Nostalgia de la Luz (2010)

Filmvondstenprijs en publieksprijs op Cinematek in Brussel 2010 en vandaag de eerste vertoning op het filmfestival van Cinema Novo 2011. ( twee voorstellingen volledig uitverkocht ) Zèèr benieuwd naar deze documentaire.

Is er al iets bekend over een release op dvd want dit was het beste dat ik heb gezien op het afgelopen Cinema Novo Festival 2011.

DVD release in usa is: 13 Sep, 2011 Amazon link

Intussen ook al uit bij Lumière dvd's, heb hem direct aangeschaft.

Patricio Guzmán, gepassioneerd door de astrologie, voelt met deze documentaire een zwarte periode in de Chileense geschiedenis aan de tand waarin hijzelf getuige van was. In deze documentaire verweeft hij op prachtige wijze de astrologie, archeologie en de zoektocht van de vrouwen aan de voet van het onderzoekcentrum van de astrologen. Allen zijn ze op zoek naar het verleden maar telkens op een andere wijze. Dit vindt plaats op één van de droogste plaatsen op aarde nl. de Atacama-woestijn.

De astrologen zoeken naar het verleden en het ontstaan van het universum door het afspeuren van de sterrenhemel, de archeologen graven zich een weg naar het verleden en de vrouwen van de Atacama-woestijn zoeken naar de resten van dierbaren en familieleden die verdwenen zijn tijdens de dictatuur van Pinochet.

Schitterende beelden van de kosmos en aangrijpende beelden uit de archieven wisselen elkaar af met ontroerende en verhelderende getuigenissen van mensen die deze zwarte periode hebben meegemaakt en overleefd. Ik denk maar aan de vrouw die stelt dat de telescopen beter eens naar beneden gericht zouden worden zodat ze hun nabestaanden zouden kunnen vinden of aan de grootouders van Valentina die een verscheurende keuze moeten maken en de manier waarop Valentina door mee omgaat. Tijdens deze getuigenissen is de regisseur niet opzoek naar het sentimentele door close-ups te nemen maar blijft op een afstand en last zelf een pauze in door beelden te laten zien van de woestijn wanneer één van de getuigen op het punt staat in tranen uit te barsten.

De laatste scene vond ik fantastisch mooi. Voor mij was dit de beste film die ik in het filmjaar 2011 heb mogen zien. Ik kan me moeilijk voorstellen dat de politieke leiders uit Chili bij het zien van deze documentaire rustig op hun stoel kunnen blijven zitten.

Best overweldigend.. Zoveel rake parallellen trekken tussen zaken die niets van doen hebben met elkaar, en tegelijkertijd met een aangrijpende lading. De zoektocht naar hemellichamen en die naar menselijke lichamen van de geëxecuteerden. Beide opgehouden met bestaan maar ook beide nog ergens te vinden (hoewel het eerste veel makkelijker dan het laatste, pijnlijk genoeg.)

En zo barst de film van de metaforen (zoals de onmetelijkheid van het heelal en die van de woestijn) en contrasten (de helderheid boven Chili versus de schimmigheid en onwetendheid daar over de menselijke restanten), erg doordacht. Treffend ook wat de dochter van de verdwenen ouders omschrijft, eigenlijk sowieso stuk voor stuk boeiende monologen en portretten.

Gelukkig is het allemaal zonder de politieke achtergrond uit de doeken te doen (wat de aandacht zou afleiden), zonder stelling te nemen of een persoonlijke (politieke) mening te geven, zoals het 'hoort' in docu's. Om het af te maken is Nostalgia de la Luz van begin af aan overstelpt met haarscherpe en kleurrijke beelden van het heelal, van voorwerpen en van de natuur waar geen schilder tegenop kan, waanzinnig.

Het slot met de twee vrouwen bij de telescoop geeft een brok in de keel. Ook dit weer een dijk van een metafoor waar de beelden (en muziek) voor zich spreken. Jammer dat het daarna nog een paar minuutjes doorging, was in mijn ogen het perfecte einde geweest.

Wat een lelijke misvatting. Het enige wat 'hoort' is dat er beelden worden vastgelegd. Voor het overige moet de maker toch zelf weten hoe, wat, waar en waarom?

Hear, hear. Vind dat ook een nogal bekrompen kijk op het 'genre' documentaire.

Ik denk dat Bottleneck eerder kritiek uit op de doorsnee documentairemaker dan dat hij het afkeurt. Anders opent hij z'n zin niet met "Gelukkig ...". Ben het verder wel met hem eens.

Lelijk, bekrompen, het zal wel. 'Hoort' staat toch niet voor niets tussen aanhalingstekens laat ik het anders zeggen: ik zit niet te wachten op erin geramde maatschappijkritische meningen als dat gebeurt met bijvoorbeeld feiten selectief weergeven en zelf-vleiend gemoraliseer (wat je nogal eens tegenkomt). Wat een documentaire-maker allemaal doet moet hij inderdaad helemaal zelf weten maar wat ik daar vervolgens van vind, natuurlijk ook. En hoe het hier is aangepakt bevalt me erg goed; zeker dit onderliggende onderwerp had in de handen van een andere maker een totaal andere aanpak en uitwerking kunnen hebben, waar Onderhond denk ik ook op doelt.

Nitpicking misschien en ik denk dat de meeste mensen wel begrijpen wat je bedoelt, maar het gaat uiteraard om astronomen. Astrologen werken bij astro.tv en voorspellen dat ik volgende week op mijn werk een uitdaging tegen kan komen oid

Idd, hoewel astronomie een afgeleide is van astrologie met de komst van de moderne wetenschap is het natuurlijk om astronomen dat het gaat. Dit vraagt om een aanpassing. ?

''I am convinced that memory has a gravitational force. It is constantly attracting us."

Nostalgia for the Light (2010) won in 2010 o.a. de European Film Award voor beste documentaire. Ik kan volledig begrijpen waarom, het is een unieke docu. 'Nostalgia de la luz', zoals de oorspronkelijke titel luidt, is een meditatie over tijd, herinnering, herkomst, het heelal, rouw en het (culturele en politieke) verleden. Al deze op het eerste gezicht niet direct verbonden zaken worden door Patricio Guzmán op meesterlijk wijze samengeweven, waarbij de kijker zelf de verbanden legt en overeenkomsten ziet. No lazy viewing on this one.

Vanaf de eerste scène is duidelijk dat Nostalgia for the Light een streling voor het oog is, de plaatjes van Cinematographer Katell Djian zijn om je vingers bij af te likken. Eveneens weten we na de opening dat Guzmán niet schroomt om de tijd te nemen voor wat hij ons wil gaan tonen. Mensen met een beperkte concentratieboog en antipathie tegen langzame cinema zijn gewaarschuwd.

We beginnen de film met een aantal astronomen in de Chileense Atacama woestijn. Met hun blik opgericht turen zij de hemel af op zoek naar antwoorden op de grote vragen. Niet ver daar vandaan staan de duizend jaar oude rotstekeningen van Indianen nog in de stenen gegraveerd. Weer een eind verderop zoeken oude vrouwtjes al jarenlang naar botten van politieke slachtoffers van het Pinochet regime. Allemaal bezig met het verleden, en de manier waarop Guzmán dit bijeen brengt is redelijk wonderbaarlijk te noemen. Je wordt als kijker uitgedaagd en de tijd gegeven om eens na te denken over de aangeroerde zaken, waarbij de sprekers altijd interessante punten opbrengen.

Nostalgia for the Light (2010) is een aanrader voor arthouse en documentaire liefhebbers, en specifiek voor diegenen interesse hebben in herinnering, astronomie en de andere in de inleiding beschreven zaken.

9/10

Aardige docu van Chileense bodem. Centraal staat de Atacama-woestijn en het opgraven naar herinneringen. Dit gebeurt met verschillende onderwerpen: de gigantische telescopen die daar piekfijne beelden van het heelal (signalen vanuit het verleden) registreren en het opgraven van overledenen door hun nabestaanden. In diezelfde woestijn had Pinochet een aantal kampen opgezet, waarbij veel slachtoffers zijn gevallen en daar begraven. Ook archeologen komen aan bod die oeroude rotswandtekeningen bespraken. Ziet er allemaal wel mooi en indrukwekkend uit, al vond ik de parallel die getrokken werd, wat geforceerd en hoogdravend zelfs.

Prachtige film!

Mooie, unieke documentaire, die op momenten erg veel indruk maakt. Visueel is het allemaal van een ontzettend hoog niveau. De camera heeft ontzettend veel aandacht voor de details in de lucht en brengt dat op een uiterst fijne wijze in beeld. De interesse van Guzmán in astrologie komt op deze manier soms op fraaie wijze naar voren.

Na een mooi eerste half uur komt het pijnlijke verleden van woestijn naar voren. Ook dat is bij vlagen erg boeiend en wordt door Guzman mooi verbonden met de astrologie. De mensen die in beeld komen leven vaak nog in het verleden en dat is niet raar, als je ziet wat er allemaal gebeurd is en ook best zielig. De vrouw die niet dood wil, voordat ze de resten van haar zoon gevonden heeft en daar in tranen over verteld, kreeg ik echt spontaan heel veel medelijden mee.

Guzmán heeft hiermee in ieder geval een interessant onderwerp aangesneden. Het onderwerp is pijnlijk, maar Guzmán brengt het soms echt prachtig in beeld. Grotendeel is het erg boeiend en ik snap best dat Nostalgia de la Luz zich een plaatsje in de filmboeken verworven heeft, want het is een bijzondere documentaire, die ik ook niet zo snel zal vergeten.

4,0*

Ik vind dit eigenlijk helemaal niet zo'n goede documentaire. En ik vind de parallel die getrokken wordt naar de astronomie maar slapjes. Er wordt ook eigenlijk helemaal niet dieper op ingegaan. En er wordt ook weinig info aan de kijker verstrekt mbt 't Pinochet tijdperk. Interviews zijn ook maar matig. Wat moet je hier nu mee? Wel af en toe mooie cinematografie....

Mooie cinematografie, al ligt dat ook deels aan het feit dat foto's uit de ruimte altijd maar blijven imponeren en de regio verder ook prachtig is. Goed dat de documentaire niet hervalt in sensatie, wat zoveel andere documentaires wel doen. Wel is het probleem dan weer dat ik niet het gevoel had dat men veel interessants of nieuws had te vertellen.

Ik ga toch voor een magere 2,5.

Nostalgia de la Luz is een fraaie documentaire van Chileense bodem. Chili, en specifiek de droge Atacama-woestijn, biedt uitstekende mogelijkheden om naar het verleden terug te kijken, op zowel astronomisch als archeologisch gebied. Vele parallellen worden getrokken via interessante interviews en prachtige beelden - Nostalgia de la Luz is fantastisch gefilmd, en natuurlijk zijn beelden van het heelal of van de uitgestrekte Atacama sowieso al snel indrukwekkend.

Maar al snel komt er een derde parallelle zoektocht in het verhaal, die in zekere zin het hart vormt van deze documentaire - zeker op emotioneel gebied. En dat is de zoektocht naar de gebeurtenissen in de recente Chileense geschiedenis, naar de donkere dagen van de Pinochet-dictatuur. Tienduizenden mensen zijn gemarteld, in concentratiekampen gestopt, en in vele gevallen vermoord er voor hun naasten van de aardbodem verdwenen. We zien vrouwtjes die al tientallen jaren zoeken naar menselijke overblijfselen in de woestijn, mensen die nog steeds proberen uit te zoeken wat er met hun broers of zonen is gebeurd en waar hun lichamen zijn. Ironisch genoeg blijkt dat vaak een onmogelijkere missie dan terugkijken wat er miljoenen, miljarden jaren geleden in andere uithoeken van het heelal heeft plaatsgevonden. Guzman verweeft deze parallelle concepten op fraaie, doch niet al te subtiele wijze. Een klein puntje van kritiek is dat er, zeker in het begin, een behoorlijk traag tempo wordt aangehouden, waar ik aanvankelijk toch wat moeite mee had. Alsnog ben ik best te spreken over deze drama/docu. 4.0*

Erg mooi.

De film opent met beelden, close-ups, van een object. Ik wist niet waar ik naar keek: een uurwerk? Daarna beelden van voorwerpen, jaren 70 design, een voice-over: het duurt een kwartier voordat een mens zijn intrede doet in Nostalgia de la Luz, een wetenschapper die overigens niet al te veel bijzonders te melden heeft. Maar de mooie, rustige cinematografie, gecombineerd met spectaculaire beelden van constellaties en natuurschoon maken dat je de open deuren over tijd en waarneming voor lief neemt.

De film wordt echter indrukwekkend als het bewind van Pinochet ter sprake komt- zonder de link met astronomie te verliezen- alles lijkt samen te komen bij het relaas van voormalige politieke gevangenen en vooral de vrouwen op leeftijd die in de woestijn zoeken naar overblijfselen van hun geliefde, broer, zoon. Een speld in een hooiberg dekt de lading niet, het is diep-tragisch, bewonderenswaardig ook, die obsessieve zoektocht naar botsplinters in de Atacama-woestijn, een gebied van (ik heb het even opgezocht) ruim 100.000 km2.

Als ik dan toch een minpunt moet benoemen- de stofdeeltjes die soms digitaal zijn toegevoegd, niet nodig en het oogt wat goedkoop. En de eerder genoemde wetenschapper dus. Maar laat die kniesorige kritiek niemand beletten deze film te gaan zien.

Interessante boeiende mix van astronomie, archeologie en geschiedkunde vertrekkend uit Atacama, de droogvlakte in Chili. Zeer mooie beelden van het heelal. Mysterieus en interessant. De filosofische insteek maakt het ook boeiend zoals het feit dat er geen heden is, maar alles wat je waarneemt in se reeds verleden betreft.

Atacama is een bijzondere plek op aarde. Ideaal naar verluidt om de ruimte te bestuderen. Komt langzaam op gang wel. Maar ook onder de grond liggen verborgen schatten, alleen niet altijd om trots op te zijn als die voortvloeien uit de donkere periode van Chili met het regime van Pinochet.

Cinematografie en montage prima. Leuk om naar te kijken, trage opbouw, maar zeker de moeite om te ontdekken.

De verweving van astronomie, archeologie, politiek en levensbeschouwing klinkt interessant, maar het resultaat is allesbehalve grensverleggend. Vooral op audiovisueel vlak stelt de film teleur. De beelden ogen bij momenten amateuristisch, ondanks de prachtlocaties. De soundtrack vond ik zielloos.

Sommige getuigenissen zijn wel mooi en moedig. Je krijgt echter weinig context mee. Dat het schrikbewind Pinochet nog steeds een schaduw werpt over het land, spreekt voor zich. En het is natuurlijk zielig dat veel nabestaanden van slachtoffers vandaag nog altijd in het duister tasten. Alleen worden die verklaringen m.i. onvoldoende gekaderd binnen het bredere verhaal van Chili. Hoe staat het land er vandaag voor? In welke richting evolueert het? Ook als kijker tast je in het duister.

Vrij oppervlakkig allemaal. Ongetwijfeld wel een aanrader voor mensen die zich vooraf al wat verdiept hebben in de geschiedenis van Chili. 2*