Jeder für Sich und Gott gegen Alle (1974)

Wel bijzonder , maar erg traag. Echt heeeeel traag...

T is grappig om te zien hoe de kerk de 'maagdelijke' Kaspar psychisch probeert te kneden.

Leuke, vaak erg grappige, confrontatie van de gevestigde orde met iemand voor wie alles nieuw is. En die hun waarheden niet accepteert. Schitterend einde waarbij de mensheid in hersenen en lever een verklaring vind voor het niet accepteren van de waarheid.

4.0*

Plot: Het is ergens begin 19e Eeuw in Duitsland...

Kaspar is ooit te vondeling gelegd en meegenomen door een man die hem in eenzame afzondering heeft grootgebracht in een bouwvallige kelder.

Kaspar heeft nooit leren lezen of schrijven en kan amper spreken.

Nu hij rond de 30 is wordt hij vrijgelaten door zijn onbekende "verzorger".

Met een brief in de hand zet hij Kaspar - voor dag en dauw - op het dorpsplein.

De gemeente ontfermt zich over hem en probeert te achterhalen waar deze Wereldvreemde man vandaan komt.

Langzaam leert Kaspar de Wereld rondom zich kennen, met veel vallen en opstaan. Deze volwassen man leert hoe hij moet lezen, schrijven, spreken en logisch redeneren.

Hij bekijkt de Wereld door de verwonderde blik van een klein kind, dat alles voor de eerste keer waarneemt...

Wat moet er van Kaspar worden...?

Hoe reageren "de mensen" op hem...?

Is Kaspar wel in staat om zich aan te passen aan onze leefwereld...?

Deze klassieker van Werner Herzog wou ik al lang eens zien, enkele jaren geleden was er op "Prime" een special rond deze regisseur, o.a. deze film werd toen uitgezonden en uiteraard heb'k die opgenomen en nu eindelijk bekeken.

Hij is tergend traag, Werner neemt - zoals in al zijn films - rustig de tijd om de beelden te laten doordringen, flashy camerastandpunten of special effects zijn niet aan hem besteed. Je krijgt alles te zien in zijn natuurlijke eenvoud, zonder overdreven sentiment of geromantiseer.

6,5/10.

Ik vond het fascinerend.

Aan cinefielen kan ik hem aanbevelen, hij is nergens vervelend of onnozel.

Maar het gewone filmpubliek zou'k durven aanraden hier NOOIT naar te kijken, deze film is TE vreemd

Dit 'geheim van Kaspar Hauser' stond altijd in die Lekturama-boeken met mysteries als de Bermuda Driehoek, UFO's, Jack The Ripper, spontane zelfontbrandingen en allerlei andere creepy onderwerpen die ik als kind verslond. Ik was ook erg benieuwd naar deze film, al is dit mysterie al niet meer zo groot.

Mij deed de film juist denken aan Truffaut's 'L'Enfant Sauvage', wat niet zo gek is natuurlijk omdat Kaspar dus eigenlijk ook een soort "wolfkind' was. Wetenschappelijk erg interessant, maar ook tragisch en zielig.

Ook Herzog weet dit onderwerp prima aan ons voor te schotelen en ons tegelijkertijd een spiegel voor te houden. Met Bruno S. koos hij de perfecte acteur voor deze rol: zeer overtuigend overkomend!

Inderdaad neigt de film af en toe naar het saaie, maar uiteindelijk werd ik, mede door het acteerspel van Bruno S., toch geroerd door de film.

De laatste tijd heb ik meerdere films van Werner Herzog gezien, die me tot nu toe erg bevallen. Jeder für sich und Gott gegen alle vond ik ook prima! Een vreemde kerel, Kaspar Hauser, wordt zielsalleen op een plein achtergelaten in Nürnberg. Daarvoor heeft hij alle tijd in een kelder opgesloten gezeten en heeft niks meegekregen van de omgeving om zich heen. Hausers ontwikkeling (het leren praten, begrijpen van de wereld en ga zo maar door) wordt vanaf dat moment gevolgd. Dit gebeurt voornamelijk op een observerende manier met helaas her en der houterig acteerwerk. Het fascineert desalniettemin continu, doordat Bruno S. de rol van Kaspar Hauser knap invult.

Het tempo van deze film ligt lekker traag. Ook gaaf is dat Herzog schaamteloos Tarkovsky durft te kopieren door bijvoorbeeld beelden van wuivend gras of weerspiegelingen in het water te gebruiken. Hij komt er wat mij betreft wel mee weg . Hierboven is het al aangehaald, maar qua thematiek doet deze film trouwens enorm denken aan L'enfant sauvage, eveneens een aanrader !

Een bijzonder verhaal, dat van Kaspar Hauer, iemand waar ik tot voor deze film nog nooit van gehoord had. Bruno S. is wel de perfecte acteur om deze rol te spelen en zet overtuigend een wereldvreemde man neer, die schijnbaar nog van alles heeft te leren.

Hoewel het onderwerp op zich boeiend genoeg is, is het een lastige film om te blijven volgen. Dat komt vooral door de ontzettende traagheid. Ik ben op dat gebied best wel wat gewend, maar soms kostte het de nodige moeite om alles goed te blijven volgen.

Maar er zitten gelukkig ook leuke dingen tussendoor. Cinematografisch is het soms erg mooi en het is leuk om te zien hoe men iemand probeert te kneden en vormen. Verder is het ook absoluut geen slechte film, al werd ik er helaas nooit echt in meegezogen.

3,0*

Herzog heeft naast de intrigerende figuur van Kasper Hauser, ook aandacht voor mooie beeldvorming in zijn vooral door de minitieuze tekening van de figuren die het hoofdpersonage omringen gekenmerkte film.

Het verhaal is wel niet nieuw in die zin dat ik al een paar films met dat thema heb gezien, zodat het nieuwtje er een beetje af is en het minder boeit.

Zalig is de man die niks weet...

Ik begrijp niet waarom Herzog een dertiger koos om Kaspar Hauser te spelen, die een 15-16 jarige was toen hij werd gevonden. De wegen van Werner Herzog zijn ondoorgrondelijk zo blijkt weer. Een intrigerende film over een geschiedenismysterie. Herzog weidt niet veel uit over de afkomst van Hauser en de meer dan geheimzinnige moord op hem; hij is meer gefascineerd over de denk- en verbeeldingswereld van een jongen die als een dier heeft geleefd sinds zijn geboorte en werkelijk alles moet aanleren. Ik vond Bruno S een knappe transformatie neerzetten van lomp en achterlijk tot fijngevoeligheid voor de wereld rond hem. Zijn leerproces wordt met grappige en onthutsende voorbeelden getoond. Ik had al artikels gelezen over Hauser en zijn leven blijft een ongelooflijk verhaal.

Hier kon ik weinig mee. Sommige scenes zijn wel amusant – de film lijkt soms een komedie te willen zijn – maar de humor neigt naar het flauwe en koddige, zoals de wijze waarop Kaspar z’n Duitse teksten declameert. In het algemeen is de film wat saai en kabbelt het maar voort – we kijken vooral naar de progressie die Kaspar maakt van wolfskind naar redelijk geïntegreerde Duitse burger – en veel inhoud heb ik niet kunnen ontdekken. Het verhaaltje van Kaspar, waarin een blinde in feite beter ziet dan de mensen om hen heen, zal op zichzelf slaan: als wolfskind is hij een authentieker en in die zin beter ontwikkeld mens dan de gecultiveerde mensen om hem heen. Maar we zien Kaspar weinig bijzonders doen en hij geeft vooral aan ongelukkig te zijn dat ze hem hebben weggehaald uit de kerker. Dat past bij de romantische tijd toen men zich afkeerde van de beschaving en men de authentieke natuur(mens) verheerlijkte – het verhaal waarop de film is gebaseerd speelt zich niet voor niets af in 1824 ten tijde van de Romantiek toen men geobsedeerd was door zulke wolfskinderen (en het raadsel dat ermee gepaard gaat) – maar Herzogs verfilming is weinig overtuigend en dus ook weinig interessant.

De film die officieel Jeder für sich und Gott gegen allen[i/] heet, maar die iedereen altijd gewoon [i]Kaspar Hauser noemt. Na afloop even opgezocht hoe het zat met dit waar gebeurde verhaal en de Nederlandse Wikipedia-pagina blijkt zeer uitgebreid. Ook echt heel vaak verfilmd, voor het eerst al in 1915!

Wat opvalt is dat Herzog eigenlijk heel dicht bij het verhaal blijft zoals Hauser dat zelf vertelde, terwijl dat niet kan kloppen, want als hij echt jaren in een donkere stal opgesloten had gezeten, dan had hij rachitis gekregen en had hij al zijn spiermassa in zijn benen verloren. Hauser was sowieso een notoire leugenaar, iets dat Herzog helemaal weglaat. Tegelijkertijd lijkt Hauser wel degelijk echt ontwikkelingsachterstand te hebben gehad.

Maar voor Herzog gaat het in deze film niet om het mysterie rond Hauser zelf, maar veel meer om hoe de maatschappij reageert. Het slechtste geval is de burgemeester, die hem in een freakshow zet, om de kosten voor zijn verzorging te zetten. Maar zelfs de mensen die aardig voor hem zijn, zoals herr Daumer en het gezin van de agent, zien hem dan nog als project om op te voeden naar de normen van de tijd. Deze kijk is natuurlijk wel heel typisch voor begin jaren 70, waarin de discussie over wat als normaal wordt gezien en wie dat bepaalt, heel sterk was. Maar ook een discussie die weer erg actueel is.

Dit alles wordt gebracht in Herzogs typische net-niet-naturalistische stijl, die altijd een beetje een vervreemdend effect heeft, dat ik zeer waardeer, maar waar veel mensen ook op afknappen.. Hij laat Hauser, die een tiener was, spelen door de veel oudere outsider artiest Bruno S., omdat die een beetje een vergelijkbare geschiedenis had. Ook die typische mise-en-scène waarin alles heel leeg en/of geposeerd is, alsof het een schilderij uit die tijd is. Veel natuurschoon, waar Beieren zich goed voor leent. Huis en vooral de tuin van herr Daumer, met blijkbaar permanente bewoning door een ooievaar, zijn echt een plaatje.

Gezien in Eye Filmmuseum.