Heremias: Unang Aklat - Ang Alamat ng Prinsesang Bayawak (2006)

Eén van beide stemmers die zin heeft een toelichting te geven? Het project ziet er zeer interessant uit namelijk.

Inderdaad en wat een contrast: 4* en 0,5*

27 september in Cinematek

Een zware, lange zit.

Ik sluit niet uit dat het aan mij lag, maar in tegenstelling tot andere lange films die ik van Lav Diaz zag (o.a. het nog langere Evolution of A Filipino Family), moest ik deze film uitsmeren in etappes over meerdere dagen (wat voor mij de ervaring niet ten goede komt).

Maar, hoe dan ook, toch heeft ook deze film over onze Heremias wel het een en ander te bieden. Het gaat over een zonderlinge figuur die alles ontnomen wordt wat hij bezit. De film is een onderzoek naar wat er dan van een mens overblijft. Niet veel, durf ik te zeggen. Zo gaat de film voor mij eigenlijk vooral over verdwijnen. En dat is beangstigend. Diaz wendt de tijd in de film aan om dit trauma te verbeelden. De tijd duurt, de tijd kruipt, de tijd tergt. Het leven gaat door terwijl je zelf er slechts machteloos vanaf de zijlijn (of in de film: in de bosjes stiekem spiedend) op kunt toekijken. De film kijkt van een afstand toe, tot aan het eindshot waarin Heremias - minuscuul als een zandkorrel in het beeld - in de verte wegloopt, een onzekere toekomst tegemoet.

De film gaat ook over hoe het individu (het recht op menselijkheid, in feite) als het ware verdwijnt, zijn waardigheid kwijtraakt, ten overstaan van een natie die zijn macht misbruikt (in de persoon van een corrupte agent). Heremias is een buitenstaander, door niemand meer herkend en erkend. Een ondode; bestaand, maar zonder rechten. De film is zo ook duidelijk een schrijnende aanklacht: Diaz als onheilsprofeet (Heremias, Jeremia...?).

Of is het veeleer een klacht? Een jammerende smeekbede van een filmmaker die nog slechts door een dunne scheidslijn afstaat van cynisme? Schreeuwt Diaz het hier uit, bij monde van Heremias, in de meest indrukwekkende scene uit de film helemaal aan het eind? God, help dit kind. God, help de mens, hij weet niet wat hij doet. Ik zal alles geven wat ik heb, alles doen wat u wilt, zolang u dit onschuldige kind maar spaart van een aanstaande gruwlijke dood. Heremias' gebed is een smachtend roepen om alles wat goed is in de wereld toch in Gods naam te sparen. Het meisje kan dan ook vooral gezien worden als een symbool van de onschuld. Ik meende een echo te horen van Tarkovsky's Offer, waarin de hoofdpersoon net als Heremias (en hun beider bijbelse voorloper Abraham die God smeekte de steden Sodom en Gomorra toch te sparen als hij er zelfs zo weinig als 10 ware gelovigen zou kunnen vinden) een belofte tot offer doet als God zijn gebed zal verhoren. Dit is dus wat er overblijft van een mens als alles hem is afgenomen: verlangen, hoop (Heremias als een Job-figuur?).

Zie, de mens.

Heremias is zelfs voor Lav Diaz begrippen langzaam, maar dit 8,5 uur durende epos, over de corruptie van de Filippijnse politie en overheid, is toch alweer de derde film van hem die ik met 4.5* beoordeel. Zijn films blijven hypnotiseren en beklijven.