De Obool (1966)

Er is geen wisselgeld op de obool

Het heeft eventjes geduurd vooraleer ik de naam Rik Kuypers kon thuisbrengen, maar hij is natuurlijk mee regisseur geweest van Meeuwen Sterven in de Haven. Ik dacht altijd dat dat zijn enige wapenfeit was, maar blijkbaar heeft hij in de jaren die op die samenwerking met Ivo Michiels en Roland Verhavert volgden nog wel wat (televisie)films geregisseerd. De Obool is er daar eentje van en om de een of andere reden was 1966 blijkbaar een jaar waar Vlaamse cineasten wel eens vreemder uit de hoek durfden te komen.

In het tweejaarlijks Nationaal Festival van Belgische Films moest De Obool het namelijk afleggen tegen De Man Die Zijn Haar Kort Liet Knippen van André Delvaux. Verder hebben de films weinig tot niets met elkaar te maken maar (hoewel ik van de kappersbeurt van Delvaux ook niet wild ben) het is een terechte winnaar. De Obool, de titel verwijst naar een Griekse legende waarbij de overledenen een obool onder de tong gelegd kregen om Charon de prijs voor de overvaart naar de Hades te kunnen betalen, is een van de hak op de tak springend hersenspinsel waar geruime tijd geen touw aan vast te knopen is. Het visioen van Arno aan het begin van de film is op zijn minst experimenteel te noemen en het wordt er eigenlijk gedurende heel de film niet beter op. Het is moeilijk om uit te leggen wat Arno nu allemaal exact meemaakt en toch.. Toch treedt er een zekere fascinatie op die ervoor zorgt dat je toch wel geboeid blijft kijken. Wanneer er echter nog eens met flashbacks en acteurs die meerdere rollen spelen (Arno die aan schizofrenie lijdt?) en een toneelspeler die lijkt te insinueren dat wat je gezien hebt eigenlijk nooit echt gebeurd is, dan geraak je me op den duur wel kwijt.

En dat is zonde, want Kuypers laat hier wel een aantal mooie dingen zien. De Obool situeert zich in het einde van zijn carrière (met langspeelfilms zou hij stoppen in '67 a '68 met Adieu Filippi maar er volgden nog een aantal documentaires vooraleer hij in 1982 naar Peru verhuisde en daar in 2019 aan de gevolgen van longkanker zou komen te overlijden) maar visueel dus de moeite. Alleen jammer dat het qua cast en dialogen allemaal veel slechter is. Gekunstelde en geforceerde dialogen in het Algemeen Nederlands dat films uit deze periode wel eens vaker teistert (zie ook De Man Die Zijn Haar Kort Liet Knippen) en de klankband was sowieso al niet meer echt van een goede kwaliteit. Leo Van Herwegen is in de hoofdrol van Arno nog het best maar bijvoorbeeld Roger Van der Velden als zijn kompaan in de Sahara of Jan Van Hertbruggen als de zeeman met wie hij bevriend geraakt.. Die zijn wel een stukje slechter. Wel grappig nog om een jonge Arnold Willems in een bijrol als toneelspeler te zien. Absoluut geen geweldig acteur, maar als iemand die vroeger veel Wittekerke heeft gezien.. Ik haalde hem er zo uit.

De Obool is geen al te denderende film maar wel goed genoeg om Meeuwen Sterven in de Haven wat hoger op de to-see lijst te zetten. Visueel en qua soundtrack laat Kuypers veel goeds zien, maar op narratief vlak en cast gaat hij serieus de mist in. Ik heb ook het gevoel dat ik simpelweg gewoon een aantal dingen niet heb opgepikt maar of dat dat dan aan mij ligt of aan de film? Dat laat ik in het midden.

2*