Sator (2019)

De term slowburner kun je behoorlijk letterlijk nemen bij deze film. Ik heb niets tegen het ''genre'', maar de eerste helft van de film verliep bij momenten best moeizaam. De twee personages en hun onderlinge gemompel zijn weinig interessant, het tempo is enorm arthouserig, het verhaaltje komt amper van de grond maar bovenal weet het sfeertje nog niet helemaal aan te slaan. De wat documentaire-achtige scenes met de oma tussendoor maken het geheel nog wat warriger en voelen een beetje out of place.

Toch zit er een zeker keerpunt in de film waarin Graham wel de juiste toon te pakken weet te krijgen, net wanneer m'n aandacht nogal weg begon te ebben. De eerste ontmoeting met ''Sator'' is best sterk en vanaf dat moment wordt het stilaan toch een best creepy filmpje. Het sfeertje wordt dreigender en drukkender, de soundtrack prominenter en met name richting het einde zitten een paar intense scenes. Deed me bij vlagen ook wat aan Kill List denken, zowel qua onderwerp als qua opbouw.

Een taaie eerste helft dus, maar zodra de ''slow'' plaatsmaakt voor de ''burn'' is het toch best de moeite waard allemaal. Het feit dat Graham bijna alles zelf heeft gedaan binnen deze film maakt het des te knapper. 3,5*

Een interessante film. Althans zo lijkt het. Met name interessant vanwege de achtergrondgeschiedenis. Op mij maakte de film helaas weinig indruk. Traag, log, rommelig. Zelfs wat aan de saaie kant.

Sator handelt over het gelijknamige wezen dat diep in de bossen leeft. Een wezen dat mensen in zijn ban brengt. Adam is het personage dat door zijn grootmoeder van het bestaan van het wezen op de hoogte werd gebracht. Blijkbaar beïnvloedt het wezen zijn familie al tijden. Adam heeft het op zich genomen om Sator te stoppen.

Jordan Graham scheef het scenario en regisseerde. De totstandkoming van dat proces duurde vijf jaar. In die tijd werd het script met regelmaat aangepast. Graham’s grootmoeder (die overigens ook in de film is te zien) raakte dement en schreef vellen papier vol met hersenspinsels over ene Sator. Graham gebruikte de input voor zijn film. Hoewel ontsproten aan de fantasie van een zieke geest, heeft de film in die zin een link met de realiteit. Interessant.

Valt tegen. Graham schreef een warrig verhaal dat wat mysterieus stof doet opwaaien maar waarin amper iets wordt verklaard. De kijker wordt aan het werk gezet. Maar ja, de kijker moet zich op zijn zoektocht naar verklaringen en interpretaties baseren op weinig fundament. De film bestaat voornamelijk bij de gratie van zijn beeldmateriaal en ontbeert een wezenlijk verhaal.

Beeldspraak dus. Het decor wordt gevormd door een woest en afgelegen woud. Een beangstigend decor. Heel sfeervol. Heel duister. Samen met simpele maar effectieve geluidseffecten werkt de omlijsting voor het verhaal indrukwekkend. Dat verhaal ontbreekt echter grotendeels. Vanaf het begin kent de film terugblikken die in zwartwit en in een 4:3 formaat voorbij trekken. De stilering brengt dramatiek teweeg zonder dat je precies weet welke dramatiek. Er is immers geen verhaal om je gevoel aan te reflecteren. Geen verhaal om wat dan ook tegen af te zetten. Normaal gesproken dienen terugblikken als verheldering, als emotionele toevoeging of desnoods als gangmaker. Hier zijn ze absoluut sfeervol maar verder eveneens even nietszeggend als het verhaal.

Het is een drukkende film. De beelden drukken op je gemoed. Het traag voortslepende non-verhaal drukt op je geduld. De personages die weinig in beeld zijn, niet veel te doen hebben en weinig dialoog tot hun beschikking hebben, drukken de stroperige traagheid van het geheel naar nog grotere hoogten. De film drukte op mij zonder dat ik mij amuseerde. Bij mij werden zo halverwege de film de eerste tekenen van een depressie merkbaar.

Eigenlijk wel jammer dat Sator zo weinig amuseert. De omlijsting is goed. De horrorscènes zijn dat in al hun eenvoud ook. Het creatuur ziet er simpel uit maar bezit zeker dreiging. De geluidseffecten zijn armoedig, maar hebben een sinistere werking. De film heeft sterke momenten, maar bezit zo weinig verhalende context. Het filmmateriaal oogt als los zand. Als saaie vulling rondom een ijzersterke sfeer en als nietszeggend bindmiddel tussen enkele krachtige scènes.

Sator is vooral saai.

Yup, hier heb je alweer een nieuwe mumble-core horror! (de derde die ik dit jaar al zag en die min of meer overeenkomsten bezitten!) Uiteraard is er dan een tergend langzaam tempo, gegoochel met de tijdlijn en weinig gebeurtenissen. In het derde bedrijf namen de gebeurtenissen wel licht toe. Maar dat effect wordt getemperd doordat mijn aandacht al zo verslapt was. Nu kom je ook nooit echt veel over de personages te weten in de anderhalf uur durende looptijd. Oké de familie had veel onrust over iets wat ze hadden meegemaakt rond 'Sator'. Iets wat via oude cassettebandjes met bizar gebabbel van de grootmoeder waarin ze praat over het christendom, andere religies en occultisme. Nu was het gebaseerd op de grootmoeder van schrijver-regisseur Jordan Graham en die geloofde dat ze met iets of iemand kon praten die 'Sator' heette. Er was dus vermoedelijk informatie die hij wel kende maar de kijker niet? Verder minimale dialogen of eigenlijk als ze praten is het meer in monoloog. Veel beelden van slakken, spinnen, muggen en het waaien van boomtakken, of stromen van watervalletjes. De cinematografie was oké, maar ook regelmatig niet meer dan stillevens van uitgestrekte bossen. En Ja ook de beeldverhouding 4:3 was aanwezig, ditmaal gebruikt voor flashback-scènes. Met totaal geen de verhalende kracht was het voor mij vooral worstelen om dit uit te kijken.