Lumière! (2016)

Het krachtigst zijn Fremaux’ visies op de vroegste en bekendste titels, die vooral in het eerste halfuur van de documentaire voorbij komen. Naarmate de tijd vordert, openbaart zich geleidelijk een storende tendens: Fremaux benadrukt maar al te graag op welke wijzen het werk van talloze grote regisseurs zich tot de Lumières laat herleiden. Een groep matrozen op zee (geframed met een groter schip op de achtergrond) is al voldoende om over Sergei Eisenstein te beginnen, terwijl een tweetal sparrende acteurs in Oosterse kledij moeiteloos aan Akiro Kurosawa’s Seven Samurai (1954) wordt gelinkt. Het is duidelijk dat de Lumières aan de bakermat staan van de Westerse filmgeschiedenis, maar Fremaux’ meeste referenties zijn wel zwaar overtrokken. De nationalistische ondertoon had gerust plaats mogen maken voor nuances: zo zagen de gebroeders film in eerste instantie nog als een medium zonder toekomst.

Lumière! is een must-see voor filmstudenten en geïnteresseerde liefhebbers. Fremaux’ inzichten roepen discussie en reflectie op, maar de zelfgenoegzame houding van de filmmaker vermindert de impact van het geheel aanzienlijk.

uitgebreide recensie

Dat het werk van Lumières van historisch belang is trekt niemand in twijfel. Maar samensteller/regisseur/commentator Thierre Frémaux slaat door wanneer hij spreekt over 'meesterwerken' en beweert dat Lumière de close-up en suspense uitvonden. De 108 korte films die je te zien krijgt zijn werkelijk prachtig gerestaureerd en het is duidelijk dat de cameramannen hun kennis van traditionele fotografie optimaal gebruikten voor hun beeldcompositie. Maar de films zijn niet zo revolutionair als Frémaux wil doen geloven. Op technisch niveau verbleken ze natuurlijk volledig bij het werk dat tijdgenoot George Méliès produceerde. Het eerbiedige commentaar is derhalve niet altijd waardevol en soms ronduit storend. Deze compilatie was wellicht nog effectiever geweest zonder de muzikale omlijsting, maar voor mensen die de filmgeschiedenis willen bestuderen is dit meer dan een uitstekend standpunt: het zou verplichte kost moeten zijn, want Lumière is één van de aartsvaders van de cinema.

Uitstekende documentaire waarin ruim honderd filmpjes van de Lumière-broertjes worden getoond. Een reis terug in de tijd waarbij het toch magisch is om deze beelden van ruim 120 jaar oud te zien. Voorzien van een leuke en ook informatieve voice-over (ook al kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat de broertjes hier iets te veel credits krijgen als uitvinders van de filmtaal en beeldcompositie).