Amélie ou La Métaphysique des Tubes (2025)

De animatiefilm c.q. het verhaal waar de film op is gebaseerd combineert filosofie en psychologie alsmede de Japanse wijsheid dat elk kind tot zijn derde jaar een god is maar op z’n derde verjaardag de mensheid deelachig moet worden met een soort Hegeliaans-christelijke metafysica. Zo is Amélie eerst dus een god, die slechts vegeteert en die zichzelf als middelpunt van de wereld ziet, maar gaandeweg leert ze dat ze een lichaam heeft (een beetje als God die naar de wereld afdaalt als Christus) waardoor ze van de wereld kan genieten maar ook pijn kan ervaren. Ze leert dat ze alles kwijt zal raken maar dat de liefde het verlies als het ware overwint in de vorm van de herinnering. Als ze op haar derde verjaardag gered wordt door de ‘vijand’ leert ze dat de gedeelde menselijkheid elke tegenstelling (zoals in de oorlog maar ook als Oosterse vs. Westerse cultuur) kan overwinnen zodat de liefde zelfs haat overwint. Ze beseft nu dat ze geen god maar een mens is die niet onafhankelijk en onverstoorbaar als een god lan leven maar die met andere mensen in deze wereld moet leven hetgeen nog beter is.

Ik denk dat de film zelfs voor volwassenen moeilijk is: het is vooral een kinderfilm in de zin dat het de wereld laat zien vanuit een klein kind. Maar haar gedachten zijn evengoed niet van een klein kind zoals dat ze haar broer ziet “als een wiskundige vergelijking” of het leven “als een grote, gulzige mond die alles verslindt”: de ontwikkelingspsychologie wordt meteen vanaf het begin gekoppeld aan metafysische overwegingen.

Prachtige animatiefilm. Vooral de animaties zelf in een mooie stijl (iets van aquarel ofzo?) vallen direct op maar ook het kleine verhaal over het iets ouder worden van een dreumes. Ik vond het magisch-realistische kantje nog het minste maar juist de stukken met het kleine meisje en de Japanse hulp in huis waren schitterend, maar sowieso al het familiaire drama (blijdschap en verdriet) werd mooi ingetogen en daarmee realistisch en herkenbaar gebracht. Ik vroeg me wel af welke oorlog er bedoeld werd af en toe want echt plaatsen kon ik die niet. 4,0*.

Niemand die hier Amélie Nothomb bij naam vermeldt?

Dat dit de verfilming van een autobiografisch werkje van de bekende Belgische schrijfster is, zou hier als eerste neergepend moeten worden. Ze bracht haar eerste levensjaren door in Japan (jaren 1969-1970) waar haar vader als diplomaat werkte. Ze probeert die eerste bewustwordingen en herinneringen van haar eigen leven over te brengen als iets wonderbaarlijks die haar heeft gemaakt tot wie ze is.

De gehechtheid aan de huismeid, de bloemenpracht in de lente, de karpers... als kleuter lijkt alles een wonder en is het leven als een droom, de zintuigen worden overdonderd door van alles en nog wat. De enige echte boodschap die Nothomb voor mij overbrengt, is dat je als volwassene met de blik van een kind naar de wereld moet blijven kijken, zelfs al vervaagt die schoonheid in herinneringen en een steeds harder wordende realiteit die zich meester maakt van de ruimte rondom jou. Al die warme en tedere gevoelens worden prachtig overgebracht en ik vond dit dan ook een wonderlijk werkje met een sterk Miyazaki gevoel. De gebruikte stijl past hier wonderwel bij en de muziek is prachtig.