net als in andere films van Bresson (Mouchette, Le Diable Probablement) is de hoofdpersoon iemand die met de samenleving overhoop ligt, die zich een eenzame buitenstaander voelt. Pickpocket heeft een literaire antecedent in Dostoyevsky’s Misdaad en Straf. Beide hoofdpersonages (Michel in deze film en Raskolnikov in het boek) vinden zichzelf in al hun intellectualiteit boven de maatschappij staan, en menen gerechtigheid te zien in hun daden.

Ook Pickpocket is magistraal in zijn vertoon van beelden. Bresson filmt in een meesterlijk puristische, minimalistische en ingetogen manier. Pickpocket is een serie van zeer gestileerde, simpele, perfect uitgekiende beelden van een grootse gracieuze puurheid.

De hoofdpersonages vertonen geen emoties en Bresson geeft geen motivatie voor hun acties. De kijker ziet alleen datgene wat Michel ziet, denkt en zegt. Het emotionele aspect komt van de subjectieve gevoelens en gedachten die de toeschouwer op de personages projecteert.

De beelden van deze Michel (Martin LaSalle in een fenomenale rol) in actie, zakken rollend in de metro, in de trein en bij de paardenrennen, zijn meesterlijk. De expressie in de ogen (vaak intens, monotoon, bleek), de blik van de camera die slechts gericht is op handen, bewegingen, portemonnees en kledingstukken maken Pickpocket een fenomenale, intense bijna documentaireachtige studie over hoe zakkenrollers te werk gaan.

De scène in de trein, waar Michel met twee medestanders in samenwerking reizigers beroofd, is fameus en meesterlijk gracieus en minutieus.

De eindscène, waarin Michel de verlossing vindt in de handen van Jeanne (de eveneens grootse Marika Green), is al even meesterlijk als simpel en is door Paul Schrader gekopieerd voor twee van zijn films.

Ondanks de enorm ingetogen, ingehouden en emotieloze beelden zit er een enorme passie en sensualiteit in deze film, haast onderhuids en alleen voelbaar voor degenen die zich kunnen vinden in Bresson’s manier van filmen.

Meesterlijke film dus, met recht een van de allergrootste films van Robert Bresson en sowieso van de filmgeschiedenis.

16 maart op DVD. Bij MK2 met Englse ondertiteling. Ook L'argent en Proces de Jeanne D'Arc verschijnen dan.

- Then a sweet light came up.

- Oh Jeanne, in order to reach you …

… what a strange way I had to take …

Misschien wel de beste film van onze vriend!

Verschijnt 30 augustus op dvd bij Total Film Entertainment.

In september verschijnt er in de Filmkrant een groot artikel over Robert Bresson.

Even inhakent op Ramon bij Persona en een artikel van Willem Jan Otten in M (bijvoegsel NRC) van afgelopen Zaterdag.

"We hadden net gegeten. De discussie ging over het tirannieke van de filmkunst. Volgens de romanschrijver in het gezelschap, die zijn laatste boek juist aan een filmmaatschappij had verkocht, laat een film de verbeelding van de toeschouwer nooit echt vrij. Die wordt gedwongen van de ene visualisering van de maker. Een filmliefhebber is, veel meer dan een lezer, een hond van Pavlov. Hij wil gedacht worden, niet aan het denken gezet. De romanschrijver knoopte aan deze op sensatie beluste willoosheid van de filmgenieter een zwiepende theorie vast over de ondergang van het Westen. [...]

Toen liet ik dus Pickpocket zien, de eerste minuten. We keken, en zagen hoe een jonge man zijn verlangen om een misdaad te begaan bevredigt. Tijdens een paardenrace ontfutselt hij een willekeurige vrouw haar portefeuille. De feitelijke ontfutseling zien we niet. We kijken naar de gezichten van de vrouw en de jongen en de omstanders. Die zijn uitdrukkingsloos. Precies dan roffelen de racende paarden langs. We weten dat achter de vrouw een hand in haar tas glijdt. [...]

Vlak voordat we opbraken, kwam het fragment nog even ter sprake, [...] ineens bleek de romanschrijver zich te herinneren dat hij racende paarden had gezien. Met jockeys en rugnummers en al. Geweldig beeld is dat toch, zei hij. [...] We zetten het fragment weer op. Wat we ook zagen: geen paarden. Alleen maar ogen van mensen die door iets buiten beeld van links naar rechts werden meegetrokken. En we hoorden geroffel, dat, van hoeven.

Dat is het vermogen om beelden te laten zien, die het scheppend vermogen van de kijker aanspreekt. Bij expliciete beelden gaat het voorstellingsvermogen verloren. Bresson (maar denk ook aan Mike Leigh en Ingmar Bergman) heeft een oorlog gevoerd tegen dat waar de filmkunst voor geboren leek te zijn: de visuele illusie. Hij wilde niet dat we keken, maar zagen, en dat we niet zijn beelden zagen, maar dat wat je ziet als je je ogen dicht doet en je het voorstelt. Hij wilde dat wij, ieder afzonderlijk, al kijkend, onszelf zagen. En dat dus met open bioscoopogen.

De kracht van beelden is wat we NIET zien, en we ons voorstellingen moeten gaan maken, wat we denken te zien.

Mooi artikel en dito post fk! Wordt nu onderhand wel eens tijd dat je zelf ook aan Bresson begint.

Robert Bresson was een intellectueel, een belezen man. Hij wist heel goed waar ie mee bezig was!

Deze film staat in mijn top10 niet alleen maar om de magistrale plaatjes, maar vooral omdat ik het imponerend vind hoe Bresson hier “Prestuplenije i nakazanije” van Dostojevski combineert met de Plarto’s werken. Dit wordt in deze film zo slim gedaan, dat Pickpocket haast religieus te noemen is.

Wat een meesterwerk zeg

Mooie pakken, mooie dame. Die pakken en die dame zijn mooi in beeld gebracht en ook het zakkenrollen is ingenieus door de camera geregistreerd. Mooi werk.
De hoofdrolspeler (die lijkt op de jonge Henny Kuiper) vind ik maar een oninteressante sul. Waarom die schoonheid voor hem valt is mij een raadsel.
De voice-over geeft wat meer diepgang aan het verhaal en een kijkje in de psyche van deze zonderlinge figuur.
Ik had er meer van verwacht.

Ik had er ook wat meer van verwacht.

Ik ben niet zo dol op het emotieloze acteerwerk die Bresson bewust laat zien met zijn amateur-acteurs (want dat zijn het, als ik me niet vergis). De houterige motoriek en gezichtsuitdrukkingen leiden mij teveel af van wat er gezegd wordt - het is alsof het script droog wordt voorgelezen.

Ik ben het eens met voorgaande opmerkingen over mooie beelden en hoe het pickpocketen wordt verbeeld, maar erg overtuigend was het verder helaas niet. Ben benieuwd naar andere Bresson's. Deze krijgt van mij voorlopig een 3*.

Jammer, de blanco personages van Bresson lenen zich ideaal om zelf te gaan kleuren, zodat voor iedereen een net iets ander personage ontstaat en dus iedereen een beetje zijn/haar 'eigen' film heeft.

Heeft iemand ´The Hitchhiker´ van Roald Dahl gelezen? Dit werk is voor het eerst gepubliceerd in 1977. In het verhaal neemt Roald Dahl een lifter mee, die gespecialiseerd blijkt te zijn in zakkenrollen. Hij heeft ranke vingers als een pianospeler waarmee hij vliegensvlug en met veel vernuft dingen van mensen weet te ontnemen zonder dat het slachtoffer ook maar iets kan merken. Hij noemt zichzelf geen zakkenroller, maar vingersmid.

Na deze film gezien te hebben, vraag ik me sterk af of dit korte verhaal niet geìnspireerd is door Pickpocket van Bresson.

Heb het boek gelezen. Zou zo maar kunnen natuurlijk, Bresson heeft wel meer mensen geinspireerd...

Eigenlijk heef gimli het al beter verwoord, toch nog maar even mijn duit in het zakje middels knip-en-plakwerk:

Volledig sprakeloos was ik enkele maanden terug na het zien van het prachtige Au Hasard Balthasar. Behoorlijk in mijn nopjes was ik daarom toen ik hoorde dat het fameuze Criterion-label zich officieel had toegewijd aan een dvd-release van Bresson's boevenfilm Pickpocket...

Pickpocket draait om de jonge schelm Michel, die zijn dagen al zakkenrollend doorbrengt in de straten, metro's en stations van Parijs. Naarmate zijn boevenkunsten groeien, groeit tevens de onzekerheid en de angst om gepakt te worden...

In de bijgevoegde introductie onthult kenner James Quandt dat Bresson zich behoorlijk heeft laten inspireren door het werk van film-noir meester Sam Fueller. Met name zijn vergelijking met Pick-up On South Street is uiterst treffend vanwege het zakkenrollersthema en het noir-achtige sfeertje.

Toch zou Bresson Bresson niet zijn als hij hier niet zijn volledig eigen ingetogen draai aan zou geven. En dat doet hij dus ook. Evenals in Balthasar gebruikt hij ook hier weer die haast hypnotiserend minimalistische stijl. Ook ditmaal maakt hij weer gebruik van non-acteurs, die hij briljant iedere vorm van nadrukkelijke emotie verbiedt. In plaats van een focus op het verhaal, legt Bresson op intrigerende wijze de nadruk op de berovingen en zakkenrollertechnische handelingen van Michel en kornuiten. De ultieme studie van de zakkenrollerskunst zou je het haast kunnen noemen. Uiteraard verloochent Bresson ook zijn poetische stijl niet. De slotscene bijvoorbeeld die min of meer de geestelijke verlossing aangeeft van Michel... zonder meer fantastisch, alleen al dankzij het sublieme acteerwerk van Martin LaSalle en Marika Green. Helaas deed de film mij op emotioneel vlak net wat minder dan Balthasar, maar desalniettemin is dit een geweldige film en een volledig terechte klassieker! ****1/2

@ alastor: denk nog eens na over de film, er zit zoveel meer in dan lijkt. Of kijk Au Hasard Balthasar een keer...

Daarmee doel je op mijn sterrenwaardering, neem ik aan?

Het thema 'zakkenrollen' is vrij ongebruikelijk en de handelingen die daarbij horen worden op een interessante manier gefilmd. Toch had ik het na de tweede beurs die gegapt werd wel weer gezien.

Wat ik wel erg mooi vind aan de film is de eerdergenoemde ingetogenheid en de veelzeggende oogbewegingen van Michel.

Dit ervaarde ik juist niet, het leek mij alsof het Michel niets kon schelen. Pas in de armen van Jeanne beseft hij waar hij naar op zoek was en wat hij gedaan heeft.

Hier kan ik helemaal niets mee, ik kan het me niet voorstellen en me dus ook moeilijk identificeren met de hoofdpersoon. Terwijl me dit toch essentieel lijkt om iets te kunnen brouwen van deze film.

Vandaar dat ik het voorlopig even op 2,5* houd.

Mooie posts van FK en Gimli. Bresson maakt kale cinema in bepaalde opzichten. Hij reikt je geen volledig uitgewerkt verhaal aan, maar dwingt je bijna om zelf het verhaal bij de beelden verder in te vullen. Dat maakt Bresson een vrij moeilijk toegankelijke regisseur, ondanks de eenvoud van zijn films. Bijna een contradictie, maar toch is het zo. Bresson is daar volstrekt uniek in, ik ken zelfs nauwelijks regisseurs die echt sterk zichtbaar door hem zijn beïnvloed.

Pickpocket was weer buitengewoon boeiend, na één keer kijken iets minder dan Au Hasard Balthazar en Mouchette, voorlopig hou ik het daarom op 4.0*, maar het is een film om even te laten bezinken.

Ik ook niet veel. Wel een interessante vraag, trouwens, in hoeverre Bresson-invloeden tegenwoordig nog terug te zien zijn.

Graag breek ik nog eens een lans voor de indrukwekkende film Killer van Darezhan Omirbaev. Hierin zijn de gelijkenissen met Bresson opvallend. Vooral in de zin dat de film zo sober en zakelijk van stijl is, opgebouwd uit registraties van losse handelingen.

Een ander voorbeeld zijn de films van de Dardenne-broers. Zij hebben veel uitgangspunten van Bresson verwerkt in hun eigen beeldtaal. Zeker bij Rosetta is de film stilistisch teruggebracht tot de essentie, vormt de registratie van de handelingen het voornaamste deel van de film en tonen de acteurs zelf weinig emotie, terwijl die onder de oppervlakte continu aanwezig is.

Een derde voorbeeld zijn de films van Bruno Dumont. Hij is ongetwijfeld door Bresson beinvloed, al is dat niet direct door de strakke, zakelijke stijl. Maar zeker L'Humanité heeft Bressoniaanse pretenties in de zin dat het met een klein alledaags, ogenschijnlijk inhoudsloos, verhaaltje een rijke, filosofische allegorie op het leven probeert te zijn. En ook Dumont werkte bewust met amateuracteurs.

Een laatse film, die me nog vers in het geheugen ligt, is Batalla en el Cielo. Weliswaar qua uitwerking ook wat verder verwijderd, maar qua aanpak zijn er overeenkomsten: ook Reygadas koos bewust voor amateuracteurs en liet hun juist niét acteren, geen emotie uitbeelden, zodat die invulling volledig aan de kijker wordt overgelaten.

Wie vult aan? Of corrigeert?

Een klassieker, mooie zakkenrol-scenes, prachtig in beeld gebracht. En ook een zeer poetische film. Een must-see voor filmliefhebbers.! 4,5*

De film raakte me eigenlijk niet echt, hij was te droog te emotieloos, ik weet niet precies wat het was. dus kom je op een 3 uit voor het goede camerawerk en een paar erg mooie scènes.

Maar dan die eindscène! alles valt opeens op zijn plaats. 4*

ps, ook prachtige muziek (als je tenminste klassiek kunt waarderen )

Robert Bresson staat bekend om zijn eigenwijze kijk op cinema en zijn werk die dat reflecteert. Door zijn aparte aanpak hebben zijn films nooit grote populariteit gekend, maar critici en filmfanatiekelingen zijn natuurlijk dol op zo'n buitenbeentjes.

Dat er zoveel mogelijk overgelaten wordt aan de kijker is uiteraard geweldig, maar films als Bin-jip leerden ons intussen al dat het ook met mooie plaatjes kan. Pickpocket speelt natuurlijk in het nadeel omdat het niet in kleur is, maar als je ziet wat voor mooie zwart-wit composities Andrei Tarkovsky creeerde in Andrey Rublyov mag dat geen excuus zijn. Dat ook de camerabewegingen daar spectaculairder zijn valt dan weer totaal niet te vergelijken gezien de prent registrerend en ingetogen bedoeld is, maar de kurkdroge filmstijl maakt het er nu niet bepaald boeiender op.

De zakkenrol-scenes zijn knap, maar voor de rest bestaat het materiaal vooral uit slaapverwekkende restaurantmuziek, pseudo-intellectuele praatjes en voice-overs die wel heel erg ongeïnteresseerd voorgelezen worden. Wat Pickpocket betreft, verwarde Bresson "voorstellingsvermogen aan de kijker overlaten" met audiovisuele armoede. Een afrader voor mijn part, tenzij je een doordachte vrije interactie met de kijker voldoende vindt.

2*

Deze film is trouwens erg aan te raden, en was voor mij helemaal niet saai, integendeel; Bresson is een échte meester.

Niet selectief quoten aub. De zin na de komma geeft aan dat ik ook vind dat dat er in principe niet toe doet (het is maar wat je ervan maakt...).

Maaaar, het is voor filmliefhebbers absoluut onbelangrijk of een film in kleur of zwart-wit is, dat zal Toon1 bedoelen, waardoor de opmerking wel hout snijdt. Soms zit ik me bij films af te vragen of ze wel in kleur of zwart-wit waren. Pi bijvoorbeeld, maar op een of andere manier vul je dat dan moeiteloos in.

Veel mensen generaliseren zwart wit films al snel als saai. Dat heeft naar mijn idee vooral te maken met het feit dat ze liever recentere films zien die meer vaart hebben (alsof oudere dat nooit hebben), en die dus in kleur zijn. Die kijken een enkele keer een oude film en komen er niet doorheen. Maar er zit meer achter, zo bleek eens uit een of andere onderzoek. Kan mij nog herrinneren dat mensen die nooit oudere films zagen in zwart wit, een moderne of oudere film automatisch al saaier vonden indien ie in zwart wit was. Zou een mens dan onbewust het zwart wit al linken met 'oudheid', en op een manier dat vermoeidheid en verveling oproepen? Vind het iig wel boeiend. Zal eens proberen zo'n onderzoek nog te kunnen terugvinden.

Inderdaad interessant. Bij mij roept het alvast niet echt "oudheid" op (en oud assosieer ik ook niet met saai of minder vaart), maar het is me vooral te doen om de kleuren zelf. Die zwart-wit grijsachtige kleuren roepen somberheid, kleurloosheid, saaiheid bij me op. Terwijl een rijk kleurengamma of interessante filters veel meer verschillende gevoelens, facinatie en geboeidheid bij me kunnen oproepen. Daarom vond ik het geweldig om te zien hoe Tarkovsky me de droge zwart wit kleuren deed vergeten en sterker nog, er zelfs een boeiend visueel schouwspel van maakte door prachtig te spelen met contrasten enz. Helaas heb ik nog maar weinig zwart wit films gezien die dit nadeel zo goed oplossen...

Bingo! Of dacht je dat Bresson je eens lekker luchtig wilde vermaken? Je kritiek op de film is voor mij kritiek vanuit Jupiter. Ik zie verder niet in wat een discussie verder kan opleveren, dus daar onthoud ik me dan ook maar van.

Huh?? Luchtig vermaken? Je hebt blijkbaar niets van mijn kritiek begrepen (die nochtans duidelijk is). Ik weet namelijk heel goed wat Bresson zijn intenties zijn (dat lijkt me goed te zien in mijn post) maar zoals ik al zei: het is niet omdat je het voorstellingsvermogen van de kijker zoveel mogelijk wil vrij laten, emoties vrij te laten invullen etc... dat je daarom geen mooie beelden mag laten zien.

Tarkovsky doelde ook niet op luchtig vermaak wanneer hij Andrey Rublyov maakte, toch zijn er prachtige zwart-wit composities te bewonderen (waardoor dat zwart wit het tegengestelde werd van saai). Mijn laatste zin vat het overigens goed samen: wanneer je helemaal weg bent van zo'n doordachte vrij interactie dat de rest er niet toe doet, dan is dit een filmpje voor jou. Want voor de rest is het audiovisueel saai, mager en slecht.

Maar het is een beetje nutteloos selectief te zitten quoten uit een uitspraak die uit een andere context komt en er een uit de lucht gegrepen conclusie op te plakken mbt de eigenlijke kritiek op de film in zijn volle context. Dacht je nou werkelijk dat ik Bresson's werk probeer om de amusementswaarde? Dan heeft een discussie inderdaad geen zin.

"Waarom zou cinema altijd audiovisueel moeten imponeren?", vroeg een auteurscinema-liefhebber zich af...