Amnesia (2015)

Matige film over een oudere Duitse vrouw die een Duitse jongeman ontmoet op Ibiza na de val van de muur. Een kleine, dialoog gedreven film met een rustig tempo over het schuldgevoel van de Duitsers. De relatie tussen de twee hoofdpersonages komt geforceerd over. Ditzelfde geldt ook voor de gesprekken tijdens het laatste gedeelte van de film. Wel een paar mooie opnamen van Ibiza.

Oersaaie film over een platonische liefde op Ibiza tussen een jonge duitse deejay op zoek naar een carrière en een vijftig jaar oudere vrouw die zichzelf verbannen heeft uit onvrede met de attitude van haar eigen volk tegenover de tweede oorlog. De schaduwen van het dritte reich zijn nooit ver weg, maar eigenlijk hoorde dit hier niet echt thuis. De scène met Bruno Ganz vond ik behoorlijk slecht. Regie is van pornofilm-niveau en de dialogen lang en zonder veel betekenis.

Het vakantie-eiland Ibiza in de jaren 90. Martha, een vrouw van middelbare leeftijd, woont in afzondering op een afgelegen deel van het eiland. Als de jonge Berlijner Jo, die op Ibiza als dj carrière wil maken, het naastgelegen huis betrekt, lijkt de muur rondom Martha langzaam af te brokkelen.

Amnesia is een film die zich bezighoudt met de verwerking van een trauma uit het verleden. Martha is een Duitse die met de misdaden van het nationaalsocialisme aan het worstelen is. Ondanks haar emigratie uit Duitsland na de machtsovername van de NSDAP voelt ze zich medeverantwoordelijk. Ze is immers Duitse en maakt derhalve deel uit van deze misdadige natie. Een merkwaardige reden. Een andere reden wordt echter niet gegeven of gesuggereerd. .Martha gaat ver. Ze spreekt alleen nog Engels en Spaans, rijdt niet in Duitse auto’s en drinkt geen Duitse wijn. Door de toenadering van de vrolijke en open Jo slaagt Martha erin om opnieuw enig sympathie te kweken voor haar vaderland.

Een film van Barbet Schroeder, maar niet zijn beste. Hoewel de psychologische insteek interessant is, komt de filmische realisatie van het veranderingsproces dat Martha doormaakt alsmede van de platonische liefdesrelatie die zich tussen beide personages ontvouwt, nogal gekunsteld over. De toenadering van de twee verloopt te soepel. Datzelfde geldt voor het identiteitsconflict waar Martha mee worstelt. Dat lost nog net niet als sneeuw voor de zon op. Behalve de gemakkelijke omgang met de thematiek die ter sprake komt, is het verloop van het verhaal een ander zwak punt in de film. Dat verloop is weinig verrassend. De kijker is vanaf het begin op de hoogte van Martha’s Duitse verleden en elke insinuatie of openbaring daarover richting andere personages is volgens verwachting en heeft daardoor weinig impact.

Wat mij betreft de zwakste scène is de scène waarin de moeder en opa van Jo (geen sterke rol van Bruno Ganz) op bezoek komen en opa blijk geeft van een oneerbaar oorlogsverleden en op emotionele wijze zijn schuldgevoelens ventileert, is overdreven aangezet waardoor de schokkende explosiviteit die de scène beoogt niet overtuigend is. De plotselinge getuigenis van opa sluit natuurlijk prachtig aan bij de crisis die Martha doormaakt, maar een overtuigende reden voor de openbaring van opa die jarenlang heeft gezwegen, ontbreekt. Ook hier verlopen de dingen te gemakkelijk.

Gelukkig heeft de film ook sterke scènes die sfeervol zijn en waarlijk ontroeren. Een prachtige scène is bijvoorbeeld de scène waarin Martha voor het eerst in jaren haar cello oppakt en begint te spelen. Of neem de scène waarin ze een gedicht voorleest over vermoeide reizigers in een avondlandschap terwijl de kijker naar beelden kijkt van een reusachtige lariksboom. Tijdens dergelijke scènes proef je de echte emotie die de film veel meer had moeten uitstralen.