Malgré la Nuit (2015)

Bij Philippe Grandrieux:

2014 / MALGRÉ LA NUIT

Long métrage / Fiction / En tournage du 7 octobre au 13 novembre 2014

Philippe Grandrieux is filming Malgré la Nuit - 24 fois la vérité par seconde24 fois la vérité par seconde - 24fpsverite.com

De nieuwe Grandrieux!

Dat je met deze synopsis en onscherpe foto de toevoegingen hebt overleefd!

De still is signature Grandrieux in zijn out of focusheid Bij een officieel persbericht zal de synopsis er waarschijnlijk niet veel duidelijker op worden, maar het kan inderdaad nog wel wat aanvulling gebruiken zodra er meer bekend is.

*KLIK*

Ik zie dat de titel hier veranderd is naar Meurtrière, maar dat is een andere film. Malgré la nuit is een 'gewone' film, terwijl Meurtrière een performance piece in de lijn van White Epilepsy is (de tweede van het drieluik) en waar vervolgens een 60 minuten film van is gemaakt en ook een installatie heeft. Voor meer info over dit laatste project klik hier. Wel blijven opletten heren

Erg slordig van me. Excuses.

Ah, we hebben de culprit binnen vijf minuten te pakken. Kan gebeuren. Meurtrière kan (later) in ieder geval ook worden toegevoegd en daarna krijgen we Unrest nog. Erg zin in al deze nieuwe Grandrieux uiteraard!

Maar klopt de poster hier dan wel - die heeft de andere titel en er staat het woord performance op? Op basis van welke criteria mag een verfilmde performance dan worden toegevoegd - of is het niet een performance in de zin van voorstelling?

Vragen, vragen.

Die synopsis trekt mij niet heel verschrikkelijk, inderdaad.

Die poster was/is door de cache bij mij nog niet zichtbaar, behalve als ik er op klik. Niet gezien dus. Bij Meurtrière mag die poster dadelijk ook niet, omdat het de poster voor de performance is en niet die voor de film.

Heb een andere still toegevoegd!

De synopsis doet er hier totaal niet toe. Het is een Grandrieux en dan weet je genoeg. Maar hij wordt nog wel aangepast zodra er meer info over vrijkomt.

Ik niet hoor

Maar ik geloof je meteen dat dat voor ingewijden wel geldt!

Volgens de Facebook van deze film kunnen we kiezen tussen een ochtend- middag of avondvoorstelling, allemaal vroeg in het festival (de eerste vrijdag, zaterdag, zondag):

Toch weer een bizarre ervaring dit, zelfs voor Grandrieux begrippen. En enorm sterk, al deelde blijkbaar niet iedereen in de zaal (vrijdag) die mening. Het continue verkeer van wegsjokkende mensen werd op ten duur zelfs lichtelijk storend. Ach.

De lengte van de film vond ik niet helemáál gerechtvaardigd, tijdens sommige sequenties zakte de boel een klein beetje in. Hoewel de film evenwel grossiert in geweldige scenes. De ijzingwekkende openingsscene, de scene met de vissen, maar vooral de zangscenes zijn subliem. Zat met open mond te kijken. Het plot - if any - is één grote janboel maar dat is natuurlijk open deuren intrappen gezien het een Grandrieux betreft. Het niveau Sombre of La Vie Nouvelle vond ik het niet halen, daarvoor ontbrak het soms nét een beetje aan intensiteit, maar verder alleszins een hallucinante ervaring. Ruime 4*, zeker kans op verhoging.

Grandrieux is een regisseur die zo z'n fans heeft. Sombre en La vie nouvelle met name hebben wel een stevige reputatie, niet op de laatste plaats omdat ze compromisloos zijn. Ik heb die beide gezien en... ik herinner me er vrij weinig van. Ik heb ze beide op 3 sterren staan kennelijk, al staan ze me slechter voor de geest. Dat ik Malgré la Nuit op het IFFR heb gezien is een klein wonder, want erg veel zin had ik er niet in. Ik wou echter deze regisseur nog één kans geven.

De vlaag van waanzin die mij naar de zaal heeft geleidt blijkt onverwacht een bijzonder goede inval te zijn geweest, want Malgré la Nuit is nu al een zeer sterke kandidaat voor film van het jaar. Het gekke is dat dit alles is wat ik van Grandrieux vrees: extreem duister op het vlak van zowel stijl als inhoud en extreem arty ook in inhoud en stijl. Een geboren entertainer is Grandrieux niet, wat ook wel bleek aan het grote aantal mensen dat de film voortijdig verliet. Daar kun je lacherig of geïrriteerd over doen, maar hier is het ook wel begrijpelijk. Er zit zoveel narigheid in en Grandrieux heeft zo'n moeilijke manier om het te brengen dat we gewoon moeten accepteren dat dit niet een film voor iedereen is. Ik ken in mijn vriendenkring ook niet iemand die ik dit echt zo maar zou aanraden.

Toch, het publiek dat tot het einde bleef zitten leek het te waarderen en Grandrieux werd met veel lof overladen tijdens het (veel te lange) interview. Zoals gezegd verwachtte ik er weinig van en was ik verbaasd hoe goed ik het vond en het was een andere gast voor me die me echt wist duidelijk te maken wat me hier aantrok. Hij noemde Malgré la Nuit verrassend romantisch. Ja, dat is het. Romantisch op een verknipte manier misschien, maar nog steeds romantisch.

Waar Grandrieux in het verleden naar mijn gevoel eenzijdig voor pessimisme ging en weinig moeite deed om de personages persoonlijkheid te geven voelt dat hier anders. Volgens mij is hij echt gegroeid als filmmaker, zowel op stilistisch als narratief gebied. De personages mogen dan vreemd en niet bepaald sympathiek zijn, ze zijn wel driedimensionaal. Er zitten een verlangen en een eenzaamheid in ze dat het allemaal al meteen een stuk boeiender maakt. Vooral in Sombre vond ik de karakters te veel ideeën of concepten. Nu zijn het mensen. Grandrieux heeft het zich daarmee niet bepaald gemakkelijk gemaakt, want één van de hoofdpersonen is een vrouw van wie het de ultieme seksuele fantasie lijkt te zijn om vermoord te worden. Zo iemand kan al snel een flauw arthousepersonage worden, maar Grandrieux en de actrice (Ariane Labed) lijken werkelijk de afgrond ingekeken te hebben en geprobeerd te hebben om zo iemand te begrijpen. Daardoor wordt het een mens dat je kunt aanvoelen, hoe vreemd de film eromheen is.

De sfeer is in z'n totaliteit ook enorm complex. Wat overheerst is een sterk onbehagelijk gevoel, alsof het ergste elk moment kan gaan gebeuren. Dat komt natuurlijk ook tot uiting op het narratieve vlak, met name dankzij de aanwezigheid van een seksuele onderwereld waarvan je hoopt dat die niet echt bestaat. Niettemin, ik kreeg eveneens het gevoel dat Grandrieux meer op zoek was naar schoonheid en vriendelijkheid. Er zat een soort melancholie door de film heen die het meer maakte dan de zoveelste nare trip. Het komt erg dicht bij mijn ervaring van Lynch' Blue Velvet en Mulholland Dr. Als Mocht Grandrieux ooit een gevoel voor humor ontwikkelen dan zou hij dat niveau zelfs kunnen evenaren.

Het moet gezegd worden dat dit qua camerawerk en belichting beeldschoon is. Ik wist eigenlijk niets van Grandrieux' filmmethode af, maar kennelijk filmt hij erg spontaan. Hij bedient zelf de camera en beslist min of meer in het moment, als de acteurs hun ding doen, hoe hij een scène filmt. Dat spontane zie je er niet aan af, want het lijkt gewoon een zeer uitgedachte film qua vorm. Toch zou dat geïmproviseerde bijgedragen kunnen hebben aan de dromerigheid. Want dat is Malgré la Nuit: een droom. Een nachtmerrie natuurlijk, maar nachtmerries zijn ook dromen. Sommige momenten zijn verbluffend. Een superimpositie van twee lichamen die de liefdebedrijven over shots van een lift die omhoog gaan is met name indrukwekkend. Dat moment met die vissen is zoiets dat niet zou moeten werken maar het toch doet. Het past bij het surrealistische gevoel.

Van alle films die ik een hoge score geef behoort dit wel echt tot de meest nare. Het is moeilijk voor te stellen dat ik het nog eens een keer kijk. Het was een hele zit, een uitdaging. Grandrieux gaat ver met zijn helse visie en er zitten genoeg dingen in waarvan ik niet de behoefte heb om ze te zien. Vaak gaan regisseurs, inclusief Grandrieux in het verleden, dan ook met dit soort dingen voor mij de mist in. Als je voor extreem pessimisme gaat moet je er voor mij een verdomt goede reden voor hebben. Ditmaal vond Grandrieux hem en leverde hij één van cinema's meest gruwelijke en beste nachtmerries af.

4,5*

Dat is heel interessant. Ik vond namelijk dat in juist ook in Sombre die romantiek, die gelaagdheid, die eenzaamheid en dat verlangen al heel sterk naar voren kwamen. Als jij dan deze film nog (veel) beter vindt, wordt ik wel erg nieuwsgierig... al is het altijd mogelijk dat, om welke subjectieve reden dan ook, je met de ene film beter 'contact' krijgt dan met de andere.

Je hoge score verbaasd me, vind dit eigenlijk Grandrieux' minst toegankelijke tot nu toe (White Epilepsy niet gezien). Leuk stuk verder. Ik hoog hem overigens ook maar op, zit zo'n paar dagen later nog steeds over de film na te denken.

Opvallend verschil met de Imdb beoordeling alvast; 4,11/5 uit 13 stemmen hier versus 5,5/10 uit 16 daar.

Ondanks de positieve (?) bijval in de zaal die TOR aanhaalt bungelt de film ook onderaan in de publieksenquête op het IFFR met een gemiddelde van 2,99/5.

Ook nu is trouwens weer vast te stellen dat de potentiële gebruikersgroep van een site als MovieMeter veel groter is dan nu. In een zaal van 800 man als Luxor zie ik bij sommige films dan maar 3 stemmen verschijnen, vind ik toch weinig. Zouden eens kunnen kijken of op imdb misschien meer zijn bijgekomen.

Hm zie nu pas de filmomschrijving hierboven, is het niet een behoorlijke spoiler - dat hij terugkeert om z'n moeder te zoeken? Pas op het moment van de foto kun je gaan denken aan z'n moeder maar voor de rest wordt constant gesproken over z'n geliefde, over een naam (Madeleine) en over een concurrente voor de twee dames, niet specifiek z'n moeder - of ben ik nu óók gek geworden. Was in ieder geval een verrassinkje.

Anyway, deze vertoning is een verontrustende en vrij bizarre afdwaling in jaloezie, kilte, wanhoop en verlangen, afgezet tegen een donkere SM-achtergrond. De geweldige zware tonen van de geluidsband versterken die sfeer. Alleen de stijl van filmen begon me tegen te staan, met name dicht op de huid / close ups (behalve die van de gracieuze vis dan). Althans ik hou daar wel van, maar dit was vrijwel constant aanwezig en dan helpt de lange speelduur niet mee. Dat was in Sombre toch minder het geval dacht ik.

Ik had daarom veel moeite om in de ban te blijven, ook vanwege het volledige gebrek aan sympathie voor ieder van de drie hoofdrolspelers. Het voordeel van die lange, geleidelijke 'trance' is dat de paar oplevingen érg veel power hebben zoals de aanranding in het bos (en zoals eerder aangehaald het zingen). Daar kan een Fifty Shades nooit tegenop. Al zullen een aantal daar misschien stiekem op gerekend hebben(?), gezien de tientallen die wegliepen. Vanuit een nachtmerrie zou je niet weg moeten kunnen lopen. Al kan ik er wel begrip voor opbrengen vanwege de langgerektheid en kan het te maken hebben met de naaktheid.

Hangt een beetje tussen 2,5 en 3*. Omdat sommige aspecten me bij zullen blijven, ga ik voor de 3.

En dan hebben alle mensen die het eerste half uur de zaal verlieten (en die wegvluchtten voor de eindscene) waarschijnlijk niet eens een stem ingekeverd.

Dit is nou echt een film waar het gaat om de ervaring. Film ontstaat volgens Grandrieux pas in de bioscoop, gezien door de ogen en verwerkt in de hoofden van het publiek. In de filmzaal wordt je als kijker audiovisueel volkomen ondergedompeld in de duistere atmosfeer van Malgre la Nuit en onderga je de confrontatie met een aantal uiterst verontrustende menselijke driften. Dankzij de ervaring die dat oplevert waardeer ik Malgre la Nuit hoger dan La Vie Nouvelle, hoewel die laatste waarschijnlijk de betere film is.

Malgre la Nuit grijpt je vanaf het begin bij de strot dankzij de dwingende cameravoering en de hallucinante soundtrack, die een enorm fysiek en zelfs animaal karakter geven aan de film. De muziekscene zo halverwege (of wat eerder) met Lena is werkelijk schitterend, maar ook de aanloop er naartoe; voor mij is dat hele gedeelte vanaf de wandeling naar het feestje het hoogtepunt van de tweeënhalf uur.

Wat ik jammer vind is dat Grandrieux hier explicieter is dan in La Vie Nouvelle. Bepaalde scènes hoef ik niet zo grafisch te zien, volgens mij zou een iets meer versluierd karakter zelfs de nachtmerrie-achtige sfeer ten goede zijn gekomen.

In principe niet een film om nog eens te zien, noch één om aan wie dan ook aan te raden, maar wel een ervaring die ik niet had willen missen. Grandrieux is simpelweg een unieke filmmaker.

Het expliciete, directe karakter van de dialogen deed mij wel wat twijfelen over de film. Misschien wel extra knap dat het eigenlijk nooit plat wordt. Grafisch kwam de film juist wat minder expliciet op mij over, hoewel Grandrieux er ook weer niet veel doekjes om windt. Het is een redelijk kale benadering, maar een die keihard tot de essentie weet door te dringen. Cinema die je laat voelen dat je een mens bent.

Kans dit nog in normale roulatie komt?

of een dvd release ?

DVD release zit er voorlopig nog even niet in, vermoed ik.

Wel zondag a.s. 19.30 in EYE te zien op Dag van de Dwarse Film ism IFFR

Grandieux laat in een aantal adembenemend mooi gefilmde scenes zien wat hij in huis heeft. Erg impressionistich en experimenteel, zij het deels misschien herkenbaar "lynchiaans", maar ergens ook weer totaal uniek.

Helaas houdt hij dat niet de gehele speelduur vol. Nergens wordt de audiovisuele stijl minder dan bovengemiddeld goed, maar als je 2,5 uur lang de kijker wilt boeien en je verhaal is zo'n enom rommeltje dat je aandacht er niet op kan leunen, dan moeten je audiovisuele kwaliteiten wel constant retegoed zijn om er als kijker op te kunnen blijven leunen. Dat gaat hier niet en halverwege verzand de film helaas in saaiheid. De speelduur is wat mij betreft daarmee dus ook niet gerechtvaardigd. Wel respect voor de enorme gaafheid van een handje vol verbluffend mooie scene's.