Anne of the Thousand Days (1969)

Interessant historisch drama over de relatie van koning Hendrik VIII met zijn tweede vrouw Anna Boleyn. Een echte acteursfilm en derhalve niet zo verwonderlijk dat drie leden van de cast –Richard Burton, Anthony Quayle en Geneviève Bujold– een Oscar kregen voor hun vertolkingen. Vooral de onderscheiding voor Bujold is terecht, want zij is zonder meer het glorieuze middelpunt van deze film.

Heb deze film erg geboeid gevolgd. Vond het zeer goed, vooral de intrigue en of het nu historisch volledig correct is, laat ik in het midden. Ondanks een zekere langdradigheid, amper kritiek op deze film, uitstekend vertolkt. Burton is toch een sterke acteur en uiterst geschikt voor deze rol en Bujold doet dat minstens even goed. De dialogen vind ik wel een beetje theatraal maar toch knap en aanvaardbaar.

Heel wat fictie is gebaseerd op de relatie tussen Hendrik VIII en Anna Boleyn, maar dit is de beste versie. De twee hoofdrolspelers, en Anthony Quayle als de opportunitische kardinaal Wolsey, brengen die namen uit de geschiedenisboeken tot leven. Wolsey wordt voorgesteld als een sluwe manipulator, maar wanneer hij gedumpt wordt, besef je dat hij de ergste nog niet was. Jurist en minister Thomas Cromwell komt er als de grootste smeerlap uit. Henry zelf wordt voorgesteld als een twijfelaar die impulsief was en foute beslissingen nam, maar toch nog een geweten had. Anna evolueert van een onschuldig bakvisje tot een vrouw met een sterke wil. Of zij echt aangestuurd heeft op de dood van Thomas More, valt te betwijfelen.

De rol van godsdienst is interessant. De enige die oprecht devoot lijkt, is Catharina van Aragon. De anderen gebruiken godsdienst als middel om hun ware drijfveer te maskeren: honger naar macht en rijkdom voor zichzelf en hun nageslacht. Dit leidde tot de breuk met Rome en het begin van de Anglicaanse Kerk.

Het is gebaseerd op een toneelstuk van de Amerikaan Maxwell Anderson uit 1948. Wegens thema's als overspel en incest - in een ruimere betekenis dan vandaag - kon dit pas na het afschaffen van de Hayscode op het witte doek. De dialogen zijn meesterlijk. Tijdens informele ontmoetingen gaan de ego's met elkaar in confrontatie. Op officiële gelegenheden als de rechtszitting daarentegen zijn leugens en drogredeneringen troef. Kort voor haar executie wijst Anna er subtiel op hoe klein haar nek is. Het drama is hecht geconstrueerd, met Hendriks beslissing om te scheiden als het centrale kantelpunt. Voor de koning begint en eindigt het met een jachtpartij - cyclische tijd. Op het einde zien we de kleine rougette Elizabeth, die langer dan hijzelf op de troon zal zitten - lineaire tijd.

Een evocatief decor vormen de tuinen van Kent en historische locaties als Hever Castle, waar Anna Boleyn opgroeide. Kostuums en decoratie zijn gebaseerd op schilderijen uit die tijd. Het felrood van Wolseys kardinaalskleed contrasteert met het groen van de koning en het helderblauw van Anna. Op het bal dansen ze een gaillarde op instrumentale Renaissancemuziek. Je wordt meegevoerd naar lang vervlogen tijden, naar het bedrog en de wandaden, maar ook af en toe een sprankeltje hoop en liefde.