Malmkrog (2020)

Niet te filmen, zeg. Of toch?

Aldus Puiu, in een interview met Film Comment.

Bezint eer ge begint, zou je zeggen; ikzelf drukte na een half uur ingespannen ondertitels lezen (dat is bij deze film het lot van een ieder die de Franse taal niet of onvoldoende machtig is) de pauzeknop in, om me eens serieus af te vragen of ik niet wat anders zou moeten gaan doen.

Dat was toch m'n eer te na, en ik heb de hele beker leeg gedronken. Toegegeven, - en nu ga ik even vloeken in de kerk - in de bioscoop had ik dit waarschijnlijk niet getrokken, maar de film is handzaam ingedeeld in maar liefst zes hoofdstukjes, dus met eerdergenoemde pauzeknop bij de hand is ie goed te behappen.

Maar wat is hier in vredesnaam gaande? Waarom is deze film zoals hij is? Waarom laat Puiu een obscuur filosofisch werk uit de negentiende eeuw zo'n beetje integraal oplepelen door een vijftal acteurs, in een extreem statische setting, drie uur en twintig minuten lang?

Ik was aanvankelijk geneigd te denken (of misschien was dat mijn min of meer onbewuste verwachting) dat we hier vooral de vorm van een voltooid verleden tijd gepresenteerd krijgen, in de formele, nauwkeurig beargumenteerde (maar ongeneeslijk 19e eeuwse) betogen, en in de haast obsessief rituele handelingen van het personeel rondom lunch, diner en huishouden, dit alles vertoond in zorgvuldig gecomponeerde tableaus. Een terugblik op het fin de siècle vanuit de tegenwoordige tijd.

Maar Puiu lijkt tevens te suggereren dat er misschien meer overeenkomsten met het (betrekkelijke) heden zijn dan gedacht. Als de ambassadeur haast euforisch beweert dat de wereldwijde verspreiding van de Europese cultuur onvermijdelijk is, en dat oorlog op het Europese grondgebied ondenkbaar is geworden, lijkt dat z'n echo te vinden in Fukuyama's 'End of History'.

Ik ben er nog niet uit. Er zitten nog enkele raadselachtige sequenties in de film (met name die waarin uiteindelijk een aantal protagonisten met een kort mitrailleursalvo worden omgelegd), die, omdat ze geen zichtbare invloed lijken te hebben op het verloop, het geheel een bepaalde spookachtigheid geven. Zitten we hier naar geestverschijningen te kijken? In dat licht wordt die discussie over de Herrijzenis wel eh... geestig.

Ik denk dat ik hem inderdaad binnenkort maar eens ga herzien. Voorlopig vind ik Malmkrog fascinerend genoeg om er vier sterren aan kwijt te kunnen.

Ambitieus project van Puiu over een vervlogen tijdperk toen men de kunst van het converseren nog onder de knie had, en Rusland nog bij Europa wilde horen- althans de Franssprekende elite. Interessante thematiek en zorgvuldig uitgevoerd, gevangen in lange scenes- wel was mijn blik door de vrijwel continue woordenstroom bijna non-stop gericht op de ondertitels, waardoor het filmische er een beetje bij inschoot- alleen daarom al een film om vaker te bekijken. De sequentie halverwege die zo verrassend eindigt met schoten en chaos, lijkt wel een voorbode op de Russische Revolutie, of in het algemeen, op de bloedige Twintigste Eeuw, logenstraffend wat de optimistische pan-Europeaan Edouard zo fraai had beredeneerd.