Under African Skies (2012)

Ik had vroeger al een documentaire gezien rond Graceland in de BBC-reeks Classic Albums. Een aflevering die je terug meenam naar het jaar 1986 met een passionele Paul Simon die zegt dat hij hiermee het beste aflevert wat hij ooit gemaakt heeft. Kan zijn natuurlijk, maar elke muzikant zegt dat wel als zijn album in beeld wordt gebracht. Benieuwd dus wat Under African Skies mij meer kan zeggen dan opnieuw hetzelfde, maar met een oudere Paul Simon.

De film draait uiteraard rond de muziek, al laat het veel meer dan zien. Deze film is ook wel interessant voor mensen die niet zo zot zijn van Paul Simon. Het gaat grotendeels over de apartheid, de problemen die het meebracht bij het maken van het album en vooral de problemen die het album zelf veroorzaakte. Paul Simon op de zwarte lijst van de VN omdat die een culturele boycot hadden uitgeroepen tegen Zuid-Afrika en problemen met de ANC (verzet in Zuid-Afrika) omdat Paul Simon hen niet eerst toestemming had gevraagd. En dat terwijl hij juist samenwerkte met de onderdrukte zwarte muzikanten en hen 3 x zoveel betaalde als gelijkaardige Amerikaanse muzikanten.

Under African Skies is creatief niet echt een opvallende film. Niet slecht, maar gewoon een goeie documentaire. Wel is de verdienste dat het verder gaat dan het ophemelen van een album dat z'n jubileum viert. Het laat echt de sfeer en de omstandigheden van toen zien. En ik moet toegeven dat een documentaire rond Graceland sowieso interessanter is dan het paringsgedrag van de Zuid-Amerikaanse Gele Gifkikker.

Eigenlijk is dit één groot interview met Paul Simon, ondersteund door beelden en geïllustreerd met zijn muziek en met anekdotes door mensen uit zijn omgeving.

Er is aandacht voor racisme en apartheid in Zuid-Afrika, maar ook voor vriendschappen tussen de musici en natuurlijk voor muziek, ritmes, verhalen vertellen via muziek of juist abstractie, technieken van montage en afwerking van de tracks, etc.

Een mooie documentaire over de totstandkoming van het album en de show: Graceland.

Gisteren het geluk gehad om Paul Simon live Graceland te zien vertolken in Amsterdam (geweldig!) en het was leuk om van te voren nog even deze documentaire te kunnen bekijken. Ik wist wel wat van de controverse rond Graceland af, maar niet hoe ver die ging. Deze documentaire schetst daar een mooi beeld van, waarbij het extra goed uitpakt dat ook de criticasters van Simon aan het woord komen. Dit is dan ook zeker niet zoals Dreiecke het noemt "één groot interview met Paul Simon". Al kiest de film, niet onverwacht, toch wel partij voor Simon.

Zoals het hier op me overkomt was het Simons beperkte kennis van de Apartheid die hem in de problemen bracht. Hij wist wat de Apartheid was, maar leek niet door te hebben wat de culturele boycot van de ANC en de VN precies inhield en waarom het als buitenlander ongepast was om met zwarte, Zuid-Afrikaanse muzikanten muziek te maken. Simon leek vooral geraakt te worden door de Zuid-Afrikaanse muziek en meteen de kans hebben gegrepen om met hun mee te spelen. Dit portret van een ietwat naïeve man die plotseling het middelpunt van politieke onrust en beschuldigingen van racisme zou zomaar het plot hebben kunnen zijn van een film van Frank Capra. Compleet met happy end, want de geschiedenis heeft van Graceland een uiterst succesvol en vernieuwend album gemaakt dat Zuid-Afrikaanse muziek onder de aandacht bracht bij een groot publiek. Daardoor vind ik Simons argument om tegen de boycot in te gaan ook wel wat sterker dan het tegenovergestelde argument. Niet iedereen zal het met me eens zijn, maar ik denk dat een verbod op culturele uitwisseling tussen landen waar bij één van hen een controversiële regering zit dat land alleen maar zal isoleren en minder open maakt. Niettemin kan ik de tegenargumenten goed begrijpen, mede doordat ze hier goed belicht worden.

Daarmee wordt Under African Skies niet alleen een making-of van een legendarisch album en een portret van een popster, maar stelt het vooral een interessante vraag over de verantwoordelijkheden van kunstenaren en de rol die kunstvormen spelen in politiek moeilijke tijden. Daarnaast is het geen straf om beelden van repetities en concerten van Simon en zijn Afrikaanse collega's te zien, waar in alles de liefde voor muziek afstraalt.

3,5*