Verward (2019)

Ik vind het een indrukwekkende documentaire. Als documentaire is hij zeker bijzonder want het gaat niet over een paranoïde (verwarde) persoon maar we zien in feite de wereld vanuit de paranoïde persoon (Will) die zelf de beelden maakt. Dat geeft meteen de twijfel of de documentaire ethisch verantwoord is, omdat de arme Will denkt dat de film het bewijs levert dat niet hij gek is maar dat de rest van de wereld gek is. Maar het lijkt mij toch de juiste keuze: de journalist is geen hulpverlener maar laat mensen hun verhaal – hun waarheid – vertellen. En in die zin is de documentaire weer akelig gewoon want iedereen heeft tegenwoordig zijn ‘eigen’ waarheid en precies zoals bv. mensen die geloven in politieke complottheorieën alleen maar in hun wanen worden versterkt als anderen zich daartegen verzetten of hen tot gek verklaren (‘natuurlijk ontkennen ze want ze willen niet dat de waarheid boven tafel komt’), zo ook zien we Will steeds dieper in zijn psychose wegzakken naarmate hij meer weerstand vanuit zijn omgeving krijgt tegen zijn wanen. Omdat hij anderen onvermijdelijk lastig valt met zijn wanen keren anderen zich ook tegen hem waardoor zijn wanen – dat mensen tegen hem zijn en hem kapot willen maken – ook daadwerkelijk worden bevestigd en uiteindelijk iedereen zijn vijand wordt. Het leven van zowel Will als van zijn omgeving wordt zo langzaam maar zeker ondraaglijk. Niet alleen is er nog te weinig bedreiging en geweld om hem te kunnen opnemen, maar gedwongen opname zal zijn wanen alleen maar versterken: hij heeft – vanuit zijn paranoia gedacht – immers een verhoogde gevoeligheid waardoor hij een gevaar is voor anderen die hem natuurlijk willen opnemen om hem zo onschadelijk te maken. Alleen ziekte-inzicht en/of het vertrouwen in een ander zou hem kunnen redden maar de paranoia vernietigt precies dat…

Al met al een zeer schrijnende documentaire die echter goed laat zien hoe paranoia werkt en hoe desastreus deze psychose voor zowel patiënt als omgeving is.