Molokai: The Story of Father Damien (1999)

Pater Damiaan is de Grootste Belg!

Naar aanleiding van het heilig verklaren van Jozef De Veuster werd er besloten tijdens de godsdienst les om deze met heel de derde graad te zien. Resultaat: een kleine honderd leerlingen samengepropt op veel te harde stoelen in een veel te kleine refter. Probeer dan maar eens te genieten van een film...

Nu eerlijk gezegd, ik had de film al wel eens gezien en toen vond ik hem ook al niet goed. Nu een zestal jaar later is er qua film smaak toch ontzettend veel verandert dus misschien kwam ik voor een serieuze verrassing te staan. Omdat we één van de eerste klassen waren die binnenkwamen werden we op de voorlaatste rij gezet met als resultaat dat er 15 rijen voor mij zaten. Op zich geen probleem maar dat werd het wel toen bleek dat eens de film begon ik echt niets van de ondertiteling kon lezen door de vele hoofden voor mij. Geen paniek dacht ik bij mezelf, je Engels is ongetwijfeld goed genoeg om de film zo te volgen en dat was het ook. Jammer genoeg zit daar dan ook het probleem van de film. David Wenham heeft een te verschrikkelijk accent om nog geloofwaardig als Vlaming over te komen. Op zich vind ik het al idioot dat wanneer de film over een Vlaming gaat je geen enkel woord Vlaams hoort... De rest van de cast lijkt vaak een allegaartje aan verschillende personaliteiten. Belgische rasacteurs zoals Jan Decleir worden afgewisseld met even sterke Engelse acteurs en actrices zoals Peter O' Toole maar tegelijkertijd wordt het B-film blik van Belgische acteurs nog eens open getrokken door Michael Pas te laten verschijnen. Als ik het goed begrijp mocht de regisseur zijn eigen montage ook nog niet uitbrengen (al is dat nu wel gedaan door de 109 minuten versie?) Ik vermoed dat die van bij ons zoiets duurde maar weet het niet zeker want het was een goedkope versie opgenomen van televisie die regelmatig haperde.

Het verhaal van Pater Damiaan is op zich wel knap. Ik persoonlijk zou het nooit in mijn leven kunnen opbrengen om mijn hele leven te slijten bij melaatsen. Misschien heeft het feit dat Damiaan Vlaming is ook wel iets te met mijn appreciatie voor het verhaal. Toch wordt het allemaal maar vrij inspiratieloos verteld en is er totaal geen spanningsboog doordat iedere Vlaming die tegenwoordig het nieuws volgt weet dat Damiaan effectief sterft aan de slepende ziekte. Het deed me denken aan zo'n mop over de Bijbel, spoiler: Jezus dies... Soit, heel zijn doodsstrijd had niet zo lang moeten gehoeven en ik slaakte een zucht van verlichting toen iemand uit het hutje van Damiaan kwam en zei dat de pater niet meer bij de levenden was. Al kan dat ook wel te wijten zijn aan die verschrikkelijke stoelen. Niet alles aan de film is slecht want er zitten wel degelijk goede scènes tussen zoals de hier al aangehaalde schipscène waar ze alle melaatsen over boord smijten.

Als Vlaming ben je trots op iemand als Jozef De Veuster. Als filmmaker moet je hier niet al te trots op zijn.

2*

Ik was 14 jaar dat ik in de crypte van de Sint Antoniuskerk te Leuven kennismaakte met het verhaal rond Vader Damiaan en daarmee iets was dat mijn verstand te boven ging. Hoe gek moest je wel niet zijn om vrijwillig er voor te kiezen in een kolonie vol met ernstig zieken te gaan leven om voor hun te zorgen. Nobel natuurlijk maar wat beweegt een mens er toe...? Van verdere verdieping kwam het nooit hoewel de naam Damiaan wel altijd in het geheugen bleef hangen. Lang hoefde ik dan ook niet na te denken over deze kringloopvondst waar ik vandaag voor ging zitten.

Men neme 1865, de geneeskunde op een lachwekkend niveau, de meeste onzinnige dingen die gezegd worden, op een enkel verstandig iemand na, en een probleem dat met een kolonie zonder toezicht wordt opgelost want wie wil daar nu werken of controle op uitoefenen? Het is het moment dat de katholieke kerk opstaat en met name Damiaan die het als zijn plicht ziet de mensen steun te bieden op welke manier mogelijk waarop de geestelijke zich snel onderweg bevind en op locatie een armoedige bende aantreft met een naargeestig sfeertje.

Het is het moment dat Damiaan zijn schouders er onder zet en de gemeenschap bijna eigenhandig opbouwt met gevraag en gebedel naar middelen en materialen. En het moet gezegd dat de beste man er echt iets van maakt door de jaren heen.

Ik las als kritiek dat de film niet genoeg de diepte in gaat en Damiaan een onbekende blijft en er valt iets van te zeggen, maar wellicht is dat inherent aan het karakter Damiaan die zichzelf volledig wegcijfert voor de medemens en buiten de epidemie en kolonie is dat toch waar de film en vader Damiaan omdraait. Namelijk niet om het geloof maar het bijstaan van de medemens in zijn donkerste uren, woorden als eenzaamheid en wanhoop vallen met de wetenschap dat lepra niet dodelijk is en dus een echte lijdensweg. Het zijn momenten die ik met een brok in de keel tot mij neem vooral wanneer Damiaan de grens van geen fysiek contact overschrijd en daarmee eigenlijk zijn eigen lot bezegeld. En even waan ik me terug in de kerk bij dat graf met de vraag hoe een mens zoveel opofferinggezindheid voor de dag kan leggen.

Molokai: The story of Father Damian beschikt daarnaast over een uitstekende cast met Wenham, die Damiaan prima neerzet, Jacobi, Wilkinson, Sam Neill, Peter O'Toole en Kristofferson om maar eens wat te noemen. Geen Jan Declair gezien trouwens. Shocking zijn trouwens de echte lepralijders, geen fraaie plaatjes wat dat betreft en de schrijnende omstandigheden van het gekkenhuis. Het maakt de film regelmatig tot een ontluisterend geheel waar zorg en liefde voor de medemens centraal staat en daarmee een sterke en indrukwekkende film te noemen is. 4 sterren wat mij betreft.