Orozco el Embalsamador (2001)

Dit heb ik er een tijdje terug voor iemand over geschreven:

Orozco The Embalmer is een documentaire van Tsurisaki Kiyotaka. Deze regisseur reist de hele wereld over om de dood te filmen. Bij deze film is hij in Columbia, een van de meest gewelddadige landen ter wereld. Hier filmt hij het laatste station van een mensenleven, namelijk het balsemen. Hij volgt een man die al jaren balsemer als beroep heeft namelijk Froilan Orozco.

De film is zeer grafisch aangezien het hier om echte lijken gaat, maar daarnaast is dit in tegenstelling tot veel ‘death’ films een respectvolle benadering en een analytische kijk naar de dood in een land als Columbia. De film bevat veel indrukwekkende sfeerbeelden van het Columbia: zwervers, lijken op straat, kapotte huizen, honderden kilo’s afval zwervend op straat.

Een ander sterk punt is de benadering van Orozco. Een man die zelf al 50.000 lijken heeft gebalsemd, en zelf ook een slechte gezondheid heeft. De werkwijze die daar wordt gebruikt is indrukwekkend: de buik wordt opengesneden, de ingewanden eruit gehaald, bloed eruit gegoten, spul om het rotting proces tegen te gaan erin gegoten, ingewanden terug erin met wat lappen stof, lichaam wordt dichtgenaaid, aangekleed opgemaakt en in zijn kist gelegd. Dit alles wordt trouwens zeer grafisch getoond, dus als je hier niet tegen kan is het zeker geen film voor jou.

De film is goor maar ook zeer indrukwekkend. Een respectvolle benadering van een man die aan het laatste station werkt in een land waar geweld en drugs dagelijks voor veel problemen zorgen.

Mijn favoriete Mondo film ooit, en een van mijn favoriete films.

Zeer grimmige en ook schokkende documentaire over een Colombiaanse balsemer genaamd Froilan Orozco.

De film speelt zich af in een zeer arme, vieze en bovendien ook zeer criminele wijk in Colombia. De beelden van de balseming zijn zeer grafisch, en zeker ook niet voor elke kijker bestemd. Ik had dan ook gelijk mijn vraagtekens bij Froilan Orozco. In het begin denk je dat alleen mensen met een toch wel ziekelijk geest werk uit kunnen voeren waarbij je darmen, levers, liters bloed en andere meuk uit iemands lichaam moet halen. Later veranderde bij mij deze hele gedachte. Orozco komt naarmate de film vordert namelijk toch wel over als een sympathieke man.

Naast scenes in de kamer waar het balsemen gebeurt krijg je ook een aantal scenes te zien van de straten in de gevaarlijke wijk. Dit maakt de film er alleen maar grimmiger op, want behalve zwervers, en ander (eng) volk op de straat, lijk het alsof er om elke hoek ook wel een lijk ligt. Dit lijkt zelfs zo vaak voor te komen dat het voor de bewoners (inclusief de kinderen) de normaalste zaak van de wereld is.

Het einde van de film vond ik ook best triest. Nadat in de vorige scene Orozco nog stond te lachen voor de camera, is hij in de volgende scene plotseling dood. De oorzaak was volgensmij een hernia die hij had opgelopen door het tillen en omdraaien van de vele lijken. Uiteindelijk is hij door zijn eigen werk dus zelf gestorven.

In totaal heeft Orozco ongeveer 50.000 lijken gebalsemd. Iets wat je je bijna niet kan voorstellen.

Deze film kan ik niet minder geven dan 5*. naar mijn mening de beste documantaire ooit, en hij verdiend dan ook een plekje in mijn top 10.

Weet iemand trouwens of deze regiseur nog meer docu's heeft gemaakt? Op IMDB staat namelijk helemaal niks.

Moeilijk te beoordelen documentaire, deze Orozco the Embalmer. Allereerst is het natuurlijk, voornamelijk voor de meeste Westerlingen, een nogal afstandelijk gebeuren. Met name omdat het allemaal zowat aanvoelt als een dystopie, waarbij lijken 'gewoontjes' in de straat liggen te rotten. Zelfs voor de lokale kinderen lijkt dat gebeuren een redelijk normale zaak. Het is echt ongelooflijk om te zien dat dit de echte wereld waarin ik zelf leef betreft, alleen dan 8850 kilometer verderop van mijn hoofdstad. Het stukje film dat we hier voor ons krijgen te zien roept veel vragen op en weinig antwoorden. Zo vond ik persoonlijk de benadering, in tegenstelling tot andere gebruikers, van zowel Froilan Orozco als Tsurisaki Kiyotaka allesbehalve respectvol. Ik zou me omdraaien om mijn graf als mijn lijk zou worden gefilmd tijdens een balseming, laat staan dat de heer Orozco er allemaal ongepaste grapjes over maakt. Aan de andere kant moet je natuurlijk wat als je meer dan 50.000 lijken in je levenscyclus moet balsemen en kan dat soort humor de manier zijn om ermee om te gaan. Het zorgt op dat vlak voor een complex vragenstelsel, maar geen die daardoor sympathie oproept voor de betrokkenen. Bovendien is de film als documentaire weinig geslaagd, met name door de aparte focus van Kiyotaka om soms volstrekt nutteloze dingen te filmen. Een ideaal voorbeeld volgt nadat Orozco is overleden. Hierop trekt Kiyotaka de straat op om wat lokalen te interviewen, zoals een zwerver die Orozco amper lijkt te kennen en iemand die helemaal niet gefilmd wil worden. De meerwaarde daarvan zag ik niet helemaal, maar voor Kiyotaka genoeg om er bijna 10 minuten aan te besteden. Als beeldschepping is Orozco the Embalmer uitzonderlijk geslaagd, alhoewel uitgesponnen. Als informatiebron geeft het daartegenover weinig weer. Ik moet zeggen dat ik het wel erg moeilijk had met de meer grafische beelden. Vooraf had ik me er al op voorbereid, maar de dingen die hier worden laten zien zijn een stuk extremer dan ik had verwacht. Ik raad dus aan de documentaire alleen te bekijken als je daadwerkelijk geïnteresseerd bent in het verhaal en een uitzonderlijk sterke maag hebt.

I intend to depict the love and dignity still left in human beings, after being robbed of everything.
- Tsurisaki Kiyotaka

Het is, zeker temidden van al het vrijblijvende filmvermaak gedurende de MM Horror-challenge, behoorlijk ontnuchterend, confronterend en onthutsend om tegen een documentaire als dit aan te lopen.

In een omgeving waar de normaliserende werking van drugs, geweld, dood en verval hoogtij viert, volgen we het werk van balsemer Orozco, die vers overledenen opensnijdt, schoonmaakt, prepareert, soms restaureert, opvult, dichtnaait, opmaakt en aankleedt.

Hoewel onlosmakelijk verbonden met gangbare rituelen des doods (de wens afscheid te nemen, de finale presentatie) en de noodzakelijke pragmatiek die eruit voortvloeit, is zijn werk ongelooflijk gruwelijk om te aanschouwen. Dan heb ik het zowel over zijn vaste hand die, door herhaling compleet verstoken van sensibiliteit, ogenschijnlijk vrij lompe krachten uitoefent op de levenloze lichamen - maar ook over alle wanordelijke, vleespapperige inhoud van organen en lichaamssappen die er uit deze lijken tevoorschijn komen.

Uiteindelijk zag ik weinig liefde en ook weinig waardigheid, dus die quote van Kiyotaka aan het begin lijkt vooral een disclaimer van goede bedoelingen, terwijl het stiekem toch voelt als macaber voyeurisme. De film eindigt ook met een wat gemaakt eerbetoon aan de uiteindelijk zelf overleden hoofdpersoon, wat het geheel voor mij toch wat onoprecht aandeed.

Horrorliefhebberij is een luxe, waarbij we ons door een vrijblijvende afstand tot de daadwerkelijke gruwel, eraan kunnen vergapen en dat vermaak noemen. En ook al is deze docu natuurlijk niet uit mijn dagelijkse leven gegrepen, de onopgesmukte depictie van tastbare levenloosheid, ingewanden en weefsel was wel even iets anders. Vermakelijk niet zozeer: ik had hier soms echt moeite mee. De moeite waard niettemin, maar een waarschuwing is wel op zijn plaats. 2,5*