Gulltransporten (2022)

meer dan uitstekende film over het Noorse nationale goudtransport.

diverse bekende(voor mij) Nordic acteurs (en voor natuurlijk de liefhebbers van Nordic films.)

niet al te veel bloederige scenes.

ook de de uitstekend spelende Major Sunde die tegen wil en dank ondergeschikt is aan een burger ,de secretaris van

van de bank.

ook deze speelt een prima rol.

lang geleden dat ik een weer eens een degelijk ww2 film gezien heb, en waarbij ook de Duitsers gewoon Duits spreken zoal dat ook hoort.

zeker een aanrader voor de liefhebber

Redelijk sterke oorlogsfilm. Het verhaal is gebaseerd op feiten. De uitwerking is degelijk zonder verrassingen maar zeker geslaagd. De vaart zit er vanaf minuut 1 lekker in met een goede opbouw. De spanningsboog wordt ook tot het einde goed vastgehouden. Als kijker leef je echt mee met de rijders van het konvooi met goud, wat soms aanvoelt als een 'Mad Max colonne'. De actiescenes zijn eveneens van prima niveau en vrijwel zonder bloed. Het acteerwerk is dik in orde en visueel is de film ook geslaagd. 3.5

Op 9 april in de vroege ochtend begon Operatie Weserübung en sloegen de Duitsers toe bij een aantal strategisch gelegen steden, havens en bruggen in Denemarken en Noorwegen. Hoewel Noorwegen niet goed voorbereid op oorlog was, boekte ze bij Oslo een klein succesje. Ze wisten de Duitse kruiser Blücher (de boot is ook in de film te zien) tot zinken te brengen, hiermee rekte ze tijd om de regering en het nog aanwezige goud uit Oslo te verplaatsen. Deze film handelt over de mannen die het transport van de Norges Bank en regering in Oslo begeleiden en het goud in veiligheid brachten

De film over dat transport via Lillehammer, Åndalsnes, Molde en Tromsø terwijl er gaande langs delen van de route gevochten werd, houd best goed de waargebeurde feiten aan. Onontkomelijk permitteert men voor de film wel enkele vrijheden of is een en ander weggelaten om het soepeler te laten verlopen. Zo was het grootste gedeelte van de goudvoorraad al veiliggesteld. Voor de rest van het goud wilden men wachtte op een wetswijziging om zo ook de bankbiljetten in het buitenland veilig te stellen Op 8 april besloot men om het al opgestelde evacuatieplan, de volgende dag te laten plaatsvinden. Tja dat liep even iets anders..!

De film zelf is solide en goed gemaakt. Geen buitensporige actie, overdreven dramatisch scenes of experimenteel camerawerk. Daarnaast zijn er ook solide acteerprestaties. Ja alles was dus heel degelijk...een beetje zoals het je ook verwacht van het oorlogsfilmgenre. Ondanks dat je weet of kan aanvoelen wat er met goud gaat gebeuren, weet de film nog aardig wat spanning op te wekken.

Aan het einde is er een nogal bevreemde opmerking dat niemand een gouden munt heeft gekregen als bedankje...Afgezien dat het nogal wat tijd heeft geduurd voordat het goud terug was in Noorwegen, handelde de bij naam bekende hoofdrolspelers in staatbelang (de centrale figuur in deze film; Fredrik Haslund was bv. een secretaris in de parlementaire fractie van de Noorse PvdA) en de vele honderden vrijwilligers, de echte helden, waren veelal niet gedocumenteerd en dus helaas naamloos!

Ik had eerlijk gezegd niet verwacht nog een film met het productiejaar 2022 te zien tijdens de laatste drie dagen van 2022. Maar toen ik deze Tweede Wereldoorlog film voorbij zag komen, heb ik hem toch gekeken ondanks dat het zo te zien een productie is van streamingdienst "Viaplay". Ik hoop niet dat ze er veel geld ingestoken hebben, want ze kunnen het geld beter investeren in betere uitzendingen wat betreft de "Formule 1".

Wat betreft deze Drama / Oorlog film, ik ben niet goed thuis in de Noorse geschiedenis, maar omdat de film zich dus afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog (wat altijd wel mijn interesse heeft), heb ik hem gepindakaasd (ik heb immers geen abonnement meer op "Viaplay") en gekeken over twee dagen. Afgelopen donderdag heb ik de eerste 50 minuten gekeken en gisteren de rest.

Fredrik Haslund (Jon Øigarden) is niet de moedigste man, maar nu wordt hij plotseling geconfronteerd met een grote verantwoordelijkheid en een enorme taak, namelijk de hele Noorse goudreserve wegkrijgen van de nazi's tijdens de invasie van Noorwegen.

De film opent met onderstaande tekst:

"Lente 1940, in de zesde maand van WO II. Hitlers oorlogsmachine is onderweg naar Noorwegen. De belangrijkste doelen zijn controle krijgen over:
- De Noorste kust;
- De koning;
- De regering;
- En de goudvoorraad van Noorwegen.

Dit is het verhaal van het goud."

We bevinden ons dan op 8 april 1940 (De avond voor de invasie) tijdens een verjaardagsfeestje van één van de kinderen van Fredrik Haslund. Waarbij op een gegeven moment op onheilspellende toon de luchtalarmsirenes het verjaardagsfeestje verstoren en het gezin zich moet verbergen in de kelder. Oftewel de Duitse invasie van Noorwegen is begonnen en dat geldt dan ook voor de film.

Terwijl de koning en de regering naar een veiligere locatie worden verplaatst, worden er plannen gemaakt om ervoor te zorgen dat de Duitsers de goudreserves van het land niet in handen krijgen. Dit omvat o.a. het vorderen van elke vrachtwagen die ze kunnen vinden, daarmee is o.a. de ietwat laffe, bange en negatieve Ingvar Berge (Axel Bøyum) mee belast, inclusief die van de norse en dappere Odd Henry (Sven Nordin). Ondanks dat hij een wat minder heroïsche figuur is, heeft Fredrik Haslund van de minister van Financiën, te weten Oscar Torp (Thorbjørn Harr), de leiding gekregen over de vrachtwagens die het goud van Oslo naar Lillehammer moeten brengen. Ze vertrekken daarbij net op tijd uit de stad, als de Duitsers onder leiding van majoor Otto Stoltmann (Anatole Taubman) de stad binnen komen gemarcheerd.

Regisseur Hallvard Bræin heeft de feiten en de historische personages gemengd met fictieve personages en omdat ik dus niet goed thuis ben in de Noorse geschiedenis, kan ik niet zeggen waar "Gold Run" afwijkt van de feiten. Wat ik wel kan zeggen is dat "Gold Run" een plezierige Drama / Oorlog film (eigenlijk een avonturenfilm) is, die het bekende pad voor dit soort films volgt (inclusief de nodige clichés en voorspelbaarheid) en in een stroomversnelling komt (na circa 45 minuten en daarin is een zinkend Duits oorlogsschip min of meer het hoogtepunt) nadat alles lijkt te zijn gelopen zoals gepland. Zodra ze namelijk Lillehammer bereiken en daar het goud opslaan in een bank, beseffen ze dat het goud daar niet niet veilig is. Fredrik moet dan het goud naar de kustplaats Møre zien te krijgen voor transport naar Engeland, waarbij filiaaldirecteur Andreas Lund (Gard B. Eidsvold) van de bank in Lillehammer in eerste instantie niet wil meewerken en ook problemen heeft met de combinatie van de kluis.

Fredrik krijgt dan om het goud te vervoeren dit keer een trein en een militaire escorte in de vorm van majoor Bjørn Sunde (Eivind Sander), een veteraan, en zijn mannen tot zijn beschikking, wat bij lange na niet genoeg is om de Duitsers tegen te houden als ze gepakt zouden worden. Onder die mannen behoort ook de bekende (niet voor mij overigens) Noorse dichter Nordahl Grieg (Morten Svartveit) en onderweg naar Lillehammer krijgen ze ook hulp van Noorse verzetsstrijders en de zus van Fredrik, te weten Nini (Ida Elise Broch), die belast is met een andere opdracht.

Het verhaal verloopt zoals je die verwacht van een film als deze, er ontstaan namelijk conflicten tussen de civiele en militaire leiders van de missie, met name tussen Fredrik en majoor Bjørn i.v.m. het steeds opnieuw tellen van de goudvoorraad wat veel tijd kost, er komen onverwachte tegenslagen zoals een ​​aanval (dat is tevens één van de hoogtepunten van de film) op de trein bij de Britse kruiser in de kustplaats Møre die het goud moest vervoeren, je krijgt onverwacht heldendom te zien (uiteraard van Ingvar Berge) en natuurlijk overleeft niet iedereen het, hoewel er maar aan de Noorse kant slechts één slachtoffer valt, namelijk Odd Henry, en dat ook nog op het einde. Het is wel allemaal mooi om te zien en er wordt door de cast ook met veel enthousiasme gespeeld. Visueel gezien mocht "Gold Run" er ook wezen en dat zowel m.b.t. de fraaie Noorse landschappen als ook de CGI.

Hoewel er een drietal (bij de Britse kruiser, bij de veerboot en bij Molde) grotere actiescènes zijn, is het grootste deel van de film gebaseerd op spanning, waarbij de Noren ondanks alle tegenslagen en veranderende doelen de Duitsers steeds een stap voor proberen te blijven en dat levert geregeld spannende momenten op. Het einde in Molde (dat dan in lichterlaaie staat) bevat ook de grootste actiescène van de film, waarbij de Noren worstelen om het goud op een Brits oorlogsschip, te weten de "HMS Glasgow", te krijgen voordat de koning komt om geëvacueerd te worden, terwijl de Duitsers dan de haven en de stad plat bombarderen. Dat is al spannend genoeg om te zien (daarbij komt ook Odd Henry om het leven) en dat zelfs zonder een tankwagen met benzine toe te voegen die dreigt te ontploffen.

Natuurlijk arriveert de koning eerder voordat al het goud op het schip geladen is en dus moeten ze het goud nog eens verplaatsen naar een andere bestemming en dat wordt dan het kleine kustplaatsje Titran, een vissersdorpje, waarbij ze de hulp krijgen van twee vissersboten. Daarbij wilt majoor Stoltmann ze nog dwarsbomen via een bommenwerper (waarin hij ook zit), maar omdat ze teveel vissersboten zien (ze weten dus niet op welke vissersboten het goud aanwezig is) staakt hij de actie en zegt hij tegen de piloot (op zijn Duits, want alle Duitsers in deze film praten gewoon Duits):

"Verloren. We hebben verloren. Vlieg ons naar huis."

Daarna loopt de film nog eventjes door en vertelt dichter Nordahl Grieg een gedicht tegen een kapitein van één van de twee vissersboten en ook krijgen we daarna nog wat weetjes te weten over een aantal hoofdrolspelers, te weten Fredrik Haslund, Nini Haslund Gleditsch en Nordahl Grieg (stierf tijdens de Tweede Wereldoorlog) en zien we nog de onderstaande tekst in beeld.

"De laatste 18 ton aan goud arriveerde 9 mei 1940 in Tromsø. Een maand na de invasie. Vanaf daar werd het vervoerd naar Engeland op de "HMS Enterprise". Vervolgens ging de goudvoorraad naar de VS en Canada. Het goud werd belangrijk voor het verzet van de Noorse regering in ballingschap en de geallieerden en voor de opbouw van het land na de oorlog. Honderden mensen speelden een rol bij het goudtransport. Veel van hen waren vrijwilligers die onderweg werden verzameld. Hun inzet werd een inspiratie voor het verzet dat volgde. In zijn officiële rapport aan de minister van Financiën, verzocht Fredrik Haslund dat allen die meewerkten aan het goudtransport een gouden munt met reliëf zouden krijgen van decentrale bank. Zijn wens werd nooit ingewilligd."

Van de cast had ik eerlijk gezegd nog nooit van gehoord, maar ze deden het wel bijna allemaal goed en zeker de Noorse cast. Zo vond ik het Jon Øigarden prima doen als de zeer nauwkeurige Fredrik Haslund en vormden Sven Nordin en Axel Bøyum een leuk duo als Odd Henry en Ingvar Berge, enigszins vergelijkbaar met de dikke en de dunne (oftewel Laurel en Hardy), en ze zorgden ook soms voor wat humor, zoals na de aanval op de trein in Møre waarbij er door hen gezegd wordt:

Ingvar: Ik herinner met niet wat er gebeurt is.
Odd: Dat is niet zo gek, knul.
Odd: Je had het zwaar in die passagierswagon.
Odd: Maar terwijl ik bijna omkwam in de vlammen met die dichter, lag hij in de boezem van een prachtige dame, die meer mans is dan jij ooit zal zijn

De boezem van Ida Elise Broch zie je uiteraard niet, maar ze zag er inderdaad niet onaardig uit als Nini Haslund, maar haar rol van Noorse activist (zo moet ze o.a. zorgen voor bankbiljetten) voegde eigenlijk weinig toe. Verder deden Morten Svartveit het als dichter Nordahl Grieg, hij verteld ook een aantal gedichten, en Eivind Sander als Major Bjørn Sunde het leuk en verdienstelijk en de laatste ligt natuurlijk vaak dwars tegen Fredrik, die het commando over goudmissie heeft. Anatole Taubman als de Duitse majoor Otto Stoltmann vond ik eigenlijk de grootste tegenvaller, want hij was niet bepaald een "foute" Duitser. Terwijl hij diepzwarte kringen rond zijn ogen krijgt, waardoor hij eruitziet als een soort demonisch wandelend lijk, is het ergste wat we hem zien doen iemand slaan (te weten bankdirecteur Nicolai Rygg gespeeld door Terje Strømdahl) tijdens een verhoor.

Sowieso komt de actie er in deze film bekaaid van af en dan doel ik op de sterfgevallen, het geweld en het bloed. De sterfgevallen zijn eigenlijk maar geminimaliseerd tot twee personen, te weten een Duitse Fallschirmjäger (parachutits) die vast hangt aan een spoorbrug en die ontploft door een handgranaat (een steelhandgranaat) en Odd Henry die Ingvar Berge in bescherming neemt tijdens een Duitse luchtaanval en daarbij uiteindelijk aan zijn verwondingen (waarvan niets te zien is) sterft . De actie is ook "schoon", wat inhoudt dat je geen bloedige, verminkte of verbrande mensen ziet. Wel zie je dus een ontplofte Duitse Fallschirmjäger, maar die lost eigenlijk gewoon op in de lucht.

Al met al is "Gold Run" meer een popcornfilm dan een echte oorlogsfilms. Het negeert de realiteit van oorlog niet, maar het heeft niet de grimmigheid die veel oorlogsfilms wel hebben. En hoewel dat sommige kijkers misschien niet goed zal bevallen, is "Gold Run" ook niet bedoeld als zo'n soort film. Het is namelijk niet meer dan een leuke en spannende avonturenfilm zoals bijvoorbeeld "Raiders of the Lost Ark (1981)", hoewel die natuurlijk helemaal fictief was. Ik heb me er in ieder geval goed mee vermaakt en het is voor het filmjaar 2022 ook een leuke afsluiting.