La Bête (2023)

In 2044 heeft AI de mens zodanig in zijn grip gekregen dat bepaalde menselijke emoties als overbodig worden beschouwd. Gabrielle Monnier [Léa Seydoux] heeft een psychosomatische angst en ondergaat een zuivering, waarbij ze verschillende momenten uit haar verleden(s) opnieuw onder ogen komt. Ze vraagt Louis Lewanski [George MacKe] om haar te vergezellen tijdens een reis die de grenzen van tijd en plaats overschrijdt. Episodisch en pretentieus, maar het grootste probleem is dat deze pseudo-Lynchiaanse nonsens geen enkele reden geeft om sympathie te hebben voor Gabrielle, ook al omdat we niets over haar te weten komen. Seydoux gooit moedig haar niet geringe talent in de strijd om haar personage van vlees en bloed te voorzien, maar er valt amper een touw aan vast te knopen.

De film switcht aldoor tussen met name drie verschillende tijdvakken (begin 20ste eeuw, 2014 en 2044) waarin telkens dezelfde jongedame en jongeman een diepe aantrekkingskracht tot elkaar voelen. In die zin deed het me even denken aan de film Past Lives maar hier gaat het niet om reïncarnatie maar om een (virtueel) tijdreizen vanuit 2044 waar de jongedame (en de jongeman) worden ‘gezuiverd’ van al te heftige emoties om een baan te kunnen krijgen in concurrentie met AI. Door het aldoor heen en weer gaan tussen de verschillende maar parallelle levens waarbij eveneens aldoor dezelfde raadselachtige elementen terugkeren is de film erg verwarrend – je weet niet goed waar je naar zit te kijken – maar ook intrigerend: de film doet in dat opzicht aan die van Lynch denken, al vallen de puzzelstukjes uiteindelijk toch enigszins in elkaar.

Helemaal duidelijk werd het me overigens niet: de sessies in 2044 waarin de jongedame toch emoties blijft ervaren als ze haar eigen dood ziet lijkt een verwerking van echt beleefde levens (zodat ze zelf toch een soort onsterfelijke pop/robot is geworden die ze in de film verwijt niet eens te kunnen sterven) maar dat is zo incoherent dat haar voorgaande levens virtueel zullen zijn – door AI gegenereerd – om als een videogame te kunnen oefenen in stoïcisme. Dat verklaart ook dat ze een groot onheil voorvoelt want in elk leven zal ze sterven en haar geliefde verliezen: de film wijst naar de klimaatverandering als rampen die op ons af komen maar het gaat hier om een fundamenteler levensgevoel. Ik denk dat het zelfs de oudste angst is die ook aan de basis ligt aan de tragedie waar ik onlangs een stuk over heb geschreven (alles wat leeft zal gestraft worden met de dood) en waarvan Nietzsche meende dat de dood van de held wel een individuele tragedie is maar dat het leven altijd triomfeert – het verspilt haar beste exemplaren uit overvloed – met een eeuwige terugkeer van het leven (dat in de film uitdrukking lijkt te vinden in de telkens herleefde jongedame). Over de oerangst van het leven las ik toevallig vandaag nog in Spenglers ‘De Ondergang van het Avondland’:

Het leven geeft angst voor de dood en omgekeerd geeft angst je pas echt het gevoel te leven. De film lijkt ook naar Baudrillard te verwijzen: de apocalyps (het einde van de geschiedenis) is al geweest, zodat we ons nu alleen maar kunnen vervelen en een nieuw, onsterfelijk leven in virtual reality kunnen scheppen. Hoe dan ook, de jongedame ontdekt dat heftige emoties – angst, liefde – het leven pas de moeite waard maken. We schrijden voort naar een onsterfelijk maar levenloos leven – we veranderen zelfs onze lichamen al in poppen door middel van cosmetische chirurgie – en verliezen daarmee juist het meest waardevolle: onze menselijkheid. De film verwijst onder meer naar Puccini’s Madame Butterfly hetgeen een opera is over een geisha die verliefd wordt om dan te ontdekken dat haar minnaar met een andere vrouw is getrouwd waarna ze zelfmoord pleegt. Het leven is een tranendal – zelfs als je geluk vindt voel je angst om het te verliezen – maar deze heftige emoties maken ons voelend, menselijk en levend. Niet voor niets is de vroeg 20ste eeuwse jongedame een musicus: muziek is de uitdrukking van dat innerlijke gevoelsleven in ons (en heeft ze moeite met Schönbergs sterk cerebrale ‘nieuwe’ muziek).

Uiteindelijk is de boodschap van de film aldus apocalyptisch zodat we allemaal het gevoel zouden moeten hebben dat een vreselijke ramp op ons afkomt: dat is niet (alleen) klimaatverandering of andere uitwendige rampen zoals oorlogen maar bovenal dat we onze menselijkheid aan het verliezen zijn. In de oudheid had je de epicureërs die hedonisten waren maar tot de conclusie kwamen dat je het best totaal kunt matigen in alles om pijn te vermijden – zoals de toekomstige mensen in deze film – maar de cyrenaïci, een andere hedonistische school, repliceerden al dat dat niet de bedoeling kan zijn omdat zo’n prikkelloos, gevoelsarm leven in feite het leven van een dode is.

De film is aldus rijk aan ideeën, is bewust verwarrend verteld en biedt science fiction, romantiek en thriller-elementen met scherpe maatschappijkritiek maar is ook repetitief waarbij de lange duur voelt alsof een compleet boek is verfilmd – de film gaat maar door en door – terwijl het verhaal en boodschap van de film uiteindelijk heel eenvoudig is.

Ondanks de trage start is dit toch wel mijn film van het jaar tot nu toe. Ik geloof ook niet dat ik ooit zo'n lynchiaanse film gezien heb, met uitzondering van de films van Lynch zelf, allicht.

Het duurde best lang voordat ik in de gaten had hoe de vork in de steel zat, en ik weet niet of ik het uiteindelijk helemaal begrepen heb. Het zou best kunnen dat het allemaal vrij ambigu bedoeld is. Wat is er echt gebeurd, wat niet? Wat mij betreft doet het er niet toe. Dat hele liefdesverhaal kan me ook gestolen worden. Wat me aanspreekt is de originaliteit, de durf om onduidelijk te zijn, de onverwachte wendingen.

Het gevaar bij films waarin de waarheid/werkelijkheid geen logisch geheel vormt, is dat er van alles kan gebeuren zonder dat die dingen bijdragen aan het geheel. Die fout wordt hier knap vermeden. Alles draagt bij aan het geheel. Is het niet qua plot, dan toch zeker qua sfeer. Die scène waarin Gabrielle steeds opnieuw de deur opendoet bijvoorbeeld. Geen idee wat daarmee precies verteld wordt, maar ik vond het fantastisch om te zien - juist vanwege de onduidelijkheid.

Ik snapte niet alles, maar er zat wel iets consistents in mijn onbegrip; dat is denk ik het gevoel dat deze film achterliet. Prima gevoel, kan ik je vertellen.

Ik moest er zeker eerst wat inkomen, maar als je hem eenmaal volledig hebt uitgekeken, laat ie best ferme indruk na. Ook wel dikke pluim voor Léa Seydoux als Gabrielle, die het werkelijk verbluffend doet. Dikke 8/10

Vaag, pretentieus romantisch rommeltje dat zich afspeelt in meerdere tijdlagen. Na een dodelijk saai eerste uur wordt het zowaar een beetje spannend en best onderhoudend, maar het einde is dan helaas weer bijzonder slap. Léa Seydoux is altijd wel leuk om naar te kijken, maar ook zij kan deze veel te lange headscratcher uiteindelijk niet redden. Hier en daar een beetje David Lynch-achtig, maar dan geef ik regisseur Bertrand Bonello eigenlijk teveel eer.

Zo hé, wat een film en wat een fenomenale actrice is Lea Seydoux die uitgerekend het kapsel van Diane Selwyn (Naomi Watts in Mulholland Dr) perfect op het lijf geschreven krijgt. Dus zit ik middenin een Lynchiaanse onderdompeling, waarin alles om de liefde draait met als tegenhanger: angst. Maar deze film is evengoed een amalgaam van The Matrix en Equals. Vanavond duik ik nogmaals onder en open en sluit ik de deuren een keertje of zeven.

Visueel vooral in het begin erg mooi, deze film - eigenlijk de eerste film sinds, ehh, misschien zelfs La Belle Personne (2008) waarin Seydoux naar mijn opvatting ietwat flatterend in beeld komt, en niet eens alleen door de opzienbarende kapsels. Erg fraai gespeeld, sterk tegenspel van MacKay ook die met zijn wat vreemde (en in dit geval ook vervreemdende) kop precies in de gevraagde rol past.

Narratief is het wat minder, vind ik. Op de een of andere manier herinnert de film me qua sfeer enorm aan het boek Sophies World van Jostein Gaarder dat begin jaren-90 nogal opgang maakte maar inhoudelijk een even smakeloze nothingburger bleek te zijn. Jammer, met een wat minder pretentieuze benadering had er een veel mooiere film uit kunnen komen. Of tenminste toch een die je minder onvervuld de straat op gooit.

Matige film waarin dezelfde man en vrouw elkaar ontmoeten in het verleden, heden en de toekomst. Een nogal vage en vooral langdradige film met een flinke mix van genres. Het heden was het beste gedeelte, aangezien daar ook nog wat humor in zat. Lea Seydoux weet het deels goed te maken, maar kan de film uiteindelijk ook niet redden.

Derde Bonello en derde keer dat ik 4 sterren uitdeel. Ik zou hem niet snel als een favoriet noemen, maar moet echt meer van de man zien. Deze La Bête is van de films die ik zag zijn meest ambitieuze. Een in het begin licht warrig verhaal over een jonge vrouw die in drie verschillende tijdvakken een romantische ontmoeting heeft met een jongeman die zij herkent als zielsverwant dan wel vertrouwenspersoon.

Gabrielle kampt met een sterk gevoel van naderend onheil en inderdaad, het loopt niet zo goed met haar af -ze verdrinkt tijdens de Parijse vloed van 1910 en in 2014 wordt ze vermoord door een radicale incel- maar de echte horror beleeft ze toch in de toekomst.

Seydoux is geweldig in de hoofdrol, die lijkt alleen maar beter te worden. Mackay die speciaal Frans leerde voor de rol doet het verdienstelijk. De QR-code op het laatst in plaats van een normale aftiteling past wel bij het thema.