De Jantjes (1934)

Oubollig, truttig en slecht gemaakt.

1*

Kon hier barweinig mee. Technisch gezien nogal troep en de film is, zoals hierboven al is gezegt, inderdaad zwaar oubollig. Natuurlijk heel erg goed dat de Nederlandse speelfilm vooruit werd geduwt en dat de makers van De Jantjes dit aandurfden maar voor mij wordt de Nederlandse fictiefilm pas echt interessant vanaf eind jaren '50 met mensen als Haanstra en Rademakers. De Jantjes kon me duidelijk niet bekoren.

Aan alles is te zien dat de film gemaakt is in een tijd dat de Nederlandse film zelfs nog niet in de kinderschoenen stond. Het ziet er allemaal wat knullig is, maar het verhaal van “De Jantjes” blijft een onvervalst stuk Nederlandse volkscultuur en daaraan ontleent ook deze film zijn charme in weerwil van het nog al amateuristische camera- en acteerwerk. Bovendien wie kent niet de liedjes?

Als film allesbehalve een topper, maar als cultuurmonument een must voor iedere filmliefhebber.

Gezien op ONS waar de film na 60 minuten werd afgepakt tijdens een dansact, dus deze recensie is gebaseerd op het eerste uur.

Een typisch geval van gefilmd toneel en niet alleen vanwege de combinatie van overacting en zeer matig acteren. Ondanks de ruime ervaring van regisseur Jaap Speyer is dit een technisch prutswerkje geworden, met karakters die in en uit beeld lopen, fouten in de continuïteit en slechts sporadisch enige visuele creativiteit. Het bepaald niet memorabele "Orgellied" wordt volledig uitgemolken om de speelduur te rekken en heeft bovendien helemaal niets met het verhaal te maken! Mede dankzij Willy & Willeke Alberti is "Omdat Ik Zoveel Van Je Hou" ondanks de weinig verheffende en kromme tekst ["Wat verdriet mooi ben je niet. Zeker niet als je kijft. Ben geen plaat, schoonheid vergaat. Alleen de lelijkheid die blijft"] een evergreen geworden. Desondanks was dit op het hoogtepunt van de crisisjaren het soort escapisme waar Nederlanders naar snakten en "De Jantjes" was een kassucces. De aanwezigheid van Fien de la Mar, Heintje Davids en Sylvain Poons maakt dit bovendien verplichte kost voor een ieder die zich wil verdiepen in de vaderlandse film- en toneelgeschiedenis. Maar het is een zeer matig werkje.

Het duurde maar een jaar of zes, maar in die tijd was Duivendrecht het Nederlandse Hollywood. Daar waren de cinetone studio´s neergezet en dit was de eerste film die daar opgenomen werd. Het was zo´n doorslaand succes dat het de drijvende kracht werd achter iets wat leek op een Nederlandse filmindustrie, vaak gemaakt in Duivendrecht. Ook de critici waren hier blijer mee dan met de andere film.

De Jantjes begon als een toneelstuk met liedjes in 1920. Geschreven door Herman Bouber met liedjes van Louis Davids. Het was een enorm succes en de liedjes waren zeer bekend, Amper twee jaar later was de eerste verfilming er al. Maar een zwijgende film van De Jantjes is wel wat raar. Die eerste film is grotendeels verloren gegaan. Het toneelstuk was nog steeds erg populair toen er plannen gemaakt werden voor de eerste geluidsfilms. Naast het chique en wat officiëlere Willem van Oranje was deze verfilming van De Jantjes veel commerciëler. Dus De Jantjes, volgestopt met populaire toneelacteurs was een veilige keuze

En hoewel ook dit vrij rudimentair is ook een stuk beter dan Willem van Oranje. Vooral de studioscenes zijn nog wel erg toneelmatig en het acteren is dat ook.Maar de film is een stuk levendiger dan het nogal doodse Willem van Oranje en een aantal klassieke liedjes kunnen niet stuk. Omdat ik zo van je hou is wellicht het bekendst.

Het verhaal geeft een soort ideaalbeeld van de Jordaan. Het is dan wel een volksbuurt met veel mensen in geldnood maar met fijne liedjes en lieve mensen redt iedereen het best. Leugens komen uit en als je het niet meer weet kun je altijd nog dienst nemen in Indië om je brood te verdienen. Verschillende klassen lopen door elkaar rond. Ik was verrast dat we aan het einde nog de suggestie van Indië krijgen compleet met huwelijk op afstand.

Het toneelstuk De Jantjes wordt nog steeds eens in de zoveel jaar uit de mottenballen gehaald. Zo vaak zelfs dat sommige actrices (zoals Carry Tefsen) al allerlei rollen in het stuk hebben gespeeld. Qua film was het een zeer groot succes en kreeg het een aantal navolgers als Bleeke Bet en Malle Gevallen. En legde het dus de basis voor het Nederlandse Hollywood. Tot de Duitsers er een eind aan maakten en het vervolgens lang duurde voor er weer een filmproductie op gang kwam. De Jantjes zou overigens een grondige restauratie verdienen vanwege de plek van de film in de geschiedenis.