Hitler, ein Film aus Deutschland (1977)

23 oktober op een (vrij prijzige) regio 1 DVD.

Je hebt dan ook 440 minuten

Wow, was altijd al benieuwd hiernaar.

*op de lijst*

Zelfs geen R2 dvd uit Duitsland?

Nee, die is er voor zover ik weet niet.

De film is voor 1 euro of 1 dollar te zien op de site van de regisseur:

teaser

Volgens mij hoef je niet te betalen hoor.

Maar goed, ik vind dit geen optie om 410 minuten te bekijken.

Technisch gezien kan je zo doorklikken ja.

Ik geef de link omdat er ongetwijfeld mensen zijn die het wel op deze wijze willen kijken.

Snap ik, bedoelde het niet zo negatief. .

Deze dvd is ook gewoon uit in Duitsland hoor, met Duitse en Engelse audio, en Engelse subs! En bovendien heeft de regisseur zelf aan de dvd gewerkt, dus hij is volledig uncut en director-approved.

Bij amazon.de kost ie maar 23 euro (excl. verzending), ik heb hem in ieder geval onmiddelijk besteld. Moet ik nog zeggen dat mijn verwachtingen torenhoog zijn?

En vandaag heb ik eindelijk de tijd gevonden om deze film integraal te bekijken op dvd! Mijn verslag:

"Hitler - Ein Film aus Deutschland" bestaat vooral uit monologen die voorgedragen worden door rondwandelende acteurs, gekleed in kostuums uit het het tijdperk van de Tweede Wereldoorlog. Op de achtergrond zien we verschillende projecties (videobeelden, foto's, propagandaposters met betrekking tot Nazi-Duitsland) en horen we audio-opnames uit de Tweede Wereldoorlog van zowel Nazi-Duitsland als de geallieerden, plus muziek van Duitse componisten als Richard Wagner en Gustav Mahler. Wat we eigenlijk krijgen zijn monologen van acteurs die Hitler en Himmler (die we op een bepaald moment op een bank zien liggen praten, alsof hij bij de psychiator is) spelen. Zij proberen het nationaal-socialisme te verdedigen ("Het Duitse volk wilde het") of op zijn minst te verklaren. En daarnaast zien we ook alledaagse mensen die vertellen over hun ervaringen met nationaal-socialisme of Hitler kritisch van antwoord dienen, waarbij op het einde van de film de balans voor Hitler uiteraard volledig negatief is.

Een overzichtje van de vier verschillende delen:
* Deel 1 (Der Gral) focust op de personencultus die er rond Hitler leefde.
* Deel 2 (Ein Deutscher Traum) gaat over aspecten van de culturele en nationale erfgoed uit de Duitse geschiedenis die de Nazi's zich toe-eigenden en naar verwezen.
* Deel 3 (Das Ende eines Wintermärchens) handelt over de Holocaust en de ideologie er achter, voornamelijk vanuit SS-leider Heinrich Himmler's standpunt gezien.
* Deel 4 (Wir Kinder der Hölle) bestaat uit André Heller die teksten leest m.b.t. de Nazi's en een briljant einde.

Het heeft allemaal wat weg van een lange theatervoorstelling. "Hitler - ein Film aus Deutschland" is met zijn zeven uur dan ook een zware zit, maar wel een bijzondere ervaring. De film heeft een paar magnifieke scenes; zo is er een stukje waarin Hitler wordt voorgesteld als Charlie Chaplin, een scene waarin Hitler als een profeet uit het graf van Richard Wagner rijst (zie de poster), en daarnaast ook een scene waarin Hitler de kinderaanrander uit de film "M" van Fritz Lang is, die zichzelf net als Peter Lorre met grote overacting probeert te verdedigen door te zeggen dat het kwade iets is dat tegen zijn wil in hem zit en dat hij er niets aan kan doen.

Enkele opmerkingen m.b.t. de film:
- De banalisering van het kwade: de Duitse filosofe Hannah Arendt was hier in de jaren '60 één van de vooraanstaande denkers van. Oftwel hoe Hitler en de Nazi's, de verpersoonlijking van het kwade, kunnen worden aanzien als alledaagse mensen van vlees en bloed. In de film zien we mensen namelijk vertellen over de alledaagse Hitler, wat ons de banaliteit van zijn persoon aantoont.
- De film ontkracht de mythe dat de machtsovername van Hitler een breuk was in de Duitse geschiedenis (en dus een unieke periode in de Duitse geschiedenis). Want dat was het niet; Hitler kwam namelijk volkomen legitiem aan de macht; hij werd verkozen door het Duitse volk.
- Syberberg probeert Hitler te plaatsen in de tijd. Hij kijkt daarbij naar de toekomst, waarbij hij de invloed van Hitler en de Tweede Wereldoorlog analyseert, maar de film kijkt hoofdzakelijk terug in de pre-nazistische geschiedenis van Duitsland, van de Pruisische staat tot het Heilige Roomse Rijk, zonder de hele duitse geschiedenis te herleiden naar een "voorspel" dat moest leiden tot 1933. De Nazi's zagen zich als erfgenamen van het Heilige Roomse Rijk en het tweede Duitse keizerrijk en namen vele elementen uit de Duitse geschiedenis over in hun ideologie en propaganda.
- De film kan ook een beetje aanzien worden als een voorloper van de Historikerstreit die er eind jaren '80 woedde in de Duitse historiografie, waarin verschillende stellingen met betrekking tot de Nazi's en de Holocaust door sommige historici ontkend werden, zoals bijvoorbeeld de uniciteit van de Holocaust, om de "last van de geschiedenis" en met name dus de Holocaust op de schouders van de Duitsers weg te nemen. Deze film gaat niet zover in het ontkennen van de uniciteit van de Holocaust, maar ze probeert wel wat van de uniciteit van het nationaal-socialisme en de Duitse sonderweg weg te nemen, o.a. door het nazisme in de gehele westerse geschiedenis te plaatsen en te stellen dat de Nazi's hun inspiratie haalden uit de Britten (die met 50 miljoen mensen één vijfde van het aardoppervlak beheersten en de eersten waren die concentratiekampen gebruikten, namelijk in de Boerenoorlog van 1899) en zelfs de joden (die zichzelf als het uitverkoren volk zien; wat de Nazi's ook in het Duitse volk zagen). Ook wordt op een bepaald moment gesteld dat er niet alleen in Nazi-Duitsland filmcensuur was; Syberberg haalt het voorbeeld aan van Erich Von Stroheim in de VS en Sergei M. Eisenstein in de Sovjet-Unie, wiens films ook verknipt of gecensureerd werden.

De film eindigt in een briljante climax waarin een acteur tegen een sprekende pop van Hitler een monoloog voert. Hij noemt hem de Exekutierer des Abendlandes, een verwijzing naar de cultuurpessimist Oswald Spengler en zijn boek "Der Untergang des Abendlandes" (1919) - oftewel "de ondergang van de westerse cultuur". In de monoloog beklaagt de acteur het feit dat alles wat Hitler heeft aangeraakt vergiftigd is; het vaderland, eer, de film, ... Hij leidde Duitsland naar de Götterdämmerung en vernietigde de Duitse spiritualiteit.
In 1945 was totale ontwrichting van de Duitse maatschappij volkomen; het was in feite het jaar 0. Maar Syberberg eindigt hier wel met een positieve noot; het was het einde van het nazisme en een nieuw begin in de Duitse geschiedenis, in de film gesymboliseerd door de tonen van 'Ode aan de vreugde' van Beethoven.

Een aanrader, voor wie er interesse in heeft, en het aandurft natuurlijk!

Oef, dit is toch wel iets waar je van moet houden hoor! Het is natuurlijk een bijzondere benadering van een veelbesproken onderwerp. Maar ik vraag mij af of dit de juiste manier is om een dergelijk onderwerp te bespreken, te analyseren en te verklaren. Dit spreekt denk ik ook maar een heel kleine groep mensen aan. Ik vond het persoonlijk te warrig, vervelend gepresenteerd en niet boeiend, ik heb hem na een klein uurtje dan ook afgezet.