Agoniya (1981)

Agoniya viel me nogal tegen.

Ik had een prachtig epos verwacht over een van de meest bewogen tijden uit de Russische geschiedenis. De film is wel groots opgezet en visueel is de film ook best in orde, toch wil de film teveel simpelweg de historische feitjes behandelen, zonder een goed uitgewerkt scenario en een goed dramatisch verhaal.

De enige persoon die enige karakteruitdieping gegund wordt, is Raspoetin. Sterker nog; de halve film gaat over het wel en wee van deze man. Ik wist dat de man een nogal obscuur figuur was, en niet helemaal zou sporen, nou, in deze film wordt de nadruk daar nogal op gelegd. Helaas is hij niet zo'n boeiend personage. Volgens huidige maatstaven zou je 'm als junk kunnen aanmerken.

Raspoetin krijgt heel weinig aansluiting bij het volk, althans, in deze film wordt zijn rol nogal gemarginaliseerd. Was het dan vooral de enorme angst van de tsarenfamilie die hen een waas voor de ogen bracht? Dan is de moord een wanhoopsdaad, vooral omdat men niet wist waar het gevaar vandaan kwam.

Jammer dat het leven van de tsarenfamilie niet centraal staat in deze film. Je komt al bij al niet veel over ze te weten. Een gemiste kans, want het gegeven is zeer interessant; een eeuwenoude macht die op instorten staat. Kortom, ik had graag wat meer symboliek en thematiek van Der Untergang in deze film teruggezien.

Visueel heeft de film wel degelijk wat in petto. Mooie locaties en mooie shots. Bepaalde buitenshots deden me denken aan Doctor Zhivago. Ook zitten er in de film authentieke journaalbeelden verwerkt, die het verhaal een nog meer documentaire uitstraling geven. De namen en functies van de verschillende personages verschijnen zelfs opzichtig in beeld.

Ontzettend jammer dat Agony niet de diepgang heeft en de vertelkracht bezit van Idi i Smotri. Klimov is hier duidelijk een minder doeltreffend regisseur. De extreme focus op Raspoetin rechtvaardigt niet een film van een dergelijke tijdsduur. Wat de man beweegt, wat zijn motieven zijn en waarom hij zo belangrijk gevonden wordt, komen we niet te weten. Hij is in de film nota bene eigenlijk continu onder invloed van drank danwel het spoor bijster in zijn eigen warrige en verpeste psyche. Ik kon me totaal niet in hem verplaatsen.

De film bestaat uit 2 delen. Het eerste deel vind ik overduidelijk veel beter en met name veel beter van opbouw dan het tweede deel.

Na het eerste deel gezien te hebben had ik nog hoop dat er in het tweede deel een tandje bijgeschakeld werd, en dat de film gericht naar een climax zou werken. Helaas, dit tweede deel stelde me erg teleur. Het grootste manco van de film is onmiskenbaar het matige script. De dialogen zijn erg merkwaardig en lijken vaak nergens over te gaan. Ook wil de film te veel historische figuren in de film proppen, waardoor er nauwelijks sprake is van karakteruitdieping, laat staan karakterontwikkeling.

Op de Moskwood dvd zitten als extra authentieke journaalbeelden van de tijd waarin de film speelt. Het is een apart idee om zulke oude beelden te aanschouwen, en helemaal het bekijken van beelden van de tsarenfamilie, die later zo gruwelijk uitgemoord werd. Er staan ook beelden van Peter de Grote op.

Ik wist helemaal niet dat er dergelijke beelden bestonden!

De beeldkwaliteit van die journaals is trouwens heel redelijk.

In welke zin bestaat de film uit twee delen? Ik kan me geen duidelijke tweedeling herinneren (in de versie die ik zag tenminste).

Op de Nederlandse dvd uitgave is de film opgedeeld in twee delen. Dit is de Ruscico uitgave, die in veel landen is verschenen.

Met 'officiele' aankondigingen (titels) van de delen, tenminste, zo lijkt het.

"This controversial historic drama was released twice: in 1975 and, after a number of changes, in 1985.

RUSCICO offers the film’s 1985 version."

Ik zag de Duitse versie (nagesynchroniseerd ook), die geen tussentitels had (wel opschriften voor namen en functies en personages), behalve 'Rossya 1912' (of een ander jaartal daar ergens in de buurt) vrij aan het begin (wel weer na een discussie tussen een generaal en de tsaar in een tuin trouwens, daarmee los van de openingstitels). Hoe noemde de Ruscicoversie de delen, en waar lag de scheiding ongeveer?

Overigens is de film volgens mij in '75 helemaal niet gereleased; de film was wel af, maar kwam niet door de filmkeuring. Pas na uitgebreide censuur kwam een aantal jaren later (in '81 dan neem ik aan) de film uit (zonder de scenes over 'Rasputin's sexual desires' volgens IMDb). De internationale versies (met die scenes intact dan, als ik het goed begrijp, kwamen kennelijk later; IMDb vermeldt '83 voor Duitsland). Het jaar '85 zie ik verder nergens genoemd.

Weet ik niet, dat heb ik niet onthouden en de dvd zit nu in de pakketservice. Misschien kan een van de volgende 'kandidaten' even antwoord geven op deze vraag. Of misschien weet blabla het zich nog te herinneren.

De scheiding lag ongeveer in het midden. Tussen welke scenes de scheiding zat kan ik me ook niet herinneren.

Ik verwacht geen volledigheid op dit punt van imdb. Ruscico geeft doorgaans erg volledige informatie en licht ook de historische context toe. Zie ook de uitgave van Idi i Smotri.

Nog niet, film nog niet gezien, staat op harddisk (de pakketservice moet door blijven lopen ) dus waarschijnlijk dit weekend kijken, als ik er aan denk zal ik er op letten.

Maar globaal? De precieze scenes zeggen me toch niet zo heel veel waarschijnlijk, maar je zei "het eerste deel vind ik overduidelijk veel beter en met name veel beter van opbouw", wat suggereert dat er een behoorlijk verschil tussen de twee delen is. Waar viel die scheiding ongeveer in termen van verhaallijn dan? Niet dat het echt belangrijk is hoor, maar vraag het me nu gewoon af. Ik heb geen duidelijke scheiding in opbouw/lijn/verhaal gezien; vond de hele film een onsamenhangende zooi.

IMDb is ook maar afhankelijk van user-input natuuurlijk, maar daarom hoeven we Ruscico ook weer niet op hun woord te geloven. Die '81 of '85 wil ik dan verder niet over twisten, maar dat de film in 1975 verboden is en dus niet gereleased in Rusland, is toch een veelgehoord verhaal.

Een korte internetsearch leidt tot onder andere: "Ab 1974 arbeitete er an „Agonie“, einem Film über Rasputin und das Ende der romanowschen Zarendynastie. „Agonie“ wurde nach der Fertigstellung 1975 sofort verboten und konnte erst 1981 bei den Moskauer Filmfestspielen und zwei Jahre später auf der Berlinale gezeigt werden.[i]" (EPD), "[i](...) mit dem Film "Agonie", der erst 1981 uraufgeführt werden durfte, (...)" (BerlinOnline), "Klimows in der UdSSR lange verbotener Film kam erst in die Moskauer Kinos, nachdem der Regisseur im Mai 1986 zum Vorsitzenden des Verbandes der sowjetischen Filmschaffenden gewählt worden war (Lex. des Intern. Films)." (movies-and-more.ch). Opvallend trouwens dat er in het Duits zoveel meer informatie over de man is te vinden dan in het Engels.

Jourist Online geeft (in een beschrijving van dezelfde Rusicico-dvd nota bene!) weer een iets andere versie: "AGONIE kam erst in die Kinos, als Klimov 1986 Vorsitzender des Verbandes der Filmschaffenden wurde. Die langwierige und schwierige Genesis merkt man dem Film nicht an. Die Dreharbeiten wurden 1974 unterbrochen. Erst ab 1978 konnten neue Szenen nachgedreht werden.".

CineBooks heeft een mooie uitgebreide verklaring, die alle losse details hierboven redelijk lijkt te overkoepelen: "The film has an interesting history. Supposedly begun in 1975 and intended as part of Mosfilm's tribute to the 60th anniversary of the Revolution, the film was promptly banned by Soviet censorship and never saw the light of a projector until 1981, when it showed up by surprise at the Moscow Film Festival. It then vanished again until 1985, when the Russians finally allowed a truncated version (40 minutes were cut) to be sold for foreign distribution, allegedly on direct orders from Mikhail Gorbachev."

Zie hier (link met spoilers) (NB: gratis registratie is vereist). CineBooks geeft als tijdsduur 104 minuten op, dus ik neem aan dat dat dan op de ingekorte versie slaat (waar dus IMDb ook aan refereert). 144 is bij benadering de lengte van zowel de Ruscico-dvd als de versie die ik op de MDR zag (kennelijk een inmiddels herstelde versie). Daarnaast zou het kunnen dat de Duitse versie nooit ingekort is geweest, maar dat daar al in '83 de lange versie draaide op de Berlinale (nadeel van CineBooks is dat de beschrijvingen altijd erg op Amerika gericht zijn).

Zo hebben we weer wat geleerd.

Helemaal mee eens. Een film die een tijdperk als dit onder de aandacht wil brengen, laat zichzelf struikelen door het te droog op te dienen. Die extreme focus waar Kapp het over heeft nekt voor mij de hele film. Fijn om eens een keer wat meer van de geschiedenis van Rusland te weten (want eerlijk is eerlijk, ik weet er behóórlijk weinig van), maar als het zo moet... dan pak toch liever een geschiedenisboek.

Saaie gedoe... enorme tegenvaller na Idi.

Ik kan niet anders dan meegaan met het gemiddelde hier. Agoniya wil te veel vertellen. In 2½ uur worden tig mensen voorgesteld waarbij velen niet meer doen dan één zin zeggen of even raar kijken. Alle personages zijn vlak en Raspoetin lijkt, zoals Kappeuter al zei, meer op een junk. Er wordt ook totaal verkeerd omgegaan met zijn persoon.

De film heeft geen duidelijke verhaallijnen en vooral het eerste deel was erg rommelig en saai.

In het tweede deel laat Klimov in een aantal scenes zijn kunnen zien. Bij Idi I Smotri bewees hij al sterk een sfeer te kunnen creeren. Hier lukte het helaas maar bij enkele scenes.

Eigenlijk valt er niet veel meer aan de recensie van Kapp toe te voegen, die het grote manco van de film duidelijk weergeeft. Het had zo mooi kunnen zijn ...

Wat saai al die tweeën

Onconventionele, fragmentarische en theatrale verfilming van een boeiende periode in de Russische geschiedenis. Het heeft inderdaad geen boeiende film opgeleverd. Daarvoor mist het sfeer en opbouw en is het te veel verfilmd toneel. Met heel veel erg (te veel) groot spelende acteurs. Ben het grotendeels eens met kappeuter, al vond ik juist in het tweede deel iets betere scenes en iets meer opbouw terug.

Het is saai maar ook ik ga 2.0* geven.

Verbijsterend dat Klimov een draak van een film weet te maken, die mij nauwelijks wist te boeien, om vier jaar later een hardverscheurende film maakt, die vele mensen, waarond ook mij, erg weet te raken.

Ik had bij deze film het idee naar een Dostojevsky te kijken maar dus teveel personages en verwikkelingen. Op zich een kunst om dat te filmen maar het maakte allemaal niet veel indruk. Wel deed dat de acteur die Raspoetin speelde, een bezeten gek die er goed werd neergezet.

alleen al voor de muziek van Schnittke zou ik 'm graag willen zien...

Richardus had bij het zien van deze film het idee dat hij naar een Dostojevsky keek.

Een groter compliment kan je een Russisch regisseur m.i. niet geven !

Ik ben zeer geïnteresseerd in de Russische geschiedenis van die tijd, maar dankzij het prima verhaal van kappeuter ga ik dit rommelpotje niet bekijken. Er zijn trouwens wel meer Russische films met een nogal warrige historische context, zoals 'Matylda' uit 1917 van Aleksey Uchitel Ook het theatrale, het 'grote' spel, is een Russisch handelsmerk, dat ons wellicht niet zo ligt. Maar er zijn ook goede voorbeelden, zoals 'Romanovy: Ventsenosnaya semya (2000) The Romanovs: An Imperial Family, van Gleb Panfilov, waarin alles zit dat Kappeuter miste. Het is overigens zeer de vraag of Rasputin zo'n maniakale junk was. Veel westerse historici zijn daar heel wat genuanceerder over. Maar Russen hebben hun geschiedenis zo vaak 'herschreven' dat een objectieve beschouwing, cq. onderzoek daar nauwelijks mogelijk is.

Wat ik al vreesde, een rommelpotje. kappeuter had me nog zo gewaarschuwd. Maar het vlees is zwak. Dat van Raspoetin trouwens ook, al heb ik daar niet veel van gezien in de versie die ik gezien heb. Zoals starbright boy al zegt: 'onconventionele, fragmentarische en theatrale verfilming van een boeiende periode in de Russische geschiedenis', die echter geen boeiende film heeft opgeleverd. Bij het tweede deel ben ik zelfs een paar keer in slaap gesukkeld. De film gaat minder over Raspoetin, maar meer over de doodstrijd van het Tsarenregime en dan op z'n Russisch: met grote gebaren. Dat ligt ons in het westen niet zo. Maar het is wel sfeerrijk en de authentieke zwart wit beelden vond ik wel bijzonder.

Inderdaad erg fragmentarisch, met veel te veel figuren die allemaal met naam en toenaam worden geïntroduceerd, al hebben ze maar een zinnetje tekst. Daardoor raakte ik al snel het overzicht kwijt wie nu wie was als er in de derde persoon over hen werd gesproken. Ook ben ik het met het, ook al bijna historische, bericht van kappeuter eens dat Raspoetin als hoofdpersoon maar matig boeiend was. Het meest interessante aan de man was wel zijn onkwetsbaarheid, tot op een zekere hoogte dan. In werkelijkheid overleefde hij ook nog de kogels die op hem werden afgevuurd en verdronk hij uiteindelijk in de ijskoude rivier waar hij in werd gekukeld.

Sommige beelden waren best tof, en het verhaal leent zich voor een spektakelstuk van epische proporties, vol politiek gekonkel, decadentie en strijd. Het is spijtig dat het dat toch niet helemaal is geworden.

Naast documentaire beelden wordt er ook veel gebruik gemaakt van stukjes uit vroege Sovjet-speelfilms. De zwart-wit beelden zijn dus lang niet allemaal authentiek (wat ook wel te zien is).

Belachelijk lage score hier. De waanzinnigheid van Rasputin spat gewoon van het scherm af.