The Damned (2024)

Aan het begin van de film stelt een vrouwelijke stem, dat IJsland "een plek van kansen is … als je de kou kon verdragen … en de lange nachten … en de honger." Want ja het leven in een 19e-eeuws IJslandse visserspost valt niet mee! Weduwe Eva (Odessa Young) kreeg door de dood van haar man de verantwoordelijkheid over deze post. Normaal gesproken al zwaar maar een meedogenloze, koude winter zorgt ook nog voor voedseltekort. Daarom wordt er bij het zien van een schipbreuk geen hulp gestuurd. Een morele dilemma.

In een conventionelere horrorfilm zouden de zielen van het gezonken schip, de bewoners van de gemeenschap als ondoden of geesten komen teisteren. Maar regisseur Thordur Palsson serveert iets veel intrigerender, hij laat je gissen of er iets bovennatuurlijks aan de hand is of is het dat iedereen lijdt aan schuldgevoel, bijgeloof en paranoia (die aan Carpenter deed denken maar hier ook zeker werkte) Het laat je gissen of de schaduwen in de hoeken wraakzuchtige geesten zijn of gewoon verbeelding.

Er beginnen dus vreemde dingen te gebeuren en ze beginnen dingen te zien. Wat uiteindelijk ieders hoofd begint te vullen met bijgeloof over een draugr (wie wel eens Skyrim heeft gespeeld kent ze als grafbewakers) Het zijn rusteloze doden uit de Scandinavische folklore. Volgens de volksverhalen zijn het mensen die op zee zijn verdronken en die niet in christelijke grond zijn begraven en die hierdoor terug kwamen. Dit wezen voegt in de film een angstaanjagende laag toe met af-en-toe ook een jump scare.

IJsland is natuurlijk bij uitstek een eiland wat zich leent voor prachtige cinematografie; Er is sneeuw en ijs in verschillende tinten grijs en blauw. Het winterlandschap somber en kaal, en het de enige warmte komt van het licht van eenvoudige lantaarns, haardvuur en kaarsen. Terwijl het zich binnenshuis claustrofobische verstikkend aanvoelt.

Odessa Youngs vertolking van de weduwe Eva, die wanhopig probeert de boel bij elkaar te houden draagt ​​de film Verder leveren Rory McCann (Game of Thrones) als stuurman Ragnar en Joe Cole (Gangs of London) als Daniel solide bijdrage om de film boven de standaard uit te tillen. De kracht van deze film ligt dan ook in een grimmige atmosfeer. De film neemt wel zijn tijd, richt zich meer op het leven in deze gemeenschap maar dat maakt het juist een effectief huiveringwekkende psychologische Folk-horrorfilm

Creepy maar helaas ook wel wat saaie horrorfilm over een vloek die een armoedig vissersdorpje in het IJsland van de negentiende eeuw treft. Met de desolate sfeer en de van god verlaten locatie zit het wel snor, maar plot en personages laten te wensen over. De horrorelementen worden ook niet ten volle benut, met slechts een handjevol echt enge momenten. Echt zo'n film die ik graag hoger had willen waarderen, maar ja...

Veel slechte kritieken deze film, maar persoonlijk vond ik dit een echt goede film. Niets nieuw natuurlijk, maar het acteren was zeer behoorlijk, en het decor in IJsland was schitterend. Niet echt een horror, maar ik vond het toch spannend en aangenaam om volgen...

Voor de horrorchallende slingerde ik The Damned (2024) aan op Plex aan de hand mijn Letterboxd kijklijst, na tien minuten bekroop me het gevoel dat dit toch wel een andere kant opging dan ik over de film gelezen meende te hebben. Bleek dat ik niet The Damned (2024), maar The Damned (2024) aan had gezwengeld. Meh. Gelukkig had ik het door, maar suf was het wel. Regisseur Thordur Palsson leverde eerder het goed gewaardeerde The Valhalla Murders (2019 - 2020) af, maar was voor mij een volslagen onbekende. Odessa Young had ik wel het een en ander van gezien, maar Joe Cole (Peaky Blinders) is hier vermoedelijk de bekendste naam.

The Damned is gekwalificeerd als drama / horror, en dat is wat mij betreft terecht. Naast het subgenre Period Horror zou je deze ook als Folk Horror of Art/slowburn horror kunnen kijken, want het is geen rollercoaster qua tempo. Wel bouwt Palsson geduldig en succesvol een benauwend en unheimisch gevoel op, en maakt je blij dat je in je warme, droge trui naar beneden kunt lopen voor nog een vers bereidde cappuccino. Ik kende de uit de Noorse mythologie afkomstige Draugr vooral uit Skyrim, maar dat was toch net even anders dan hier; al kom ik ze beiden liever niet tegen.

The Damned is volledig op locatie opgenomen in het onherbergzame, maar imposante landschap van de Ijslandse Westfjorden. DoP Eli Arenson, die eerder de fraaie beelden van Dýrið (2021) vastlegde, maakt daar dankbaar gebruik van. Leuk ook om Rory McCann (The Hound in GoT) weer eens te zien.

Goed gemaakte psychologische horror, die de geduldige kijker absoluut beloont. Fijne score ook.

3,8*

De vervloekten.

Waarbij die titel en dat woord ietwat impliceert dat daar een externe entiteit een rol in gespeeld heeft. De taal schiet daarin tekort, zowel in het Engels als in het Nederlands - is er een woord dat de betekenis in zich draagt van 'degenen die hun eigen onheil over zichzelf hebben afgeroepen, en daar van begin tot eind zelf last aan dragen'? Ik weet het niet zo direct. Of wellicht een woord als 'wappie', hoewel de exacte definitie daarvan me nog steeds ontgaat.

Het meest opvallend wellicht is de extreem koude en onherbergzame setting van het verhaal. Tussen de zee en het land is nergens ook maar het kleinste plekje te vinden dat uitnodigt. Geen plek die zelfs maar geschikt is om een graf te graven, geen boom, niets wat beschutting biedt of voedsel brengt. Met als enige troost wat zonlicht - een uurtje of wat per dag, als het mooi is.

De film is ook naast het beeld ongekend sfeervol, en geeft ook een antwoord op de vraag hoe het leven er uitgezien moet hebben, een jaartje of honderd geleden op een vergeten walvisstation ergens op IJsland of Groenland of Spitsbergen - of noem al die andere plaatsen maar op waar wij Nederlanders niets te zoeken hadden. Niet om de natuur te vergiftigen ter meerdere glorie des Heeren XVII, niet om de plaatselijke bevolking te knechten en uit te moorden. En ook niet om als bijgelovige yokels van de ene hallucinatie naar de andere te zweven, en onschuldige zeelui in de fik te steken. De parallellen met de samenleving van nu zijn te over. Ik begin er maar niet aan.

Jammer vind ik wel dat de aandacht vooral naar het horror-aspect uitgegaan is, en dat blijft inherent toch relatief zwak als het zich in zo'n weergaloze setting afspeelt. Jammer ook dat er van de karakters weinig diepte komt. Wel heel positief in dat het eens een fris en origineel idee is, in plaats van de zoveelste herhaling.

Sfeervolle, sterk in elkaar gezette horrorthriller met een interessant gegeven en een doeltreffende omgeving. Regisseur Thordur Palsson weet precies waar hij zijn mosterd vandaan moet halen en zet een kleinschalige productie neer die effectief gebruikmaakt van haar minimale middelen. De muziekkeuze is op die manier zeer onheilspellend, het acteerwerk overtuigend en de spanningsboog effectief. Een aantal scènes worden zeer sterk opgebouwd, ook al zorgt de traagheid er spijtig genoeg wel voor dat het geheel niet doorlopend boeiend blijft. De uiteindelijke onthulling is wat plots en willekeurig, maar past goed in het concept.