Dhogs (2017)

Een jonge dame verleidt een man op leeftijd. De man gaat op de avances in – eerst nog wat aarzelend, ze zou toch geen […?]
Een pijnlijke opmerking en een afkeurende blik verder blijkt dat de man er vanavond toch mee wegkomt. De twee vertrekken richting hotelkamer, en dan… blijkt dat we naar een film in een film kijken. Een volle zaal kijkt toe hoe een spel van obsessie, verlangen en geweld zich voltrekt.

Door het publiek thematisch op de voorgrond te plaatsen, raakt de debuterende Andrés Goteira automatisch aan een vraag die haast zo oud is als het medium zelf: hoe verhoudt de kijker in de zaal zich tot de gebeurtenissen op het scherm? Het is een prikkelende kwestie, ware het niet dat de Europese art cinema van de laatste twintig jaar overloopt van filmische antwoorden. Inspirator voor het oprapen is Michael Haneke, wiens Funny Games nagalmt in de naargeestige banaliteit van het getoonde geweld. De vierde wand wordt ditmaal doorbroken door Goteira zelf. Al vroeg in de film weten we immers dat er geen scheiding is tussen de personages en ons – wij zijn het die kijken. Op metaniveau haalt Dhogs de verantwoordelijkheid voor het kwaad weg bij de personages, om in plaats daarvan de kijker te wegen die zich tot datzelfde kwaad aangetrokken voelt. Niet toevallig gebruikt de film sensualiteit en verleiding als een opstapje naar misbruik en geweld.

We gebruiken de term ‘beestachtig’ vaak om de donkere kanten van de mens een evolutionaire verklaring mee te geven. Maar, zo zegt één van de personages halverwege, honden zijn juist loyaal, en van nature niet slecht. Zie hier de metaforische titel, weggegeven door de twee definities die het eerste shot van de film vullen: mensen (‘dhogs’) zitten gevangen in de eeuwige split tussen macht (‘hogs’) en onderdanigheid (‘dogs’).

Goteira laat zich gelukkig niet verleiden tot goedkope shockeffecten. Het lome tempo en de bedachtzame framing zorgen continu voor overzicht, terwijl het schurende sound design de illusie van dreiging moet verkopen. Het strakke plot (de personages worden los geïntroduceerd, om daarna nader tot elkaar te komen) draagt er nog eens aan bij dat deze referentierijke thriller nooit in chaos uiteenvalt. Voor een film die haar publiek actief wil ondervragen is Dhogs op momenten bijna nog te mild van toon – misschien juist omdat we weten dat alle geweld in de vertelling deel is van een (dubbele) constructie. Schijn bedriegt, bewijst de slotakte uiteindelijk.

Beter dan verwacht. De film is een fraai vormgegeven mysterieuze thriller waarbij elk stukje met een nieuw verhaal lijkt te beginnen maar een puzzelstuk in het groter geheel blijkt. Elk stukje begint traag maar bouwt de spanning effectief op naar een climax. De dialogen zijn boeiend en de film weet telkens te verrassen. Daar bovenop is er een metaboodschap van (actief) spel – het is allemaal maar spel en de personages richten zich soms opeens tot het publiek om een spel te spelen tot en met het computerspel als interactieve film waarin de kijker participeert – en van (passief) toeschouwen waarbij de film reeds een bioscoopzaal vol toeschouwers alles laat gadeslaan als spiegel voor het echte bioscooppubliek. De film suggereert zo dat het sadisme net zo sterk aanwezig is in de toeschouwer als in de dader. Je kunt je afvragen of een en ander zijn pretenties waarmaakt maar ik vond de film in al haar aspecten interessant en vermakelijk. Tussen de vier en vier-en-een-halve ster.

Een bevreemdende kijkervaring, deze film. Pas in de slotakte wordt een en ander wat duidelijker, al wordt nooit helemaal duidelijk wat ik nou precies heb gezien en wat de filmmaker eigenlijk wil vertellen. Dat vind ik meestal niet zo erg (films hoeven geen pasklare antwoorden op alles te bieden en mogen intrigeren), maar hier vind ik het toch een jammerlijk gemis. Vaag en een beetje hoogdravend allemaal, is mijn gevoel bij deze film na één kijkervaring. Maar misschien zit de film wel gewoon heel ingenieus en intelligent in elkaar en heb ik een en ander jammerlijk gemist deze middag, dat kan natuurlijk ook