Le Bonheur (1965)

Glossy sixties-film: in het beste geval een prachtig kleurrijke wereld waar Brigitte Bardot en Dalida eeuwig jong zijn...in het slechtste geval krijgen we associaties met Peek & Cloppenburg, Roosvicee en "Lekker brood verdient Bona".

Plot zit ook nog op een soort van fotoroman-achtig iets en de moraal blijft lang onduidelijk.

Heeft zeker wat intrigerends allemaal, erg mooi gemaakt, maar tegelijkertijd oppervlakkig.

Tweede film die ik zag van Agnès Varda. De eerste dateert van 20 jaar na deze "Le Bonheur" en in "Sans Toit ni Loi" komen precies dezelfde basisideeën naar voor : vrij zijn, gelukkig zijn maar bepaalde verantwoordelijkheden ontwijken en draai het en keer het zoals ge wilt, egoïsme is niet ver te zoeken.

Filmisch is deze "Le Bonheur" best puik, maar het verhaal kunt ge bezwaarlijk echt "uit het leven gegrepen" noemen.

Wat me ook wel stoorde in de film was het hoge geluidsniveau van de muziek die vaak de gesprekken overstemde.

Die Jean-Claude Druot was destijds razend populair in Frankrijk, vooral in TV-feuilletons, waarvan ik me de jeugdreeks "Thierry, la Fronde" herinner.

Door de kleurenpracht, de mooie muziek en de fotogenieke hoofdpersonen lijkt Le Bonheur de kijker op het verkeerde been te willen zetten. Want het is een nogal cynisch portret van een zo op het oog leuk modelgezin, waarbij de vrouw zonder al te veel problemen vervangen wordt door een iets fraaier exemplaar waarna het leven gewoon weer doorgaat. Waar Mozart's adagio & fugue in c mineur in de beginscene vrolijk en hoopvol stemt, klinkt het in de prachtige, ietwat sinistere eindscene dreigend en donker. Indrukwekkend gebruik van muziek en kleur.

In een radiobericht op de achtergrond wordt gesuggereerd dat het geluk ligt in een onderwerping aan de natuur. Dit is de filosofie van Rousseau: een terugkeer naar de natuur, omdat het moderne leven te jachtig en kunstmatig is. François wil ontsnappen aan de burgerlijke moraal. Hij gelooft dat hij een relatie met twee vrowen kan onderhouden zonder dat dat tot problemen leidt. Je merkt echter algauw dat de passie vooral in de overspelige relatie zit en dat z'n huwelijk eronder zal lijden. Wanneer z'n vrouw verdrinkt, blijft het een open vraag of dat zelfmoord was of een ongeluk. In een flits zien we haar naar een tak grijpen, maar dat gebeurt wellicht slechts in de verbeelding van François, die zich het gebeurde achteraf voor probeert te stellen. Als kind van de jaren '60 gelooft hij in de vrije liefde, maar eigenlijk is hij door en door egoïstisch en verwacht hij dat de vrouwen zich naar zijn wil schikken.

Een opvallend stijlelement zijn de felle, contrasterende kleuren, soms met lichtflitsen, die gerestaureerd zijn. De scènes in de stad hebben een snellere montage met soms bruuske overgangen, speciale invalshoeken en close-ups van onvolledige gezichten. De natuurscènes ademen rust uit, geholpen door de muziek van Mozart.

Zowel in beeld als in inhoud een film die nèt vooruitloopt op de hippie experimenten en vrije moraal van de Soixante-Huitards.

Varda toont hier François, een hoofdpersoon die als een vrijbuiter de vrije liefde bedrijft en propageert, maar blind is voor zijn egoïsme en de ontwrichting die deze veroorzaakt. Deed me ergens wel denken aan enkele scènes uit Together van Moodysson, een film die met terugwerkende kracht afrekende met een levensstijl die ten tijde van Le Bonheur eigenlijk nog echt op gang moest komen.

Overigens ben ik verbaasd dat slechts een enkeling hierboven de zogenoemde zelfmoord nuanceert, volgens mij blijft de doodsoorzaak toch behoorlijk in het midden. De manier waarop de hoofdpersoon vervolgens naar deze gebeurtenis kijkt en daar mee omgaat... hoe dan ook stof tot nadenken.

Natuurlijk was de toxic masculine man in mij ook wel erg jaloers op het fijne leven dat François een tijdlang lijkt te hebben met zijn twee mooie vrouwen. Wellicht speelt de film ook daar wel een beetje mee.

Mooi gebruik van muziek door de gehele film heen ook!

Mooie kleurtjes, aantrekkelijke dames, leuke kindjes en dat allemaal op muziek van Mozart en dat zo'n 65 minuten lang totdat.... de gelukkig getrouwde timmerman zijn lieve vrouw opbiechtte dat hij nog een lieve vrouw gevonden had waar hij verliefd op was. Geen probleem leek onze lieve Therèse te zeggen maar de reactie daarna van dezelfde lieve Therèse en hetgeen wat daarop volgde was zo ongeloofwaardig dat vanaf dat moment de film voor mij als een nachtkaars uitging.

3,0*

Op zich heeft de film niet zo veel te vertellen, maar toch is het fascinerend om te zien. Heerlijk kleurengebruik en filmtechnieken van de Nouvelle Vague. Het geeft veel energie aan de film. Een film die ook niet te lang duurt met haar 79 minuten. Een film over geluk dat blijkbaar voor iedereen anders is. En bij de ene al wat meer zichtbaar dan de andere. Wie de film gezien heeft, kent de schokkende scène die vanuit het niets komt. Ook hier is de manier waarop het zomaar komt binnenvallen een manier van Varda om het extra te laten overkomen bij de kijker.

Wat de film goed doet zijn de kleuren: je ziet dat elk frame als een soort schilderij is opgezet met een prachtig kleurenspel. Die kleuren zijn steevast warm, fel en zomers waardoor de film aldoor als een zomerse vakantiedag voelt, hetgeen ook past bij het verhaal dat het idyllische leven van een gelukkig gezinnetje op het platteland in de zomer toont (behalve het einde dat even bewust in herfstkleuren verdrinkt). Verder is de film echter net zo slaapverwekkend als een luie zomerse dag: van de Nouvelle Vague ken ik inmiddels het werk van Godard goed en ook deze film van Varda van diezelfde Franse filmbeweging zou experimenteel zijn maar dat heb ik niet echt kunnen ontdekken. Af en toe is er even een snelle afwisseling van kleuren, beelden of van scherp/onscherp maar ontregelend is dat nergens. Het verhaal is ook goed te volgen en er worden geen filosofische onderwerpen aangesneden of het moet het cliché zijn dat je in de liefde net als met eten niet elke dag hetzelfde moet nemen en dat het geluk dat verschillende geliefden geven een optelsom is (al staat daar tegenover dat als je iets lekker vindt je het elke dag wil eten). Wat dat betreft past de film goed in die tijd waar men zich bevrijdde van autoriteit en conventies en bewust ging experimenteren met vrije liefde. Het laatste half uur kent iets meer drama en is daarom iets boeiender maar al met al weet de film een gevoel van zorgeloosheid en geluk te behouden die bijna niet meer denkbaar is in onze tijd.

Aldus is de film in zeer fraaie, zomerse kleuren geschoten en een fijn tijdsdocument maar het verhaal heeft – letterlijk en figuurlijk – weinig om het lijf.

Een gelukkig huwelijk, dotjes van kinderen, picknicken in het park, nog een liefje erbij: het kan niet op, le Bonheur, en Varda smeert het met een zekere terloopsheid, maar evengoed duimendik met veel bloemen en vrolijke kleuren over het scherm. Zodat het toch weer iets heel nadrukkelijks krijgt.

Godard kwam in 1964 met Une Femme Mariée, en Varda lijkt een beetje aan die film, die tot Godards beste werken behoort, te refereren, met de gefragmenteerde shots van afwisselend de vrouw en de geliefde van Francois, en de borden en opschriften als 'temptation', 'assurance', en 'confiance' die met enige regelmaat in beeld verschijnen en die kennelijk verwijzen naar de handelingen, dan wel de mentale gesteldheid van de protagonisten.

De dramatische wending lijkt een ommekeer in te luiden, maar het ziet er naar uit dat het niet meer is dan een rimpeling in het gezinsgeluk. Dat lijkt althans de fraaie eindsequentie te suggereren. Het geeft le Bonheur een merkwaardige, ietwat bittere bijsmaak.

Mijn beste Varda tot nu toe. Wat een geweldig leuke film! Enorm kleurrijk met al die bloemenpracht en de olijke kleedjes van Thérèse. Een echte zomerfilm en eigenlijk ook wel een film om vrolijk van te worden. Varda slaagt erin om elk shot iets extra's te geven. Iets nostalgisch, dromerig, onschuldig en vrolijk. Het schilderachtige decor, sterk ondersteund ook door wat opgewekte klassieke muziek doen je wanen in la douce France. Het opperste gezinsgeluk wordt visueel perfect uitgebeeld.

En toch wil François meer en zoekt hij het vleselijke genot ook elders. En hij vindt het goed dat zijn lusten ook maximaal worden bevredigd. Hij zegt het zonder schroom, met een haast logische uiteenzetting dat je bijna zou denken, alé wat voor een bekrompen geest ben ik?

Nu, geen confrontatie met al dit overspel. Zo zit Varda niet elkaar denk ik. En toch moest ik even fronsen hoe het harmonieuze gezinsgeluk gewoon wordt verder gezet na de dood van Thérèse. Alsof je een paar kapotte schoenen inruilt voor andere. De één voor de ander, en het leven gaat door. Idyllisch, maar tegelijk hoogst vreemd. In al mijn ruimdenkendheid is het moeilijk een concreet oordeel te vellen over François. Was het leven maar zo simpel ...

Leuk.

Warme en kleurrijke film die eigenlijk lange tijd nergens echt over gaat. Manlief is vrolijk verliefd op een andere vrouw en pist naast de pot alsof het een lieve lust is. Het wordt vrolijk gebracht, dat dubbelleven, alsof het een lieflijk uitje is. Het cynisme dat daar in schuilt werkt prima.

Echt grappig of zo is de film dan wel niet, ik vroeg me een beetje af wat men nu eigenlijk wilde tonen. Maar dat wordt het laatste kwartier erg duidelijk met de bedrogen vrouw die daar toch iets zwaarder aan tilt dan gedacht en, aansluitend de montage met hernieuwd gezinsgeluk. Allemaal nog steeds kleurrijk, zomers en lieflijk gebracht, maar het zwart komische druipt ervan af. Tof.

Visueel ook schitterend gebracht. Zelfs nu nog oogt Le Bonheur behoorlijk modern. Tof tempo, leuk gemonteerd, een paar toffe, kleurrijke shots waar latere filmmakers als Wes Anderson overduidelijk inspiratie uit geput hebben. Zeker een aanrader en dan te bedenken dat ik nog nooit van Agnès Varda had gehoord.

3,5

Groots. Een melodrama en een filosofische film. Prachtige kleuren, fantastisch uitgespeelde scenes. Een film over geluk van de een en ongeluk van de ander en hoe het leven zich aanpast naar een nieuw normaal. Een film die tegelijk verontrustend als troostend kan zijn, tegelijk. Net als de zin Niets is voor altijd dat kan zijn., Heel bijzonder en nog beter dan Cleo en Vagabond.

Agnès Varda wist me nog niet helemaal te overtuigen met Cléo de 5 à 7, maar hier levert ze wel een zeer aangename film af. De warme kleuren, de opgewekte muziek en de zomerse taferelen zorgen voor een heerlijk sfeertje dat ik altijd associeer met veel van de Franse films.

Het zorgt ervoor dat het thema van polygamie iets vrolijks en alledaags krijgt, terwijl het toch wel complexer ligt dan dat. Dat blijkt ook uit het einde, want Thérèse blijkt toch niet te kunnen aanvaarden dat haar man een tweede vrouw heeft en pleegt zelfmoord (of zou het toch gewoon een ongeluk zijn?). Al vond ik wel de manier waarop François het leven hervat met zijn nieuwe vrouw iets te makkelijk en ongeloofwaardig, al past dit natuurlijk in het concept van ‘bonheur’.

De acteerprestaties konden me ook zeker en vast bekoren. Er wordt op een erg naturelle manier gespeeld en de 2 prachtige en charmante hoofdrolspeelsters zijn natuurlijk een pluspunt. Jean-Claude Drouot, die enorme gelijkenissen vertoont met Bill Hader, speelt ook op een erg vlotte manier dat erg past voor het personage dat François hoort te zijn. Iemand die zorgeloos door het leven gaat en dat het leven met 2 vrouwen de normaalste zaak van de wereld is.

Goede film van Agnès Varda en zo blijkt alweer dat een mindere kennismaking met een regisseur/regisseuse niets zegt over de rest van het oeuvre.

3.5*