Nihon Shunka-kô (1967)

Synopsis tot aan de laatste twee regels: "Mmm, interessant! Lijkt een interessante film te worden!"

Laatste twee regels: "Een morele boodschap van een hoer tegen een paar zuipende, vrouwonvriendelijke studenten....? "

Pascal?

Die heeft de film nog niet gezien en nog nooit een vrouwonvriendelijk liedje bij een Koreaanse prostituee gezongen, maar Oshima kennende zal het ongetwijfeld een politieke lading hebben.

Totaal andere Oshima weer. Als ik 'm aan een andere film van 'm moet koppelen die ik zag dan misschien nog Night And Fog in Japan, maar dat komt vooral door de studenten en de Politieke verwijzingen.

Heel vrij qua vorm, weird en ongrijpbaar en ik snap niet elke verwijzing het beetje plot dat de film heeft is vaak onnavolgbaar, maar wat me vooral zal bijblijven is de sfeer. Nou is Oshima geen groot optimist, maar hier was de sfeer echt drukkend. De film ademt niet alleen verloren idealen, maar zelfs een verloren vertrouwen in de mensheid haast. Een zoektocht naar moraal, naar iets voelen en naar oprecht idealisme. Zelfs de Japanse protestbeweging zingt in deze film de liedjes die geadopteerd werden door de Ameikaanse Civil Rights movement en zijn hun eigen stem aan het verliezen.

Niet constant even goed, maar bij vlagen echt fantastisch, daardoor toch wel 4.0*

Hoewel deze film ouder is dan Gendai Sei Hanzai Zekkyo Hen: Riyu Naki Boko (1969) van Wakamatsu Koji moest ik daar in eerste instantie aan denken - simpelweg omdat ik díe film eerder zag. Het eerste deel van de film die rondlummelende studenten die hun mond vol hebben over 'lekkere chicks' maar niet tot daden komen, behalve vervallen in drankgelag en seksuele frustraties die zich soms uiten in (seksueel) geweld. En die politieke idealen zijn ook meer een excuus dan een overtuiging - een portret van de generatie die op zoek is.

In eerste instantie vond ik Wakamatsu's (zeer geslaagde - één van zijn beste) film ook beter dan die van Oshima, omdat Wakamatsu in vorm radicaler is. Oshima gebruikt (zijn eigen) politieke visie nog min of meer als excuus of beweegreden voor de "daden" van de hoofdpersonen. Wakamatsu heeft geen motief meer nodig - om te verklaren. Ook had ik het idee dat Oshima's film door de gekozen titel misschien 'goedkoop' zou zijn - makkelijk. Ik was verrast dat de titel gewoon letterlijk in de film past. Seksliederen zingen - ik wist niet dat dat soort drankfeestjes bestonden. De originele Japanse titel laat zich vertalen als de alternatieve titel 'A Treatise on Japanese Bawdy Song' als ik de naslagwerken er op nalees.

Maar goed - hoe komt het dat de film toch evolueerde tot een film die boven die van Wakamatsu uitsteeg en zelfs Oshima's beste film (tot nu toe) bleek te zijn? Dat komt toch duidelijk door dat tweede deel. Na het drankgelag, waarna de leraar sterft door koolmonoxide vergiftiging nadat één van de studenten nalatig is, of tenminste niet ingrijpt verandert de film dermate van toon dat hij beklemmend wordt. Het rechtlijnige portret verandert in een associatieve collage van scènes, waarin interpretatie, droom dooreen gaan lopen. Het portret van de vier jongens wordt een portret van een generatie, van de verhouding tussen (jonge) mannen en (jonge) vrouwen, van Japan en Korea. Van het collectieve geheugen en van normen en waarden in relatie tot persoonlijke overtuiging.

Dat klinkt misschien nogal zwaar of te gewichtig en beladen, maar Oshima heeft een toon en tempo te pakken, waarin het behapbaar blijft. Het wordt niet té ongemakkelijk, of té moeilijk en onbegrijpelijk. Het vervalt niet in goedkope effecten. Het ontroert, omdat het klein blijft en tóch veelzeggend is. Krachtige beelden en vooral mooie rollen. Het meisje dat 469 speelt heeft een stem die ontzettend doet denken aan die van Nico (Nico Päffgen die bekend werd via The Velvet Underground) al helemaal op het einde als ze een lied zingt - en daardoor werd ik extra gefascineerd. Vind dat zo'n mooie stem namelijk. Die scène aan het zwembad is sowieso overrompelend in vorm, kleur en gebeurtenissen. Briljant.

De vormgeving is heel erg vertrouwd voor Oshima eigenlijk en verwante cineasten. Veel grootstedelijke scènes met grijs beton en bruine kleuren. Harde kleuren waar nodig, maar nergens een gezellig groen parkje of uitzichtjes en doorkijkjes. En qua binnenscènes nooit de bekende Japanse rituelen, maar altijd alleen maar studentenkamertjes of ongezellige bierhallen. Die mooie vorm past hier zeer goed bij het onderwerp, meer bijvoorbeeld dan bij Oshima's Three Resurrected Drunkards - waarbij de vorm beknellend was voor een komedie.

In kreeg ook niet alle verwijzingen mee, maar de finale scène over Japanse identiteit (in de uitgesproken tekst) geeft het toch heel aardig weer

Dacht ik gisteren bij Dear Summer Sister nog "wow, Oshima kan dus wel ook écht grappig zijn!" zie ik zojuist een van zijn meest cynische tot nu toe! Het is dat ik Oshima ondertussen ben gaan kennen en begrijpen, anders had ik deze toch nog wat lager gescoort. Vooral dat herhalende liedje begon echt irritant te worden en hoewel ik me heel erg in kan leven in alle anti-imperialistische gevoelens (zowel de Japanse als de Amerikaanse variant), en uiteraard weer het hopeloze falen van de protest beweging, wil deze film uiteindelijk vooral het anti-Koreaanse rascisme aan de kaak stellen; een ander belangrijk protest-punt voor de Japanse studenten, maar ik heb daar dan weer niet zoveel mee... (al is het uiteindelijk ook gewoon weer een andere manier om diep-geworteld nationalisme onderuit te halen)

Pluspunten zijn wel de hierboven ook al aangehaalde vorm en stijl. In alles duidelijk een Oshima film (weer veel gespeel met de Japanse vlag o.a.) maar inderdaad misschien wel tot het beste horend dat ik tot nu toe van hem heb gezien... veel dromerige en associatieve scenes, moeilijk om het precies uit te drukken of ergens mee te vergelijken dat niet van Oshima zelf is (Apocalypse Now, l'Eau Froide en het einde van Candy (1968) slaan de plank een beetje mis, maar komen momenteel als enige in me op... )

kortom, een film die tijdens het kijken soms best sleept omdat het redelijk lang onduidelijk blijft waar de film heen (en over) gaat, maar hij begint nu al te groeien in gedachte, wellicht ga ik nog Oshima fan worden!

ps Als je puur voor leuke liedjes gaat kan je ook beter Dear Summer Sister kijken, die film had "a Treatise on Okinawan Heritage Songs" kunnen heten!

Poeh, wat een verschil met "Ai no Korîda" die ik vandaag heb bekeken. Ik vond deze film dus duidelijk beter. Het jaren zestig sfeertje werd zeer mooi weergegeven. Alleen dat elke keer herhalende liedje hing mij op een gegeven moment danig de keel uit. Kost de film wel een halve ster in waardering.

3.5*