Ze Noemen Me Baboe (2019)

'Holland is bezet schreeuwt mijn Tuan', 'Indonesië is al 300 jaar bezet zegt Marlan, onze tuinman'

De ruim 300 jarige bezetting van Nederlands Indië blijft een gevoelig onderwerp. Tijdens deze periode waren maar zeer weinig Nederlanders zich bewust van het feit dat er onder de lokale bevolking een behoefte groeide naar onafhankelijkheid. De stormloop van de Japanners brak het aanzien en de macht van de Nederlanders als kolonisators en leidde in feite het einde van het koloniale tijdperk in. Deze docu gaat over de laatste jaren en het einde van de Nederlandse bezetting. Er wordt één fictief verhaal verteld, die is geconstrueerd uit verschillende getuigenverklaringen i.c.m. archiefbeelden. Dit verhaal heeft betrekking op de Javaanse Alima, die naar aanleiding van een gedwongen huwelijk, een baan als kindermeisje voor een Nederlands gezin aanneemt.

De docu zoomt ook in op de periode na Japan, wanneer Nederland Indië kostte wat kost probeert te behouden. Met de grootste urgentie werd in Nederland uit de vroegere leden van het verzet, uit de binnenlandse strijdkrachten, uit oorlogsvrijwilligers en oud-militairen een gezagsapparaat geïmproviseerd. Hier krijgt de docu voor mij ook een persoonlijk tintje. Mijn opa heeft zich ooit in een dronken bui met vrienden opgegeven als vrijwilliger, waarnaar hij vervolgens verplicht was om naar Nederlands Indië te gaan. Hij was hier werkzaam bij de Militaire politie en verbleef van 1945 tot en met 1948 in Indië. Ik vond het erg bijzonder om beelden uit deze tijd terug te zien, en de situatie vanuit het perspectief van de Indiërs te ervaren. Dit even los van het feit dat voor de Nederlanders die uitgezonden werden, vaak niet eens duidelijk was waarom ze naar Indië uitgezonden werden. Tegen hen werd verteld dat een guerrilla oorlog de aanleiding was, maar verder tastte zij veelal in het duister.

Weer terug naar de docu: deze zal niet iedereen weten te bekoren omdat deze vrij traag is. Je luistert in feite anderhalf uur lang naar het verhaal van een persoon, waardoor sommige kijkers de docu als saai kunnen bestempelen. Zelf vind ik de docu erg sterk, omdat de persoonlijke benadering alle historische gebeurtenissen voor mij ook overzichtelijker wisten te maken.

3,5*

Prachtig concept en heel poëtisch gebracht. Ook al is het een 'samengesteld' verhaal, de beelden tezamen met de vertelling brengen je heel dichtbij het leven in die periode.

Minpuntje is dat het wel aardig wat vergt van de kijker; zelf dommelde ik op de helft van de speelduur in slaap en heb ik de rest een dag later afgekeken.

Vrij vertaald betekent Baboe ‘mevrouw moeder’. Het is de bijnaam van de hoofdpersoon in dit verhaal, dat gebaseerd is de persoonlijke verhalen van tientallen jonge Indonesische vrouwen die in de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw als kindermeisjes werkten voor Nederlandse families. Met behulp van archiefbeelden en privébeelden van een zo’n familie met een kindermeisjes, vertelt Beerends het verhaal van een dorpsmeisje dat verstoten is door haar familie, omdat ze een zoon hadden willen hebben. Ze vertrekt naar de stad en meldt zich aan voor een avontuur in het onbekende: ze zorgt voor de twee kinderen van een Nederlandse familie tijdens hun bootreis en hun verblijf in Nederland. Kort naar haar terugkeer wordt Indonesië bezet door Japan. Het droge commentaar en de archiefbeelden maken het wat lastig om erin te komen, maar wie wat geduld kan opbrengen wacht een mooi, intelligent geschreven verhaal dat op subtiele wijze maatschappelijke kritiek verweeft in een persoonlijk relaas.