Anno Uno (1974)

Er bestaan er niet veel van : late films van RR die hij niet voor de teevee maakte...niet dat het veel uitmaakt, want dit oogt precies als zijn andere werk voor de RAI in die periode en heeft ook dezelfde didactische inslag.

In den beginne al zie je dat dit een Rosselini is via de gekende dwarrel pan sequentie die ons vergast op beelden van oorlogsverderf en dood, meteen ook de beste uit de film. Daarna volgt een abrupte cut en zijn we in het Rome van de bezetting, waar net de aanslag op de via rasella heeft plaatsgevonden, en leren we Rita Calderoni kennen, niet zo goed als gebruikelijk want dit is een van de zeer weinige films waarin ze niet naakt gaat...ik dacht eigenlijk dat de Calderoni verhaallijn de POV doorsneemens zou moeten vertegenwoordigen, is ook in zekere zin zo maar dan wel als koor met haar collega's van het journaille...beneden doorsnee dus eigenlijk.

De protagonist blijkt echter al snel De Gasperi te zijn, eerst nog verscholen in een achterhuis en zich na de bevrijding als de architect van het nieuwe democratische Italië ontpoppend. Deze man heeft de gave van het woord, en demonstreert dit in wat een pure, belerende praatmarathon blijkt te zijn die in feite slechts bestaat uit conversatiesequenties, die we via een continu pannende en dwarrelende camera volgen. Zal niet ieders kopje thee zijn, want die gesprekken zijn gortdroge kost. Rossellini past een merkwaardige kunstgreep toe : geen voice-over op zich, die rol wordt a.h.w. overgenomen door de personages. Wat in concreto zorgt voor een vervreemdingseffect : wat die personages elkaar vertellen is wat de direct toegesprokenen allang weten, dus in feite betreft het indirecte toespraken tot de kijkers !

De gekende gebeurtenissen zoals het referendum pro/contra de monarchie of de eerste verkiezingen vinden grotendeels off screen plaats, we verlaten Rome amper- eerst wat cuts naar oorlogstaferelen en later een bezoekje aan Matera in the deep south.

De film toont het einde van De Gasperi niet, en besluit met een soort parafrase van: de mens wikt, god beschikt.

Rossellini was een De Gasperi believer, dat lijkt me duidelijk, en dit lijkt bijna een logische voorloper van il Messia te zijn, eerder een hagio dan een biopic . Linkse intellectuelen reageerden dan ook tamelijk afwijzend op dit werk, dat waarschijnlijk de ongekendste FF Rossellini is gebleven van na de oorlog. Nogmaals : dit is gortdroge didactische kost, slechts vergelijkbaar met zijn late tv werk. De titel echter suggereert voor de regisseur zelf een logische continuiteit met zijn gekende werk van vlak na de oorlog.

Vannucchi is ok, acteur vooral gekend uit het theater, maar wel is het vreemd dat deze Siciliaan is gecast als hoge noorderling de Gasperi. Nog sterker: we ontwaren af en toe een duidelijk Siciliaanse tongval ! So far for neo realisme...of nee, dat is beoogde vervreemding natuurlijk .

Fotografie van Montuori als in de meeste van R.'s latere films, score van Nascimbene.

De DVD bevat geen anderstalige onderschriften,