Lolly-Madonna XXX (1973)

Met Rod Steiger en Robert Ryan als hoofd van twee niet al te snuggere families die al enige tijd

met mekaar in de clinch liggen, heb je de buit eigenlijk al een beetje binnen. Vooral Steiger vond

ik weer eens uitmuntend. De film met een nogal grillig verloop want je wordt min of meer

alle kanten uitgeslingerd ook met nogal uiteenlopende personages, maar het kwam de film

alleen maar ten goede. Beide families wisselen ook nogal van redelijk sympathiek en dan weer

het tegenovergestelde. Dat geldt vooral voor de rollen van Steiger en Ryan die eigenlijk beiden

niet goed raad weten met de situatie. Roekeloos gedrag van zonen van beide partijen drijft de

ruzie op de spits en is er op den duur geen terugweg meer, met al de gevolgen van dien. Het

ontvoerde meisje zet de boel nog eens op scherp. De sympathiekste rol is van een ook dan al

uitstekende Jeff Bridges, die op zich goedaardig is maar onontkoombaar door de vete wordt

meegesleept. Ook nog met Gary Busey en Randy Quaid in bescheidenere rollen.

De film met een merkwaardige titel die wellicht doet denken aan erotische exploitatie, gaat over een conflict tussen twee families. De families wonen in de bergen van Tennessee en strijden om een stuk land. Geen erotische exploitatie maar een film uit het backwoods genre.

Een film met een fameuze bezetting. Rod Steiger, Robert Ryan, Jeff Bridges, Randy Quaid, Gary Busey. Om maar wat te noemen. De film is gebaseerd op een roman van Sue Grafton, die trouwens ook meeschreef aan het script. Het boek is een parabel over de dynamiek van geweld en over het leed dat een generatie vaak over haar nakomelingen uitstort. In de film zijn onopgeloste conflicten en de onmogelijkheid om beschaafd met elkaar te kunnen communiceren de redenen voor gewelddadige escalaties tussen de beide families.

Met name de autoritaire manier van doen van de beide familiehoofden zorgt voor een voortdurende spanning. Twee prima door Steiger en Ryan ingevulde personages die zelfs hun eigen nageslacht nooit als gelijken behandelen maar als gehoorzame voetsoldaten zonder eigen identiteit. Nageslacht is er om opgeofferd te worden. Enkel het stuk land dat de inzet van de strijd is, is het waard om voor te vechten. De eigen familie staat in dienst van dat doel.

De film doet niet zozeer aan bloedige actie maat laat zien wat voor afschuwelijke uitwerking jaren van indoctrinatie hebben op de denkwijze en de geestelijke gesteldheid van hun voetsoldaten, hun zonen. De voetsoldaten zijn bang, aanhankelijk, onzeker, emotioneel onvolgroeid en verafgoden hun vaders. De film geeft dit benauwende beeld in een aantals schokkende scènes heel indringend weer.

De strijd op een berg in Tennessee vertoont uiteraard parallellen met de strijd die de VS ten tijde van het productiejaar van de film in Vietnam voerden. De film is overigens meer dan slechts een aanklacht tegen die strijd. Zijn kritiek is breder. De film is eveneens een statement tegen de bekrompen mannelijke manier van denken die aan ieder oorlogsconflict ten grondslag ligt.

Lolly-Madonna XXX is een rustige en fijngevoelige film die af en toe wordt onderbroken door geweldsexplosies. De rust en fijngevoeligheid gingen me soms wat te ver. Sommige scènes neigden naar saaiheid. Dat voelt met name zo omdat de boodschap al snel duidelijk is. Nog weer een scène waaruit de aanhankelijkheid en slaafsheid van het voetvolk blijkt (hoe mooi zo'n scène ook is), verliest dan aan zeggingskracht.

Centraal in de film staan stompzinnig oud zeer in combinatie met scheve familieverhoudingen. Patriarchale verhoudingen die dictatoriaal aanvoelen en een vernietigende werking hebben op de zelfstandige ontwikkeling van de mensen binnen het patriarchaat. De voetsoldaten zogezegd. De opvolgers van bevelen.

Eigenlijk is het allemaal niet heel opzienbarend. Lolly-Madonna XXX is wel op een mooie manier gefilmd en heeft goed acteerwerk. Dat scheelt.