Zielona Granica (2023)

Een belangrijke film over het schrijnende gebrek aan medemenselijkheid waarmee vluchtelingen worden onthaald aan de grens tussen Polen en Wit-Rusland (lees deze wiki even goed door voor je de film kijkt). We zien vluchtelingen die (onder valse voorwendselen naar Wit-Rusland gelokt door Lukashenko) tussen wal en schip belanden aan een grens waar geen van beide landen bereid is ze te op te vangen, wat sommigen met de dood moeten bekopen. De film brengt in de laatste scènes tevens een schokkende dubbele standaard aan het licht wanneer miljoenen Oekraïense vluchtelingen in 2022 ineens massaal en probleemloos toegang wordt verleend. Een zeer politiek geladen film dus, maar wel eentje die weet te beklijven door het universele thema en de prima cinematografie (in zwart-wit, alleen de eerste seconden van de film zijn in kleur). Helaas vliegt de film soms wel even uit de bocht, m.n. als zij de grenswachters wat al te graag als een bende harteloze schobbejakken afschildert. De toch niet geringe speelduur heeft me geen moment bezwaard.

Dankjewel Agnieszka Holland, voor het maken van deze film. In Polen werd de film door de extreemrechtse parlementsleden nazi-propaganda genoemd. Het is schokkend om te zien hoe de Wit-Russen en Polen letterlijk spelen met mensenlevens door ze heen en weer te duwen over de grens.

Er is maar 1 oplossing en dat is in opstand komen, dus waar wachten we nog op?

De uit Syrië afkomstige Bashir [Jalal Altawil] en Amina [Dalia Naous] vliegen met hun gezin en Bashirs vader [Al Rashi Mohamad] naar Wit-Rusland, omdat President Lukashenko heeft verkondigd dat ze van daaruit gemakkelijk de EU kunnen bereiken. Samen met de Afghaanse Leila [Behi Djanati Atai] begint hun reis naar de grens vol optimisme, maar ze worden al snel een speelbal in een strijd tussen de Wit-Russische en de Poolse grenswachters. Jan [Tomasz Wlosok] is de Poolse grenswachter (en aanstaande vader) die bedenkingen krijgt over de behandeling van vluchtelingen, Marta [Monika Frajczyk] leidt een groep van jonge Poolse activisten die doen wat ze kunnen om de rechten van de vluchtelingen te beschermen en Julia [Maja Ostaszewska] is een nietsvermoedende psycholoog die in het grensgebied woont en door een speling van het lot wordt meegesleept in deze affaire. Holland laat geen enkel middel onbenut om onze sympathie voor de vluchtelingen te vergroten, maar door de grenswachters als karikaturen neer te zetten is het uiteindelijk weinig overtuigend. Camerawerk en acteerwerk is van hoog niveau, maar de epiloog maakt meer indruk dan de ruim twee uur die daaraan vooraf zijn gegaan.

What happens in the forest, stays in the forest. Holland geeft een schrijnend relaas weer van enkele vluchtelingen die de veilige grenzen van de EU trachten te bereiken. Het verbaast me eigenlijk niet. Er gebeuren wel meer dingen die het daglicht niet mogen zien. Ook langs de Amerikaanse-Mexicaanse grens waar ik onlangs een (slechte) film over zag met Vicky Krieps (The Wall (Film, 2023)).

Vrij eenzijdig relaas, maar uitermate technisch sterk tot uiting gebracht door Holland. Het camerawerk is verbluffend en ook het acteerwerk is van een hoog niveau. Ik hou ook wel van zwartwit en de keuze hiervoor in deze film is versterkend voor het geheel.

Een film over bewustwording, over hoe vluchtelingen als wapen, drukkingsmiddel of pestmaatregel worden ingezet. De pushbacks langs beide zijden zijn hier dan het gevolg van. Moeilijk (politiek) thema waar er het bijzonder moeilijk is er vat op te krijgen en goed te doen voor iedere partij/belanghebbende. Elke wetgeving errond heeft zo wel zijn neveneffecten of negatieve gevolgen, ook het zogenaamde humanere Australische model.

De film dan eindelijk in zijn geheel gezien maar ik heb al genoeg gezegd dus laat ik het kort houden. Wat is nu menselijkheid? Zo wil de filmmaakster ons bewust maken van de situatie aan de Pools-Belarussische grens.

Wel, beste Agnieszka, momenteel vecht een Poolse grenswacht voor zijn leven nadat hij vorige week bij het grenshek door een vluchteling is gestoken met een speer. Vandaag is ook de bufferzone weer geïnstalleerd door de nieuwe regering. De militaire zone waar Tusk zo'n kritiek op had voor de verkiezingen en waar jij in deze film zo tegen ageert. Vanaf vandaag zijn hulporganisaties en journalisten dus niet meer welkom. Je film heeft niet bijgedragen aan een oplossing van de problematiek. Het was wanstaltig exploitatief, een karikatuur van de werkelijkheid.

Wielkie gratulacje Agnieszka.