Jodorowsky's Dune (2013)

Erg goede documentaire, die bijna aanstekelijk werkt. Jodorowsky is een enorm gepassioneerde verteller en lijkt zijn enthousiasme voor zijn Dune-project nog niet verloren te hebben, ondanks dat hij duidelijk aangedaan was doordat het nooit van de grond kwam.

Het is verhaal achter Jodorowsky's project is echter ook heerlijk bizar en in dat opzicht waardig aan de regisseur. Je zou het als minpunt kunnen zien dat deze documentaire meegaat in het beeld dan deze versie van Dune een enorm meesterwerk zou zijn geweest, maar het past wel in de geest van de niet bepaald bescheiden regisseur. In alle eerlijkheid geloof ik er niets van dat deze Dune een coherente film opgeleverd zou hebben en zelfs de meest briljante plannen die hier genoemd werden kwamen vooral op mij over als absurd. Als deze productie van de grond was gekomen was het waarschijnlijk meer een cultfilm geworden dan een groot succes. Misschien was het zelfs geen enorme klassieker geworden of een bijzonder invloedrijke film. Ik vermoed dat het qua status wellicht de kant in was gegaan van El Topo en The Holy Mountain, beiden halve klassiekers die echte fans hebben, maar niet in de breedte veel aantrekkingskracht hebben.

Het viel me wel op hoe serieus Jodorowsky was in zijn visie. In een werkelijke film zou ik waarschijnlijk dat hele plotidee waarin de hoofdpersoon verwerkt wordt door een gecastreerde vader die zijn bloed gebruikt voor bevruchting als een soort campy grap zien, maar Jodorowsky ziet het als iets werkelijk spiritueels. Dat einde, waarin iedereen zich voordoet als de held, is ook haast te afgezaagd voor woorden, klinkt echt vreselijk, maar Jodorowsky gelooft ook hier heilig in.

Niettemin maakt de documentaire wel aannemelijk waarom zoveel mensen zich met zoveel overgave op dit project stortte. Veel ervan is misschien volslagen absurd, maar Jodorowsky zelf is zo'n gepassioneerde verteller en weet alles zo mooi te brengen dat je makkelijk mee gaat in zijn visie, of je het nu serieus neemt of niet (en toegegeven, Jodorowsky heeft er wel een gevoel van humor bij). Dit project was nooit realistisch. Dachten Jodorowsky en producent Seydoux nou werkelijk dat ondanks dat er praktisch geen basis was voor enorm succesvolle science-fiction (dit is voor Star Wars; 2001 was de enige echt succesvolle sci-fi-film toen en die was bescheiden in ambitie ten opzichte van Jodorowsky's Dune) een Hollywood-studio een 12 tot 20 uur durend intergalactisch epos zou financieren? Met shots waaronder één waarin de camera door de hele ruimte reist in één rake? Met Mick Jagger, Orson Welles en Salvador Dali (wie als één van de wensen voor toezegging had dat hij een brandende giraf op de set wilde)? Jodorowsky merkt op dat hij een goed financieel plan had gemaakt en dat Hollywood dit ook bewonderde, maar ik vraag me af of dit waar is.

Niettemin is het toch zonde dat deze film nooit het licht gezien heeft. Of het een meesterwerk, een cultfilm of een interessante mislukking zou zijn geweest valt moeilijk te zeggen, maar het resultaat zou hoe dan ook bijzonder zijn geweest, een rariteit waarvan we er te weinig hebben. Deze documentaire schetst vooral een mooi beeld van hoe een regisseur met een eigenzinnige visie een groep mensen om zich heen wist te scharen om iets unieks te maken. De passie voor film is aanstekelijk. Het helpt ook dat Jodorowsky ondanks zijn grootsheidswaan een enorm respect lijkt te hebben behouden voor de mensen met wie hij samenwerkte. Zijn bewondering voor zijn crew is zo groot als die van hen voor hem. Een verfrissende toevoeging aan het gebruikelijke beeld van het eenzame genie. Dat tilt deze documentaire duidelijk boven het maaiveld uit.

4*

Te gekke documentaire, te vergelijken met Lost In La Mancha. De versie van Dune die er nooit is gekomen maar waar zoveel potentie in zat... Ik betwijfel of de Dune van regisseur Alejandro Jodorowsky veel soeps geweest zou zijn, maar het in de jaren vanaf 1974 verzamelde team dat bij het maken van de film betrokken zou zijn is zonder meer indrukwekkend te noemen. Mick Jagger, Pink Floyd, Dan O'Bannon, Orson Welles, Moebius, Salvadore Dali, H.R. Giger... de beroemde (en bizarre) namen vliegen je om de oren. Het was zijn tijd in ieder geval ver vooruit. Te ver, zo bleek. De interviews met Jodorowsky zijn geweldig en zijn enthousiasme werkt zeer aanstekelijk. En wat zou ik graag dat fraaie dikke Dune-draaiboek, voorzien van gedetailleerde tekeningen en production designs, eens willen zien...

Aanstekelijke docu.

Jodorowsky verteld een goed verhaal. Hou altijd wel van dit soort kunstenaars. Als buitenstaander denk je wel eens doe dat nou wat tactischer, maar uiteindelijk zou dit waarschijnlijk daardoor wel die unieke ervaring zijn geweest. Hoewel ik heb wel eens Fando y Lis heb geprobeerd en dat trok ik amper. Of het dus mijn soort film zou zijn geweest valt te betwijfelen. Maar het zou Hollywood sieren als ze zo nu en dan een big budget zouden geven aan zo een figuur.

Hoewel hij zich wel enigszins tegenspreekt en dat is misschien ook wel typisch voor de arthouse filmmakers die daar heen gaan. Of ze krijgen niks van de grond of ze hebben nooit hun ding mogen maken. Maar het hier doen, het kleiner doen en je eigen creatie maken, daar lijken ze dan toch weer te lui voor. Hij heeft nog wel wat gemaakt. Maar 23 jaar pas weer eentje, en na dit mislukte project in 15 jaar 3 films. Dan vraag ik me toch af of dit enthousiasme niet iets vaak word gedaan met Nicolas Refn achtige mensen met een glaasje wijn en een toastje brie, en het daadwerkelijk bikkelen en maken ze toch wat teveel werk is.

Toch heeft hij hier genoeg werk in gestoken en is het jammer dat het niet gelukt is. Met een film als deze heb je helaas ook wel budget nodig anders wordt het flauw. En zijn laatste woorden zijn inspiratievol.

3.5 sterren.

The best movie never made

Geweldige documentaire over Alejandro Jodorowsky en zijn droom om Dune op zijn manier te verfilmen. Je ziet hoe Jodo een groots team aan 'spirituele meesters' in de filmwereld bij elkaar sprokkelt. Het team dat uiteindelijk nooit het daadwerkelijke eindproduct heeft kunnen leveren maar later nog veel vaker bij elkaar zou komen, bijvoorbeeld voor Alien (1979). Het Hollywood team.

Wanneer je deze documentaire kijkt, begrijp je waarom het doodzonde is dat deze film nooit is gemaakt. Jodorowsky had een grootse visie die de (film)wereld voor altijd zou hebben veranderd. Aan de andere kant vraag ik me af of de wereld wel klaar was voor Dune. Eigenlijk vraag ik me nog meer af of het uberhaupt mogelijk was geweest om de film te maken. Bovendien waren films als Star Wars en The Matrix er dan nooit in hun huidige vorm geweest.

Kijk deze docu. Kijk hoe gepassioneerd Jodorowsky praat over zijn droom. Je kan echt zien dat het hem pijn doet dat de film nooit is gemaakt, hoewel hij dat inmiddels achter heeft kunnen laten als echte "warrior", haha.

Dune nooit gelezen en, net als Jodorowsky's films, ook nooit gezien. El Topo wel eens in handen gehad, maar er is iets dat me tegenhoudt. Deze docu heeft daar vooralsnog geen verandering in gebracht, al spreekt Jodo's houding ten aanzien van het maken van films me wel aan. Geen bescheiden man, veel zinnetjes in de trant van I did that, met de nadruk op I, maar daar staat een dikke dosis enthousiasme en ambitie tegenover, waarmee hij mij uiteindelijk wel voor zich weet te winnen.

Het zal wel bon ton zijn om tegen Hollywood aan te schoppen met dit soort gevallen, maar dat men er zo hun bedenkingen bij had, is toch niet zo vreemd. Een megalomaan project natuurlijk, waarbij ik me ook niet aan de indruk kan onttrekken dat het gevaar van een kitschfest stevig op de loer ligt. Ondanks de aanwezigheid van al dat talent. Als je ziet wat er uiteindelijk uit het project is voortgekomen, is het misschien maar beter dat deze Dune nooit het levenslicht heeft gezien.

Jodo vliegt daar ook een keertje uit de bocht. Als hij boos wordt, is hij voor mijn gevoel aan het acteren. Nou ja, vooruit maar. Verder een docu die visualisaties van het script afwisselt met talking heads waar een hele rits grote namen, waaronder het hele Alien team, voorbij komen. Niet onbelangrijk. Al met al best boeiende materie met een regisseur die, zij het indirect, toch maar mooi z'n sporen heeft weten achter te laten in de sci-fi zoals we die nu kennen. En dat is ook wat waard.

Toch wat minder enthousiast dan velen hier.

Nu heb ik in het dagelijks leven ook al wat moeite met mensen die vol grote ideeën zitten, zonder ook maar één moment aan de uitvoering te denken: de praatgeile Jodorowsky lijkt daar het exponent van. Hij praat met grote gebaren over de grote thema's van Dune zonder inhoudelijk heel concreet te worden, spreekt met veel holle retoriek over de grootsheid van het project zonder initieel het boek zelfs maar gelezen te hebben. Dat hij niet nadenkt over de uitvoering van zijn project blijkt wel uit het feit dat hij Douglas Trumbull weigert omdat hij 'te technisch denkt' en daarmee geen spiritual warrior is. Tja. Zou je met zo'n ambitieus project vol special effects niet gewoon de beste special effects-man van Hollywood van dat moment nemen?

En zo legt Jodorowsky met veel superlatieven uit welke grootste (onuitvoerbare) ideeën hij wel niet had (Een film van tien uur? Gelooft ie het zelf?) en hoe geniaal de film wel niet zou zijn geworden, maar weer: dat kunnen we pas bepalen wanneer de film gemaakt zou zijn. Dat ik denk dat het geen goede film was geworden met al die absurde ideeën, doet er eigenlijk ook niet zo toe, ook dat kunnen we niet controleren en misschien gaat deze docu inderdaad meer over het proces van kunst in plaats van het daadwerkelijke eindresultaat, dat mag. Ik twijfel wél sterk of de excentrieke Jodorowsky een productie van deze grootte had aangekund. Je kunt van George Lucas en Ridley Scott vinden wat je wil, maar dit zijn wel regisseurs aan wie je toentertijd grote science fiction producties als Star Wars en Alien/Blade Runner kon overlaten. Zou de warrige Jodorowsky het kunnen? Ik denk het niet.

Dan eindigt hij nog met een nogal voorspelbare tirade over de macht van geld in Hollywood; hij zou me pas echt verrast hebben als hij alle mooie kunstzinnige projecten die daar wél gefinancierd zijn zou aanstippen

Passie heeft de man wel, maar ik heb persoonlijk meer met de passie van idee én uitvoering. Dáár wordt een project geniaal. Ik heb dan ook meer respect voor generatiegenoten als Francis Ford Coppola en Werner Herzog die dezelfde passie hebben maar wel de ballen hebben om daar (heel) diep voor te gaan, de jungle in trekken en hun visie op film te zetten. Koste wat het kost. Waar was Jodorowsky's passie nadat hij werd afgewezen door de studio's? Zeker na de miskleun van Lynch' Dune had hij in de jaren daarna kunnen doorvechten voor dit project. Genoeg regisseurs die (soms tientallen) jaren voor hun passieproject hebben moeten vechten voordat ze het konden maken, waarom Jodorowsky niet? Is hij meer geïnteresseerd in het creëren zelf en niet in het eindresultaat? Dat mag zijn visie zijn, maar jammer is het wel

Als documentaire trouwens (zoals verwacht) wel heel matig door de eenzijdige (zelf)pijperij van Jodorowsky. Maar wat een verhaal... Deed me in ieder geval een stuk meer dan Lost in La Mancha (2002) . Jodorowsky noemt zelf ook toevallig nog Don Quixote. Megalomaan mannetje is het natuurlijk wel, maar o wat een gepassioneerde (geniale gek) filmmaker is het ook. Het moment dat hij bijna van z'n stoel opveert van enthousiasme wanneer hij verteld over de waardeloze Dune van Lynch is ge-wel-dig. Wat had ik deze versie van Dune graag willen zien...

Dingen die nooit gerealiseerd worden blijven vaak hangen in de fase waar het eindigt. Jodorowsky zit na bijna veertig jaar nog steeds met de passie waarmee hij in Hollywood langs de filmstudio's ging voor het budget. Erg gepassioneerde man, maar ik had hem het geld ook niet gegeven. De documentaire heeft bij momenten wel een fantastische flow, waarin zij tekeningen zo monteren dat je toch helemaal mee gaat in het idee. Knap gedaan!

Na drie controversiële, maar succesvolle films besloot de eigenzinnige Alejandro Jodorowsky te gaan voor zijn meest ambitieuze project: een verfilming van Frank Herberts SF-klassieker Dune. Samen met Michel Seydoux probeerde hij een droomteam van talent bij elkaar te krijgen voor een film die, in de ogen van de mensen die het scenario en de storyboards hebben gezien, waarschijnlijk 2001: A Space Odyssey had overschaduwd! Bijna 40 jaar later spreekt Jodorowsky nog steeds vol passie over zijn project en zijn anekdotes over Douglas Trumbull, Mick Jagger, Orson Welles en vooral Salvador Dali zijn om te smullen. Jodorowsky en Seydoux stuurden alle grote Hollywoodstudio’s een enorm boekwerk waarin de film tot in het kleinste detail was uitgewerkt, maar niemand durfde het aan met Jodorowsky als regisseur en daarom is zijn versie van dit epos nooit van de grond gekomen. Vermakelijk portret van een ware auteur en Pavich maakt aan de hand van de storyboards duidelijk hoe groot de invloed van deze nooit gemaakte film was op latere SF-klassiekers als Star Wars, Alien en Flash Gordon. Een must voor fans van Jodorowsky, Frank Herbert en science-fiction.

Nadat ik ooit een uitgebreid artikel las over de Dune versie van Jodorowsky die nooit was, verreikt met veel waanzinnig concept art, heb ik het altijd jammer gevonden dat dit project geen doorgang heeft gehad. Dat is na het zien van deze documentaire flink bekoeld. Jodorowsky komt over als een man die graag zichzelf wilde verheerlijken met een “meesterwerk dat de wereld veranderd”, maar leek verder niet heel geïnteresseerd in Herbert’s Dune. “I rape Herbert, I rape him! … But with love”. Opvallend weinig wordt er in de documentaire gesproken over het verhaal van Dune, de filosofie en thema’s erachter, de uitdaging om zo’n veelomvattend werk te vertalen naar het witte doek. In plaats daarvan wordt er vooral gepraat over het ego van Jodorowsky en de meest bizarre plannen. Dali en Jagger worden puur spontaan bij het project getrokken, terwijl zijn redelijk onervaren zoon de hoofdrol wel op zich zou kunnen nemen. Al met al komt dit over als een project dat van begin af aan al gedoemd was om te mislukken.