Blücher (2025)

In de vroege ochtend van 9 april 1940 vaart Gruppe 5 van de Duitse invasiemacht de Oslofjord in. Onder de schepen bevindt zich de de 16.000 ton zware kruiser Blücher. Echter in de langgerekte fjord lag het fort Oscarsborg, dat onder het bevel van majoor Birger Kristian Eriksen stond. Deze gaf bevel om het vuur te openen op de voorhoede van Operatie Weserübung en bracht zo de gloednieuwe kruiser Blücher met kanonvuur en torpedo's tot zinken. De ondergang van de Blücher betekende dat de aanval op Noorwegen, lang genoeg werd vertraagd om de Noorse regering en het koninklijk huis om (met de goudreserves) de hoofdstad en het land te verlaten.

Tja wederom een Norsk Krigsfilm die ditmaal gaat over de verantwoordelijkheid en twijfels van de man die tijdens de Duitse invasie tegen bevel om verdere instructies af te wachten het artillerievuur openende. Debuterend regisseur Daniel Fahre, gooit er ook een hoorzitting in, van de onderzoekscommissie over de keuzes die toen werden gemaakt, voor wat extra emotie. Met het heden in het zwart-wit en het verledenzwart in kleur.

De film moet het verder vooral hebben van de complexiteit en tactieken van het besturen van de militaire vesting. Tja ls je eigen baseert op een gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog, staat de uitkomst natuurlijk vast! De beschieting van het schip halverwege was ook erg mooi in beeld gebracht. De cast is prima, maar het tempo en toon lopen niet soepel en daardoor sleept het soms. Uiteindelijk een degelijke film die op momentjes wel oké is.

Er komen de laatste jaren nogal wat films uit Noorwegen over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, en over het algemeen zijn dat prima films - kennelijk wordt de lat daarvoor best hoog gelegd, en wat ook helpt is dat de details van dat stukje oorlogsgeschiedenis bij ons niet zo heel goed bekend is. Terwijl er toch een heleboel te vertellen valt, zo blijkt. Dit specifieke onderwerp kwam ook al langs in de wat bredere beschouwing van Kongens Nei (2016), maar Blucher (2025) zoomt meer in op de Slag van de Drøbaksonde en de rol van Birger Eriksen daarin.

Regisseur Fahre legt de nadruk nogal sterk op de Noorse kant van het verhaal - en neemt nogal de tijd voor de haperende en aarzelende politieke en militaire gang van zaken, en om dat nog maar eens te benadrukken wordt er ook een raamconstructie met de onderzoekscommissie na de oorlog, die bepaald niet overtuigd was van de juistheid van zijn handelen - maar niet zoals hij zelf gedacht had over het begin van de actie. Voor zover het met een korte blik op de (Noorse) wikipedia te verifieren valt houdt Fahre zich daar vrij scherp mee aan wat er nu nog aan feiten beschikbaar is.

Eriksen wordt gepast ouderwets en patriarchaal gespeeld door Bjørn Sundquist, die hem neerzet als een wat brommelige oude ijzervreter die alleen als zijn dochter in de buurt is een beetje ontdooit. Dat en de fraaie scenes van het oude fort in actie maken de film de moeite waard.

Een onderhoudende Noorse oorlogsfilm. Puik acteerwerk, mooie beelden en het blijft dicht bij de waarheid en is daarmee ook een een soort geschiedenisles. Je kunt de film ook wat traag noemen want er gebeurt niet zo gek veel. De film kun je in 3 minuten samenvatten en dan heb je ook alle sub-plotjes meegenomen (die er bijna niet zijn). Dat geeft wel de vraag: is elke historisch belangrijke gebeurtenis ook geschikt en voldoende 'rijk' om een hele film aan te weiden? Deze balanceert op het randje.

Als je niet bang bent voor wat traagheid en waarde hecht aan de historische vertelling, dan zul je deze film wel kunnen waarderen. Als je 'gewoon' een oorlogsverhaal van WOII wilt opzetten is dit misschien niet de beste keuze. Voor mij 3 sterren.

Ik zat al een paar weken er tegen aan te hikken, deze film lag op het stapeltje maar kreeg toch niet de volledige aandacht die het behoorde te krijgen. Vandaag was het dan eindelijk zo ver en heb ik ook nog de tijd gehad om een stukje er over te schrijven, dat ontbrak nog op de site.

Wat deze film onderscheidt van veel recente oorlogsfilms over de marine of kustverdediging in de Tweede Wereldoorlog, is de weigering om militaire bekwaamheid te romantiseren. De sfeer wordt gedomineerd door onzekerheid, onvolledige inlichtingen, uitgeput personeel en verouderde infrastructuur. Technisch gezien begrijpt de production design precies hoe een militaire instelling in een schemergebied tussen ceremoniële prestige en praktische veroudering moet worden weergegeven. Het fort voelt niet aan als een actievolle omgeving die is ontworpen voor filmische gevechtschoreografie; het voelt administratief, koud, ondergewaardeerd en deels verouderd. Dat detail is belangrijk, omdat de historische gebeurtenis zelf volledig afhangt van de spanning tussen verouderde wapens en beslissend menselijk oordeel. De film visualiseert zware artillerie herhaaldelijk niet als triomfantelijke machines, maar als logge industriële overblijfselen die menselijke improvisatie vereisen.

Ook het geluidsontwerp is ongebruikelijk gedisciplineerd voor een moderne oorlogsfilm. In plaats van elke scène te overspoelen met overweldigende bombardementen, laat de film vaak stilte, echo, verre motoren, metaalachtige resonantie en omgevingsgeluiden van de fjord de soundtrack domineren. Wanneer de artillerie eindelijk losbarst, voelt de impact echt fysiek aan, juist omdat de film het publiek niet heeft afgestompt met constant lawaai. Er is een duidelijke poging gedaan om het angstaanjagende schaalverschil tussen stationaire kustbatterijen en oprukkende marineschepen te recreëren. Het lage frequentiegeluid tijdens de vuurscènes behoort tot de sterkste technische prestaties van de productie. Je voelt de massa van de artillerie in plaats van alleen maar explosies te horen die in de nabewerking zijn toegevoegd.

De acteerprestaties spelen zich af binnen een zeer specifiek Scandinavisch register van emotionele beheersing. De hoofdrolspeler vermijdt het theatrale patriottisme dat Hollywoodproducties vaak opleggen aan bevelhebbers in oorlogsverhalen. In plaats daarvan leunt de karakterisering sterk op vermoeidheid, aarzeling, korte, bondige gesprekken en de last van institutionele verantwoordelijkheid. De acteur begrijpt dat de dramatische kern van de film niet ligt in fysiek heldendom, maar in procedurele moed. Het gezicht zegt vaak meer dan de dialoog. Er zijn scènes waarin stilte en houding de druk van het bevel effectiever overbrengen dan het scenario zelf. Deze terughoudendheid werkt goed omdat de historische context draait om officieren die gedwongen worden onomkeerbare beslissingen te nemen met onvolledige bevoegdheid, een thema dat diep verankerd is in de Scandinavische oorlogsherinnering.

De montage is effectief tijdens de operationele scènes, maar minder overtuigend in de politieke en reflectieve passages. De film wil duidelijk oorlogshandelingen verbinden met de naoorlogse verantwoording en het nationale geheugen, een ambitie die historisch gezien logisch is gezien het gecompliceerde oorlogsverhaal van Noorwegen en de latere herwaardering van het militaire leiderschap tijdens de bezettingsperiode.

Het probleem met het tempo is niet dat de film traag is; het is eerder dat de emotionele energie ongelijkmatig verdeeld is. Men heeft het gevoel dat de cruciale militaire gebeurtenis te vroeg komt in verhouding tot de totale speelduur, waardoor het laatste deel afhankelijk is van de procedurele nasleep die het scenario niet volledig tot een even meeslepend drama weet te verheffen. Visueel en thematisch gezien doet de film soms denken aan 9. April (2015), een andere Scandinavische WOII-film die zich minder richt op de overwinning dan op de verwarring tijdens de openingsfase van de Duitse invasie. Beide films delen een interesse in ongeorganiseerde commandostructuren en alledaags militair professionalisme onder onmogelijke omstandigheden. Deze Noorse productie heeft echter een zwaardere institutionele melancholie, terwijl de Deense film meer neigt naar de directe actie en beweging van de infanterie.

Een meer afstandelijke, maar nog steeds relevante vergelijking kan worden gemaakt met The Cruel Sea (1953), niet qua stijl maar qua filosofie: beide films beschouwen oorlog primair als een langdurige procedurele beproeving in plaats van een spektakel. In tegenstelling tot veel moderne WOII-producties probeert deze film nooit gevechten om te zetten in entertainment door middel van versnelling of visuele overdaad.

Een mooie 8+ film!