Lumière! (2016)

Aangekocht door September Film. Releasedatum nog niet bekend.

Vanaf 25 oktober 2017 in Belgie te zien

Het krachtigst zijn Fremaux’ visies op de vroegste en bekendste titels, die vooral in het eerste halfuur van de documentaire voorbij komen. Naarmate de tijd vordert, openbaart zich geleidelijk een storende tendens: Fremaux benadrukt maar al te graag op welke wijzen het werk van talloze grote regisseurs zich tot de Lumières laat herleiden. Een groep matrozen op zee (geframed met een groter schip op de achtergrond) is al voldoende om over Sergei Eisenstein te beginnen, terwijl een tweetal sparrende acteurs in Oosterse kledij moeiteloos aan Akiro Kurosawa’s Seven Samurai (1954) wordt gelinkt. Het is duidelijk dat de Lumières aan de bakermat staan van de Westerse filmgeschiedenis, maar Fremaux’ meeste referenties zijn wel zwaar overtrokken. De nationalistische ondertoon had gerust plaats mogen maken voor nuances: zo zagen de gebroeders film in eerste instantie nog als een medium zonder toekomst.

Lumière! is een must-see voor filmstudenten en geïnteresseerde liefhebbers. Fremaux’ inzichten roepen discussie en reflectie op, maar de zelfgenoegzame houding van de filmmaker vermindert de impact van het geheel aanzienlijk.

uitgebreide recensie

Dat het werk van Lumières van historisch belang is trekt niemand in twijfel. Maar samensteller/regisseur/commentator Thierre Frémaux slaat door wanneer hij spreekt over 'meesterwerken' en beweert dat Lumière de close-up en suspense uitvonden. De 108 korte films die je te zien krijgt zijn werkelijk prachtig gerestaureerd en het is duidelijk dat de cameramannen hun kennis van traditionele fotografie optimaal gebruikten voor hun beeldcompositie. Maar de films zijn niet zo revolutionair als Frémaux wil doen geloven. Op technisch niveau verbleken ze natuurlijk volledig bij het werk dat tijdgenoot George Méliès produceerde. Het eerbiedige commentaar is derhalve niet altijd waardevol en soms ronduit storend. Deze compilatie was wellicht nog effectiever geweest zonder de muzikale omlijsting, maar voor mensen die de filmgeschiedenis willen bestuderen is dit meer dan een uitstekend standpunt: het zou verplichte kost moeten zijn, want Lumière is één van de aartsvaders van de cinema.

"Kijk wat een Perfecte framing weer" volgens Frémaux, als we een onthoofde NOtre Dame zien en de Big Ben zonder de top. Fascinerend filmmateriaal uit de cinema-oertijd, alleen jammer van het overdreven commentaar van Frémaux, wat gedurende de film steeds meer irritatie opwekt.

Mooier gerestaureerd dan ik ze ooit zag, maar ik zag ze al zo vaak... Dan rest het commentaar, waar ik ook niet onverdeeld positief over ben... Toch blijft het interessant als filmgeschiedenis en tijdscapsule.

3,5*

De documentaire is een compilatie van 108 films van de gebroeders Lumière. Nou ja, films. Elke "film" bestond uit slechts één - meestal in scéne gezet - shot van 50 seconden, gefilmd vanop een vast statief. Geen zoom, pan of tilt. Geen montage. Niks. Slechts heel uitzonderlijk stond het statief eens op een boot of een tram.

In het commentaar wordt verteld wat, waar en wie je ziet. Dat is nog informatief. Maar verder wordt er wat overdreven en in herhaling gevallen. O was is de cadrage weer formidabel, superbe, magnifiek en perfect. Terwijl voor beeldcompositie toch alles werd afgekeken van schilderkunst en fotografie. Over Spielberg beginnen wanneer de horizon niet in het midden ligt, dat soort zever. En oh wat waren de broers toch beter dan Edison. Vooral volgens zichzelf, dan.

Het commentaar is eigenlijk niet zozeer kortzinnig chauvinistisch als wel storend bewierokend voor de Lumières. Ja, er wordt verteld dat de Champs-Élysées de mooiste avenue ter wereld was, maar ook dat de beelden schrijnende getuigenissen zijn van het kolonialisme en dat het niet verwonderlijk mag heten dat de Fransen alle oorlogen waaraan ze deelnamen verloren.

Al bij al toch een mooie, informatieve en goed gerestaureerde compilatie die elke filmliefhebber eens gezien mag hebben.

Uitstekende documentaire waarin ruim honderd filmpjes van de Lumière-broertjes worden getoond. Een reis terug in de tijd waarbij het toch magisch is om deze beelden van ruim 120 jaar oud te zien. Voorzien van een leuke en ook informatieve voice-over (ook al kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat de broertjes hier iets te veel credits krijgen als uitvinders van de filmtaal en beeldcompositie).