Bittere Ernte (1985)

Op zich is het een interessant verhaal, dat evenwel verzandt in de goede bedoelingen vooral omdat de stemmingswisselingen tussen de twee protagonisten te frequent en te heftig zijn. Bovendien valt het acteerwerk tegen, zeker van Armin Mueller-Stahl die niet lekker in zijn rol lijkt te zitten. Zoals wel meer films van regisseur Agnieszka Holland scoort ook deze net niet.

Gelaagde rollen zijn de interessantste om te spelen. Leon wordt door mensen in z'n omgeving omschreven als "een goed mens". Zelf worstelt hij echter met z'n katholieke schuldbesef. In de biechtstoel bekent hij dat hij zondige gedachten heeft. Wanneer hij de jodin Rosa laat onderduiken, doet hij dat niet uit barmhartigheid, maar wel om macht over haar te krijgen. Rosa wordt z'n gijzelaar. Onder invloed van alcohol dringt hij zich aan haar op. Zij is hem dankbaar, maar als getrouwde vrouw wijst ze hem af. Hij laat haar echter in de waan dat haar echtgenoot dood is, totdat ze met z'n wensen instemt. Hij doet antisemitische uitspraken en wil haar bekeren tot het ware geloof - het katholicisme.

Agnieska Holland heeft het over de Holocaust in haar eigen land Polen. Haar eigen grootouders waren daar slachtoffer van. Silezië werd in 1939 geannexeerd door de Nazi-Duitsland. De Duitstalige bevolking van die regio kon de status aannemen van "Volksduitser". Tot dat milieu behoort Leon, die letterlijk goed geboerd heeft. De schaarste aan levensmiddelen wordt duidelijk gemaakt. Mensen dronken ersatzthee met frambozenextract, en ze gebruikten laatkoppen als alternatieve geneeswijze tegen koorts.

Licht en donker hebben een grote betekenis. In het begin zitten ze in een donkere wagon met een streepje licht. In de donkere kelder verlangt Rosa naar een beetje daglicht. Elisabeth Trissenaar en Armin Mueller-Stahl zetten een intens portret neer van twee mensen met een onevenwichtige machtsverhouding.