Cartesius (1974)

Een gedurfde maar niet helemaal geslaagde poging van Rossellini de filosoof Descartes tot leven te wekken in een van zijn laatste educatieve films, gemaakt voor TV. Het is filmisch erg droge kost, en er wordt niet afgeweken van de bedoelingen van de regisseur: er is dus weinig ruimte voor alles wat buiten het gezichtsveld ligt van Descartes.

Dat is wel jammer want het speelt zich grotendeels af in Nederland, en Rossellini doet weinig tot geen moeite de17e eeuwse Lage Landen tot leven te wekken- ook om budgettaire redenen ongetwijfeld. De bezoekjes aan Deventer, Amsterdam, Breda, Dordrecht worden niet vergezeld van buitenopnamen dus we moeten het doen met een herberg vol rokende en peinzende mannen, het interieur van de slaapkamer (waar Descartes dagelijks tot 12 uur sliep in zijn oncomfortabel uitziende kinderledikant), een anatomische les en enkele non-descripte locaties waar Descartes zijn wetenschappelijke bevindingen uit de doeken deed. Overigens blijkt zijn keuze voor een verblijf in Nederland vooral praktisch: de Nederlanders lieten hem met rust en waren vooral met zichzelf bezig, en hun geluid was even hinderlijk als het ruisen van een kabbelend beekje.

De enige persoon die nog enigszins tot leven komt is Helena, de moeder van zijn enige kind, die het ene spreekwoord aan het andere rijgt. Andere bijfiguren zoals Constantijn Huygens en Beeckman worden gereduceerd tot wetenschappelijke sparringpartners voor Descartes, die zelf ook niet echt een figuur van vlees en bloed wordt, zijn theorie omtrent een gloeiend hart ten spijt.