Meningen

Het is een ware uitzondering, maar ik heb deze film in drie delen gezien. De eerste keer kwam ik er niet doorheen, de tweede keer kon mijn focus evenmin gewonnen worden en pas bij poging nummer drie lukte het me - met moeite - om de eindstreep te halen. Het was meer in de trant van 'dan heb ik dat gehad'.

Tja, het klinkt niet positief. Ik ben dan ook verre van lyrisch over deze productie. Het was een lange zit, zo taai als een bejaard pak koeken. De personages waren eendimensionaal, het werd nergens spannend en het verhaal - hoewel waargebeurd - greep me niet naar de strot. Hemsworth (Nelson) en Negahban (Dostum) vullen hun rollen prima in, maar het script bood weinig ruimte tot in- of meeleven.

Met het inspiratieloos gepief-paf-poef op repeat, de bad guys karikaturen, Amerikaans patriottisme en geforceerd opgediend sentiment boeide het me op een gegeven moment totaal niet meer. Ik begon uit te kijken naar de aftiteling en dat is logischerwijs nooit een goede zaak - het shot van de Chinook vond ik nog een van de hoogtepunten.

Nee, geef mij maar Lone Survivor (2013). Die film laat zien hoe het wél moet. 12 Strong krijgt een enkele reis naar mijn cerebrale futiliteiten versnipperaar.

Kubrick's ruimte-allorgie staat op eenzame hoogte. Het grotendeels speculatieve narratief lijkt qua uitwerking of subliem voltreffend, of intens ontgoochelend.

De 109 pagina's aan becommentariëring alleen al werpen een filosofisch vraagstuk an sich op, De overtuigingen van de twee ontstane kernkampen liggen net zo ver uiteen als de aapmens die aan de rand van evolutie staat in het eerste deel, en de meer geëvolueerde mens die de ruimte verkent in akte twee. Kubrick staat boven beiden als übermensch; een esoterisch wezen dat als schepper geprezen wordt - en ondanks alle kritieken zijn verworven status behoudt.

Als gedeelde noemer is het conflict eeuwenoud. Het mooie is dat de discussie de lijn volgt die Kubrick aanhaalt; evolutie door conflict. Dat een film deze parallel teweegbrengt, vind ik interessanter dan de prent zelf - die haast even fanatiek wordt verdedigd als een religie. De liefhebbers lijken bij deze film bovengemiddeld meer moeite te hebben om de argumenten van de sceptici te begrijpen - laat staan te accepteren - dan bij enig ander cinematografisch werk: men heeft het niet begrepen, men is te jong, men is de verkeerde doelgroep, men moet de film herzien (evolueren).

Persoonlijk vraag ik me af waarom. Het is prima dat de een dit een meesterwerk vindt en de ander niet. Film is gevoel, perceptie, interpretatie, beleving. Je kunt iemand niet overtuigen van iets wat voor hen absent is.

Dat deze film op Kubrick's naam staat en men hem als klassieker beschouwd, maken voor mij wel degelijk verschil uit. Indien dit anders was, had ik hem waarschijnlijk niet afgekeken. Kubrick was een visionair. Dat betekent echter niet dat het resultaat inmiddels niet overtroffen kan zijn; de leerling kan anticiperen op de lessen van diens meester, evolueren en hem overschaduwen.

Hoe mooi de grootscheepse, achterliggende, filosofische en wetenschappelijke gedachten ook mogen zijn, hoe diep de (trage) ruimte, mensheid en evolutie visueel onderliggend ook worden vertaald; het komt er voor mij niet uit. Op enkele interessante stukken na is het voornamelijk fragmentatie en traagheid. Dat een film zich kenmerkt door zaken juist niet hapklaar te belichten en prikkelt tot nadenken is nobel, maar overgedoseerd kan het zijn doel voorbijschieten: de veelvoud aan te lange, uitgesponnen scènes vormden op den duur een aanslag op mijn geduld en uithoudingsvermogen.

Graag had ik er meer van willen maken. Laat ik volstaan met het gegeven dat de cinefiel in me tevreden kan concluderen dit veelbesproken werk gezien te hebben.