Grey Gardens (1975)

Fascinerende documentaire!

Je weet niet wat je ziet. Het komt in de buurt van de Arjan Ederveen 30 minuten films, maar dit is echt!

Hele aparte ervaring om zoiets te aanschouwen. Excentriciteit in het kwadraat. Heerlijk!

De film duurt eigenlijk net iets te lang, maar hij blijft nog lang in mijn hoofd zitten dus 4 sterren vind ik verdiend.

Grey Gardens biedt een fascinerende kijk in het leven van Edith en Eddie Beale, moeder en dochter. Afgezonderd van de rest van de wereld, met maar een kleine groep mensen die hen af en toe bezoeken (zoals Jerry de klusjesman).

Op momenten dacht ik dat de gebroeders Maysles gillend zouden wegrennen, want de moeder en dochter zijn behoorlijk excentriek.

Dat ze erg schreeuwerig tegen elkaar doen, kan komen omdat er van de 28 kamers in het huis er maar een paar niet beschadigd waren, en dat ze daarom vaak op elkaar lip zitten.

Hoewel de film erg fascinerend is heeft het ook z'n zwakke momenten en overtuigt hij me niet helemaal om de wereld van de Beales binnen te stappen.

3,5*

Aanvankelijk behoorlijk grappig en vermakelijk. Het is wel een beetje aapjes kijken, maar zo'n blik op werkelijk enorm excentrieke mensen en hun leven is altijd wel de moeite waard.

Echter..zo'n beetje halverwege had ik het eigenlijk wel gehad en begon ik me vervolgens kapot te ergeren aan dat geouwehoer van die dames, knettergek werd ik er van!

Tsja tegenwoordig zijn dit soort families geloof ik dagelijks op TV te bewonderen...daarvoor moesten we het hebben van Showroom, maar in 1975 nog vrij uniek inkijkje in disfunctionele familie.

Moeder en dochter bekvechten al 25 jaar over het feit of nou moeders zorgt voor dochter of visa-versa en dat in een verkrot huis met 38 kamers, 23 katten en duizenden vlooien.

Dwaas duo.

De bewierookte documentaire 'Grey Gardens', die uiteindelijk zelfs op het prestigieuze Criterion-label verscheen, heeft een status verworven die vooral blijkt te zijn gebaseerd op gebakken lucht. Eigenlijk is het woord 'documentaire' te hoog gegrepen. Het continue filmen van twee psychiatrisch patiënten zal destijds een hoog curiosa-gehalte hebben gekend, tegenwoordig is het niet alleen tenenkrommend om te aanschouwen, maar bovenal achterhaald. Wie afvalzenders als SBS6 en RTL4 t/m 99 ontvangt weet dat wat er heden ten dage onze beeldbuis bevuilt als zijnde real life soaps en zogenaamde docu's en reportages, vele malen gekker is. En zeker niet minder 'vaardig' in elkaar gestoken. Toch trok deze film destijds de bezoekers aan. Wellicht omdat het lijdend voorwerp familie is van Jackie Kennedy. U weet wel. Niet dat de filmbroers hier iets over vragen. Ben je mal! Het titeltje bovenaan slaat dan ook niet op de twee vrouwen.

Na een half uur geratel van twee doorgedraaide dames, die het beste af zouden zijn met professionele hulp - zowel geestelijk als in de huishouding - in plaats van een camera, heb je het als kijker toch wel een beetje gehad. Dat de gebroeders Maysles maar ongegeneerd bleven doorschieten zegt hoogstwaarschijnlijk meer over hun karakters dan over de andere 'regisseurs' hun kwaliteiten: twee extra mensen konden hier niets leuks meer van brouwen. En dus wordt de kijker getrakteerd op de ene na de andere oninteressante anekdote van een moeder die ooit.. Ooit wat eigenlijk? En haar dochter die een nog minder exotisch leven kreeg. Ondertussen worden ze waarschijnlijk bestolen door een junk die vast een beter verhaal heeft dan de praatzieke patiënten en schijten de katten op en onder de lakens, wat de broeders telkens half filmen. Stel je voor dat je wordt betrapt!

Natuurlijk lag dit aan de basis van menige sensatiezender zijn corebusiness (rufterige reportages uitzenden), iets waar destijds al een aftrap mee werd gemaakt door vermakelijker portretten te presenteren in 'Showroom'. Van de NCRV nota bene. Aftrap of inkoppertje, dat in elk mens een voyeur schuilt - meestal eentje die het liefst iets te lang door gluurt - weten we inmiddels wel. Daar hebben we geen internet, of moderne Willibrord Frequins als Alberto Stegeman en ander griezelig televisievolk voor nodig. Lang leve het 'nieuws' van de jongens en meisjes van POW en andere consorten, die door de persoonlijke ellende van anderen slapend rijk worden. Exorbitant rijk, vergis u niet. Sensatie sells. Maar, hoe sneu het ook is, tegenwoordig zou men wel de juiste vragen stellen en iets meer moeite doen. Althans, mag je hopen. Of misschien juist wel niet...

Onvoldoende.

Documentaire over twee labiele vrouwen die in het verleden leven is bij vlagen boeiend maar voor het meerendeel toch niet meer dan een Amerikaanse variant op "Paradijsvogels". De dames kibbelen wat af, Little Edie geeft (niet geheel onterecht) Big Edie de schuld van haar mislukte leven, en je krijgt een intiem inkijkje in hun leven -waarmee ze geen enkele moeite hebben overigens, met name de dochter geniet van de camera- maar de film is nogal stuurloos, scenes zijn inwisselbaar en duren vaak ook te lang.

Het gebeurt niet vaak dat een eigentijdse biopic meer emotie oproept bij mij dan het oorspronkelijke werk waar het naar verwijst. 'Grey Gardens' (2009) kleurt de problematische relatie in tussen Little Edie en Big Edie, schetst hoe hun moeder- en dochtersrelatie zich door de tijd zou ontwikkelen terwijl onbetrouwbare mannen kwamen en gingen. Het zegt vast iets over mij dat actrices als Drew Barrymore en Jessica Lange meer sympathie oproepen als hun afgevlakte evenknieën, maar in 'Grey Gardens' (1975) vond ik hun geruzie, hun geschreeuw en hun aandachttrekkerij storend. De zelfreflectieve documentaire-aanpak, waarin de Edie's en de Maysles op elkaar en op de aanwezigheid van een camera reageren, was voor die tijd misschien vernieuwend en experimenteel, maar diezelfde aanpak is inmiddels gemeengoed als het bijvoorbeeld reality-televisie betreft. Ook heeft de productie iets naars, omdat het als een soort verzameling sketches voelt waarin deze twee flamboyante figuren zichzelf en public te kakken zetten - een relevant doel ervoor lijkt te missen, of hun 'teloorgang' moet een schets zijn van een Amerika dat er niet meer is.

Grey Gardens is een klassieker in de documentaire-wereld, schijnbaar. Ik had van te voren eigenlijk weinig idee van het daadwerkelijke onderwerp, maar het is een portret van twee excentrieke dames, moeder en dochter die allebei Edith Beale heten, die op een nogal afgeragd landhuis wonen. Het lijkt wel een beetje op Man Bijt Hond gekruist met Sunset Blvd. (of Whatever Happened to Baby Jane), af en toe best wel interessant maar toch ook wel pijnlijk om te kijken naar hoe Edie jr. en sr. zijn afgegleden. 'Big Edie' is vooral terug aan het blikken naar haar verleden als actrice als ze geen ruzie aan het maken is, Little Edie lijkt niet weg te kunnen of willen maar is wel als een kind aan het toneelspelen voor de camera. Maar op een gegeven moment was ik wel een beetje klaar met dat gekibbel, die ransbende en dat eeuwige ge-emmer van twee halve dorpsgekken. En dan wordt het toch nog een lange tweede helft.

Fascinerende karakterstudie van een moeder en dochter uit goede kringen die in een verkrot landhuis wonen en van wie het aanzien compleet in elkaar is gezakt in die decennia hieraan voorafgaand en hoewel dat niet expliciet gezegd wordt in de film lijkt me van het familiekapitaal ook niet veel meer over. Voor mij is duidelijk dat Edith vooral een zeer extreme narciste is die vind dat de hele wereld om haar draait en die tevens er een van de oorzaken van is dat dochter Edie een bepaald onvolgroeid karakter heeft en nooit de moed had om weg te gaan van haar moeder. Die twee karakters samen zorgen ervoor dat beide nog veel minder goed functioneren dan dat ze apart hadden gedaan, maar ze kunnen niet zonder elkaar. Heerlijk dat vrijwel nergens er commentaar van de makers is. Wel een beetje sturing door de editing trouwens, die is zeker niet willekeuring en heel slim gedaan. Veel pijnlijke verlangens naar de momenten van allerlei gemiste kansen bij beide.

Nu nog Gimme Shelter en ik heb de drie grote klassiekers van de gebroeders Maysles gezien.