The Trench (1999)

Niet een hele boeiende film op zich, ware het niet dat het thema mijn voorkeur geniet. Daniel Craig doet het goed als nijdige sergeant. De aankleding is uitstekend. Het acteerwerk en de dialogen zijn prima, maar het enige wat je te zien krijgt zijn een stel kibbelende soldaten in een loopgraaf.

Voor de geïnteresseerden in WO-1. En fans van Daniel Craig. Geïnteresseerden in de slag zelf doen zich beter aan het docudrama The Somme.

De Slag aan de Somme was een grote slag tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarbij meer dan een miljoen slachtoffers vielen. Op 1 juli 1916, om exact 07.30 uur, werd het sein gegeven voor de aanval. Deze film handelt over de soldaten voordat de confrontatie met de Duitsers plaats vind. Over de slag en het voorgaande gebeuren, krijgen we eigenlijk maar weinig informatie. Zo zien we de jongens in de loopgraven wel graven en zien we eenheden lopen die bezig zijn om Duitse posities te ondertunnelen met mijnen. Echter wat zij precies doen wordt compleet weggelaten. Zo ook elk ander feit over deze slag. In de film wordt alleen ingegaan op de dagelijkse beslommeringen van een divisie Britse soldaten. Een reeds beproefd recept. Het is dan ook vooral door de goed spelende cast (waaronder Daniel Craig) dat de film het bekijken waard is.

Dit is ongetwijfeld de slechtste film die ik de laatste twee jaar zag, en dat waren er toch een pak. Ik denk dat ik mag zeggen dat ik een mondje kan meepraten over WOI. Ik kan dan ook niet anders dan besluiten dat deze film een aanfluiting is van de werkelijkheid. Ik stoorde me zo goed als aan elke scène in de film.

De slag aan de Somme was één van de grootste, zoniet de grootste (voorbereide) slag van WOI. Zo’n 150.000 soldaten kropen op 1 juli 1916 de loopgraven uit om zich door het niemandsland richting vijand te begeven. De strook was zo’n 30km lang wat neerkomt op een 5 man per meter. Het aantal figuranten in de loopgraven als in het niemandsland op 1 juli was bedroevend. Het niemandsland deed me overigens sterk denken aan de Shire van de Hobbits. Zelfs de koeien hier bij ons in de wei hebben een oneffener stuk grond om over te lopen. Veel prikkeldraad heb ik trouwens ook niet gezien. Alsof het een picknickwandeling was. Zelfs de nonchalance van het slechte acteren tijdens the walk in the park viel té veel op. Voetballen in de loopgraven? Klopt inderdaad, maar eerder uitzonderlijk en niet algemeen (georganiseerd) voor elk bataljon zoals de film doet uitschijnen.

Kan het nog erger? Ja hoor. De voorbereidingen aan de slag duurder een week en in die periode werden er anderhalf miljoen bommen gegooid op de Duitse stellingen en het niemandsland. Het lawaai moet oorverdovend geweest zijn en dat constant, dag en nacht. Ook dat hoor je amper terug in de film. Soldaten die amper bepakt waren, soldaten die van niets wisten van hoe, wat en wanneer. Neen, anderhalf uur voor de death raid nog gauw een spiegelei bakken?!

Oja, de verveling in de loopgraven werd weergegeven. Inderdaad een bekend fenomeen, maar de loopgraven zagen er zo gelekt en proper uit. En het acteren was ook al zo ondermaats, te georchestreerd, clichématig en niet geloofwaardig. Dat gedoe over die blote foto’s? Ik begrijp het niet: in het hinterland waren soldaten nochtans niet vies van een goed potje seks met een prostituee. Om geslachtsziektes tegen te gaan werden zelfs bordelen ingericht door het leger. Zwak dus, in elke betekenis van het woord. Enige lichtpuntje was misschien Daniel Craig die het vrij goed deed.

Meer een toneelstuk dan een echte film, hoewel de loopgraaf er goed (hoewel wat te proper) uitziet. De acteurs spelen geloofwaardig, met de perfect gecaste Daniel Craig voorop, en het is altijd leuk om vroege vertolkingen te zien van mensen die spoedig hele of halve sterren zouden worden, maar het verhaal ontwikkelt zich erg voorspelbaar, en daardoor blijft de film voor mij steken in de middelmaat, hoezeer de emoties ook oprecht zijn en hoezeer het achterliggende sentiment (de verontwaardiging van de makers over de zinloze verspilling van levens in een uitzichtloze aanval) ook terecht is.

Een gokje vooral gewaagd omdat het een oorlogsfilm betreft met een behoorlijke cast waarvan de meeste nog aan het begin van de carrière stonden. Het cijfergemiddelde beloofde vooraf weinig goeds, en dit komt uiteindelijk ook uit.

Duidelijk is dat The Trench niet om grote scènes en gevechten draait aangezien er amper een gevecht in voor komt. Het verhaal draait voornamelijk om de groep jongens in afwachting van de aanval en diens gedachten. Er wordt veel gepraat en gekibbelt, iets dat opzich niet slecht is. Onlangs zag ik Journey's End over precies hetzelfde onderwerp en dit betrof een film die ieder moment boeide en dat krijgt The Trench niet bepaald voor elkaar. De gedachten en gesprekken tussen de jonge knapen zijn oninteressant en zielloos te noemen. Het is zelfs gezappig te noemen. De artillerie komt niet dichtbij, geen gevaar, soms zijn de loopgraven zelfs leeg en het ziet er allemaal relatief schoon en netjes uit terwijl de realiteit vaak anders was.

Even veer ik op als een inslag van een granaat met veel schade en troep tot gevolg in beeld wordt gebracht. De soundtrack is redelijk en vooral Craig is aardig als constant blaffende sergeant. De cast spreekt sowieso tot de verbeelding met namen als Craig, Whishaw, Murphy en Dyer, en vooral Whishaw en Murphy zijn amper te herkennen. Langzaam wordt de spanning opgebouwd naar het einde met een eindscene die zo zijn goede en slechte punten heeft. Ja, zo trokken de Britten op gedurende de Eerste Wereldoorlog. Strak in formatie en een heer zocht geen dekking was de algemene opinie, onvoorstelbaar maar waar. Dit soort achterhaalde gedachten was ook de reden dat de slag om de Somme zoveel slachtoffers eiste. De eerste dag alleen al richting de tienduizend slachtoffers. Dus de gevoerde tactiek klopt wel, de barrage op vijandelijke linies ziet er ook goed uit. Het is vooral dat fantastische smetteloze grasland waar men marcheert die haaks staat op de realiteit.

The Trench is een aardige poging die vooral bij een poging blijft, het vergelijkbare Journey's End is aan te raden als de interesse toch ligt bij dit soort films. Wat mij betreft zit er geen voldoende in voor deze The Trench die als grootste vijand heeft dat de eerste helft te weinig aanspreekt.