Faustrecht der Freiheit (1975)

Fassbinder's simplistische cinematografie mag dan bij het begin van deze film de barriere tussen kijker en publiek vergroten, het ijzersterke verhaal sleurt de kijker snel genoeg mee. Fassbinder's observatie van de maatschappij en het simpele individu is ijzersterk, en hij haalt genadeloos uit naar de upper-class. Toch is dit meer een uiteenzetting dan een betoog. Fassbinder mag alles dan wel treurig inzien, het geheel is verre van zwart/wit. Het kleurrijke is dan ook hetgene wat de film zo boeiend maakt. De personages die Fox ontmoet zijn weinig innemend en in feite afschuwelijke krengen, toch leef je mee en hoop je dat het goed gaat.

Zwaar onder de indruk was ik van de setting van het laatste half uur. We krijgen enkele schitterende, rauwe beelden te zien van Munchen in de jaren '70. Het eindshot van de film is misschien wel één van de mooiste shots uit de duitse cinema. Een absoluut meesterwerk.

Eén van de betere Fassbinders. Thematisch gezien past dit geheel in zijn straatje en ook ik vond het erg interessant om te volgen. Fox sleurt je mee als kijker in een wereld van hypocrisie en snobisme en weet makkelijk sympathie op te wekken met zijn goedhartige naïviteit. Een goede rol van Fassbinder himself en dat kan ook gezegd worden van de rest van de cast. Hoewel Fassbinder misschien net iets teveel het homo-milieu wil tonen wordt de kern van het universele thema gelukkig nooit vergeten. Toch een hoogtepuntje uit de imposante CV van Rainer.

4*

Mijn eerste Fassbinder.

Wel een aardig beeld van de teloorgang van een normale jongen in de luxe wereld van de "gay upper class", waar dan de naoorlogse samenleving in word verwerkt.

Maar meer als dat is het voor mij ook echt niet. De relatie tussen geld en gevoel werd naar mijn mening helemaal niet goed uitgebeeld. De teloorgang deed mij niet erg veel, en ik vond het niet treurig en zielig genoeg.

Wat me op het einde nog opviel was de mooie muziek van Leonard Cohen, wat natuurlijk helemaal past bij zo'n treurig verhaal.

Ik vond de settings maar heel normaaltjes, dat rauwe München in het laatste halfuur heb ik ook niet gezien, en ók het eindshot was mooi, maar één van de mooiste uit de duitse cinema vind ik een beetje overdreven. (doe mij maar het begin shot van aguirre, maar dat is natuurlijk persoonlijke smaak)

Pff, die films van Fassbinder zijn af en toe wel erg droge kost. Toch is dit, als je even je best doet om door te bijten, erg interessant. Mooi overdreven kijk van Fassbinder in 'zijn' homomilieu'. Althans een versie daarvan. Ik heb het hem ook wel eens met een andere aanpak zien doen.

Toch is dit in de eerste plaats een film over klasseverschil. Vele schitterende en kritisch sterke scenes weer eens, van iemand die duidelijk wat te vertellen heeft. En allemaal door dialogen en acteerprestaties die zijn sociaal geengageerde standpunten weergeven.

Nog even aandacht voor de art-direction. Ik vind zijn films er heel apart uitzien. Aan de ene kant lijkt het lelijk en ongeinspireerd qua artdirection, maar toch is ook heel bijzonder en overdreven en op een vreemde manier zelfs kleurrijk. Sorry, kan het niet beter vertellen dan dat. Ook nog even aandacht voor het schitterende eind. Misschien maakt fassbinder weinig genuanceerd zijn standpunt duidelijk, (dat Fox niemand meer heeft en de maatschappij en vermeende vrienden alleen aan zichzelf denken) maar als je dat zo mooi doet kom je er gemakkelijk mee weg.

4 dikke sterren. Na Angst Essen Seele Auf, de beste die ik van hem zag.

Fassbinder chokeert graag, in thema en beeld, zoals ook in deze film met een eigenlijk eenvoudigl verhaal dat evenwel een sterke kritische blik op de maatschappij met zijn diverse standen inhoudt.
Een door het geluk in het spel gediende man wordt door lepe bedriegers weer arm op de straat gezet.
Enkele heel suggestieve beelden typeren Fassbinder.

Grappig genoeg (nou ja, sort of grappig) een soort tegenpool van Five Easy Pieces, die ik een dag eerder zag: waar Jack als cultureel onderlegde underachiever zijn heil zoekt in het blue collar milieu daar bewandelt Fox de omgekeerde weg, hij komt als eenvoudige jongen in de hogere kringen terecht. Die wereld wordt uiterst onsympathiek geschetst als één vol dedain, leugens en hypocrisie, allesbehalve een warm bad dus. Fox wordt aan alle kanten gebruikt en als er niets meer uit te persen valt afgedankt, waarna hij gedesillusioneerd zelfmoord pleegt. En zelfs dan wordt hij nog niet met rust gelaten, tot de laatste stuiver toe wordt hij bestolen.

Veel ellende dus, maar toch kijkt de film vrij makkelijk weg, op wat expliciete scenes na waarin lustig met blote piemels wordt gestrooid- maar preuts is Fassbinder nooit geweest. Er zitten zeker ook genoeg grappige momenten in (al vallen die meestal onder de noemer zo pijnlijk dat het grappig wordt), alleen het begin al met die sneue kermisact, of de vrij doorzichtige truc bij de bloemist. Fassbinder is erg goed in de hoofdrol van Fox/ Franz, andere acteurs waren ook OK. Ali uit Angst Essen Seelen Auf komt ook nog even langs

Hiermee creëerde Fassbinder een dubbele controverse. Behoudsgezinden vonden de homoseksuele naaktscènes aanstootgevend. De holebi-gemeenschap had het er dan weer moeilijk mee dat rijke homoseksuelen als decadent afgeschilderd werden.

Het diepere thema is de klassenstrijd. De maatschappijkritiek stelt dat de bezittende klasse de arbeiders kaalplukt. “Fox” heeft dan wel de Lotto gewonnen, maar uit z’n kleding en tafelmanieren blijkt nog steeds dat hij tot de lagere klasse behoort. De titel betekent vuistrecht of het recht van de sterkste. Sociaal darwinisme houdt in dat de rijken overleven en de armen creperen.

Meubels en kleding zeggen veel over de sociale positie van de personages. Eugen draagt dure kleren en laat zich omringen door Biedermeiermeubelen. Fox draagt altijd dezelfde leren jas. Z'n echte naam, Franz Biberkopf, is ontleend aan Berlin Alexanderplatz, de roman van Alfred Döblin die Fassbinder later aan zou pakken.

Dan is er dat intermezzo in Marrakesh. El Hedi ben Salem was een terugkerende acteur bij Fassbinder, en één van z’n minnaars. De regisseur speelt zelf de hoofdrol, waarvoor hij op dieet ging en zich zowaar scheerde. Zo zag hij er jong en kwetsbaar uit, een vogel voor de kat. Het is een grauw maatschappijbeeld waarin verschillende bevolkingsgroepen in de klappen delen.

Na een erg tegenvallende Die Bitteren Tränen der Petra von Kant is dit weer een beter werk van Fassbinder die ik te zien krijg.

Films van Fassbinder hebben altijd even tijd nodig om er echt in te komen en voeling te krijgen met de personages, maar vanaf het moment dat Franz de loterij wint en zich inlaat met de rijke snob Eugen krijgen we een sterk verhaal voorgeschoteld. Franz laat zich nogal makkelijk verleiden door Eugen om veel geld te spenderen aan dure spullen waar hij niet van houdt en een lening te geven voor zijn bedrijf die in financiële moeilijkheden zit.

Ik had het wel erg te doen met Franz die steeds opnieuw gekleineerd wordt door Eugen en zijn rijke vriendjes die zich duidelijk beter voelen dan Franz. Pijnlijk wordt het vooral in het laatste halfuur wanneer Franz volledig geruïneerd wordt door Eugen en door een overdosis valium dood achterblijft in de metrotunnel en zelfs daar volledig gepluimd wordt door twee voorbijkomende jonge gasten. Zelfs één van de rijke vrienden van Eugen die toevallig voorbijkomt, wilt er niet in betrokken raken en loopt gewoon door.

Goede film dus van Fassbinder en ook de eerste die ik van hem zie waarin hij zelf meespeelt.

3.5*