Antigoni (1961)

Ondanks dat ik als filosofiestudent en liefhebber van de klassieken al veel tragedies heb moeten lezen, slaag ik er nooit in precies dat stukje door Aristoteles benoemde catharsis te vinden bij het lezen van houterige dialogen in overigens zeer boeiende verhalen. Yorgos Javellas slaagt er echter uitstekend in een klassieke tragedie om te zetten naar een uitermate geslaagde film, waarbij de kracht van de oud-Griekse taal, een prachtige soundtrack en overtuigende kostuums en settings er gecombineerd voor zorgen dat de reiniging van mijn ziel eindelijk plaats kan vinden.

Irene Papas en Manos Katrakis als Antigone en Creon zetten allebei hun beste beentje voor en lijken hierdoor de vleesgeworden creaties van Sophocles te worden. Nu pas wordt de kracht van het verhaal goed duidelijk, helemaal vanwege het feit dat beide rivalen in deze film geen moment echt goed of slecht te noemen zijn en hierdoor oh zo menselijk zijn.

Het angstaanjagende einde (waar Creon de dode Antigone aantreft, zijn zoon Haemon zelfmoord ziet plegen nadat deze hem vervloekt heeft, om vervolgens thuis het nieuws te horen dat zijn vrouw ook zelfmoord gepleegd heeft uit het verdriet voor het verlies van haar kind) is met recht een van de meest dramatische en krachtige scenes uit de hele filmgeschiedenis, waarbij zelfs de sterksten van geest moeite zullen hebben hun tranen binnen te houden en de oneerlijkheid van het lot zullen vervloeken.

Ondanks de brakke kwaliteit waarin ik deze film heb gezien (in een kleine collegezaal, vanaf de laptop van de docent met slechte Engelse ondertiteling) kan ik stellen dat Antigoni een waar meesterwerk is dat het verdient meer bekeken te worden, omdat zij als enige voor mij in staat is geweest de ware catharsis over te brengen, waar het geschreven woord tot nu toe faalde.

In prima kwaliteit bekeken in mijn huiskamertje .Javellas houdt zich wel aan de gebruikelijke esthetiek bij het verfilmen van antieke stof,al zal het bescheiden budget hem gelukkig hebben weerhouden van pompeuze flauwekul.

Ook is ,zoals reeds gezegd,de verfilming textgetrouw,al wordt het koor verder gevormd door 1 ouderling die in proza spreekt,waarbij de lofzang op het intellect niet ontbreekt.

Hoewel dit stuk wat minder is dan de andere Thebaanse van Sophocles,spreekt het in de persoon van Antigone,briljant gespeeld door Pappas,meer de moderne sensibiliteit aan vanwege haar moderne afwijzing van de dwingende moraal ten faveure van haar eigen geweten.Je kunt daar verder de verhouding met Haemon aan toevoegen.

And yet:de eigenlijke hoofdrolspeler is Creon,degene die de intrige drijft en door zijn tirannieke koppigheid alle mogelijke rampspoed veroorzaakt.De ondergang van deze paranoide psychopaat roept toch een soort van meegevoel op,misschien van het soort dat de Stagiriet bedoelde.

Rest nog te zeggen dat de soundtrack wat te hollywoodesk aandoet en de film is opgenomen in een studio in Athene.

Namen als Sophocles, Oedipus en Antigone waren me wel bekend, maar van wat Oedipus had uitgespookt en hoe het zijn nakomelingen verging was ik totaal onwetend.

Dit is dan ook nu rechtgezet, dankzij deze uitstekende film waar ik van A tot Z heb zitten van genieten.

Hoofdgedachte in het verhaal lijkt me wel dat alle mensen gelijk zijn. Een ongeschreven wet van de goden. Flexibilteit in beslissingen en het besef dat ook anderen kunnen gelijk hebben is aangewezen. Wie dit negeert, zal zijn straf niet ontlopen.

Daarnaast heel wat waarheden over het leven maar ook de ondergeschiktheid van de vrouw tov de man wordt als vanzelfsprekend geciteerd.

Knappe scenes zijn deze waar Haemon zijn vader toespreekt en de slotscènes van het eigenlijke hoofdpersonage, koning Creon.

Een boeiend verhaal dus, maar ook stevige vertolkingen, niet alleen van Irene Papas en Manos Katrakis, maar van nagenoeg de ganse cast, zeker ook de twee marebrengers.

Heb getwijfeld om het te zien, maar zeker niets beklaagd.