Sommeren '92 (2015)

Haha, deze helemaal niet in de gaten gehad. Lijkt me wel lollig voor de voetballiefhebbers.

Nou. Het was ook best lollig maar zeker niet meer. Blijft toch lastig om zo'n voetbalverhaal een beetje realistisch weer te geven.

Had ook niet het idee dat het budget geweldig hoog was.

En ons eigen voetbaltrauma helpt ook niet, zat alweer op Van Basten en zn hopeloze k..penalty te schelden.

Mee eens. De echte hype heb ik niet gevoeld. Terwijl er toch echt iets volstrekt unieks werd neergezet door het Deense team. En idd. Die penalty. Haha

2.5*

Onderwerp sprak me erg aan, maar de uitvoering was niet erg bevredigend. De film blijft ondanks de vele plotwendingen vrij veel op de oppervlakte. Zoals kos ook al suggereerde: het budget was vrij beperkt. De halve film leek ook wel opgenomen in en rond het Ullevi-stadion van Göteburg.

Thomsen deed het als Richard Møller Nielsen vrij overtuigend, maar verder vielen de acteerprestaties een beetje tegen. De typisch Deense manier van de motivational speech kon ik wel waarderen.

Van de anekdote waar deze film over gaat had ik tot 1,5 uur geleden werkelijk nog nooit gehoord. Nou ben ik dan ook geen groot voetbalfan en was ik in 1992 voorlopig nog niet geboren. Dit zorgt er dan ook voor dat ik niet alles in deze film mij even veel kan interesseren. Maar desondanks kwam het typische feelgood gevoel goed over en dat is eigenlijk het om draait bij deze film. Samen met een aantal mooie shots (de penalty serie tegen Nederland bijvoorbeeld) zorgt dit voor een best vermakelijke film.

Prachtige archiefbeelden van één van de meest sensationele verassingen in de voetbalwereld. Klein realiteitspuntje, in de film, werd het vooral als verassing gezien dat de Denen alsnog zich gekwalificeerd hadden voor het toernooi. Echter hadden de Denen in de realiteit natuurlijk wel in hun achterhoofd dat er een kans bestond dat zij alsnog na het ek'92 gingen. Het verhaal dat zij lang leve de lol aan het vakantie vieren waren, gaat dus niet helemaal op. Uiteraard kwam ook de penalty reeks tegen de op dat moment huidig titelhouder Nederland aan bod, het zal menig Nederlander nog op het netvlies branden. Mijn ''ogen'' jeuken om weer de oude beelden te kijken van het Nederlands elftal, Rijkaard, Koeman, de Boer, Bergkamp, van Basten, Gullit, ongelooflijk zoveel wereldsterren in één team. Om je vingers bij af te likken!

Erg luchtige sportfilm met de nodige romantiek geproduceerd. Wellicht en veelal met een korreltje zout te nemen. Het is sowieso al een mythe dat de Deense ploeg uit vakantie moest geplukt worden. In werkelijkheid hield men al veel langer rekening met deze mogelijkheid al was de officiële beslissing wel last minute.

Ik vond de klemtoon en aanpak van de film niet zo bijzonder. Richard Moller Nielsen komt over als een schlemiel die niets van voetbal kent, een softie ook. Peoplemanagement en doortastendheid leken niet aan hem besteed te zijn. De spelers vervolgens waren een bende onprofessionele wildebrassen die niets liever deden dan feesten of lummelen in plaats van zich te gedragen als prof. En dit zootje ongeregeld won op een paar dagen tijd van werelds 2 beste landenploegen?

Vermakelijk dat zeker, en wellicht speelt ook de speelse komische insteek een rol, maar de werkelijkheid was toch genuanceerder. Zo’n Brian Laudrup bvb was weergaloos met zijn broertje destijds, met het karakter van in de film zou hij nooit voorbij de Deense eerste klasse geraakt zijn. En Schmeichel is een persoonlijkheid om U tegen te zeggen, zowel op als naast het veld, zat toen al bij ManU. Toch wel een contrast met de slappe vod die hij was in de film. Vilfort’s verhaal kende ik niet. In dat opzicht is voetbal maar een stom spelletje natuurlijk...

Mooi aansluitend artikel in Het Nieuwsblad over het sprookje uit 1992

In 1992 trapte Kim Vilfort Denemarken naar Europese titel, terwijl dochter voor leven vecht: “Doe maar gewoon, zeiden de dokters. Dus voetbalde ik” - Het Nieuwsblad

Ze doen álles anders, de Denen op het EK in 1992. Geen voorbereiding, eten bij de McDonald’s, minigolf als training en vrouwen op de kamer. Toch worden ze na een goal van Kim Vilfort Europees kampioen. Een sprookje? Niet helemaal. Drie decennia voor Christian Eriksen beleeft Denemarken ook dan een drama op het EK. Terwijl Vilfort zichzelf de geschiedenis intrapt, vecht ver van de camera’s zijn 6-jarige dochter Lile vergeefs voor haar leven. Vader Kim Vilfort, de tragische EK-held, vandaag: “De dokters zeiden dat we zo normaal mogelijk moesten doen. Dus voetbalde ik.”

Of we hem over het EK in Zweden kunnen spreken? Een kleine duizend kilometer verderop, in de buurt van Kopenhagen, horen we een 58-jarige man aarzelen. Het heeft weinig moeite gekost zijn telefoonnummer op te sporen. Kim Vilfort is in Denemarken wat Leo Van der Elst is in België. Amper bekend over de grens, een naam als een klok in eigen land. Van der Elst trapt België in 1986 naar de halve finales van het WK, Vilfort bezorgt zijn land in 1992 de Europese titel.

“Waarover wil je precies praten?”, vraagt hij nu, 29 jaar later. Over dat wonderlijke toernooi, over zijn doelpunt, over zijn dochter. Weer een aarzeling. “Over voetbal kan je alles vragen. Het wás een wonderlijke periode. Maar liever haal ik het verhaal van mijn dochter en het voetbal niet te veel door elkaar. Voetbal is voetbal. Vergeleken met wat mijn dochter is overkomen, stelt het helemaal niets voor. Wil je dat noteren?”

***

Het ultieme underdog-verhaal. Dat is Denemarken op het EK in 1992. De jongen vol puisten en met dikke brilglazen die eerst niet welkom is op het feest, maar op het eind met het mooiste meisje naar huis gaat. Wanneer acht landen zich in het voorjaar van 1992 opmaken voor het EK, is Denemarken daar niet bij. Het land is in de voorronde uitgeschakeld door Joegoslavië. Als de spelers zich midden mei al op iets voorbereiden, dan is het op een lange zomervakantie. Tot Joegoslavië te horen krijgt dat het door de oorlog in eigen land uit het toernooi wordt gezet en in laatste instantie vervangen wordt door Denemarken.

Lars Olsen, aanvoerder van Denemarken, later bij Seraing aan de slag en vandaag de laatste Europese kampioen die voor een Belgische club speelde, kan het zich zo weer voor de geest halen. “Ik speelde dat jaar bij Trabzonspor in Turkije en was op weg naar huis. In Duitsland pakte ik net de ferry naar Denemarken toen ik op de boot op de radio hoorde zeggen dat we toch het EK zouden spelen. Het was een totale verrassing.”

Het leidt al snel tot de mythe van het campingelftal, met spelers die van overal in Europa in allerijl van hun vakantie zouden zijn teruggeroepen. Maar hoe uniek het Deense verhaal ook zou worden, dát deel is niet waar, grijnst Olsen. “Voor we op vakantie gingen, zouden we in juni nog een oefeninterland spelen. De meeste spelers maakten zich op voor die wedstrijd. Wat wel waar is: ik had al een huisje in Mallorca geboekt. Dat heb ik mogen afzeggen. Voor de jongens die in de Deense competitie speelden, was er zelfs helemaal geen sprake van vakantie. De Deense competitie was nog volop bezig.”

Kim Vilfort beaamt: “Op donderdag 11 juni speelden we onze eerste match tegen Engeland en vier dagen eerder stond ik nog met Brøndby op het veld. Er was zo weinig geloof in het nationale team dat de Deense bond het niet de moeite vond de competitie op te schorten. Waanzin: een voorbereiding van drie dagen op een EK.”

Kim Vilfort is in juni 1992 29, aanvaller en een vaste waarde in de Deense nationale ploeg. Midden jaren 80 heeft hij het even geprobeerd bij het Franse Lille, maar een jaar later stond hij alweer bij Brøndy. In eigen land aardt hij beter. Een jaar voor het EK is hij verkozen tot de beste speler in de Deense eerste klasse. Maar nog minder dan zijn Deense ploegmaats zit hij in mei 1992 met zijn hoofd bij het EK. Een jaar eerder is bij zijn vijfjarige dochtertje Line leukemie vastgesteld. Voortdurend pendelt hij tussen stadion en ziekenhuis. De Deense media zijn op de hoogte, maar hebben er nooit over bericht. Nu plots het EK voor de deur staat, rijst de vraag: wat gaat Vilfort doen?

“Terwijl het voor mij nooit een item was”, zegt hij. “Eigenlijk veranderde er niets. Mijn dochter was al maanden ziek. Ook toen was ik de hele tijd blijven voetballen. Dat het EK in Zweden was, hielp wel. Mocht het in Rusland geweest zijn, het zou anders geweest zijn. Maar Zweden was hooguit een halfuur met de boot van huis. Zou het nodig zijn, stond ik zo weer thuis van het EK.”

Dus vertrekt Vilfort. “Zo deed ik het ook bij mijn club. Ik sloeg wel eens een training over als het écht moest, maar verder deed ik wat ik altijd gedaan had. Dat was het beste, hadden de dokters ons verzekerd. Zet je normale leven voort. Als alles achter de rug zou zijn, zou iedereen daar het meest mee gebaat zijn.” Na een pauze: “Toen gingen we er nog van uit dat alles goed zou komen.”

***

Met de ferry maakt de Deense ploeg de oversteek naar Zweden, waar Engeland, thuisland Zweden en favoriet Frankrijk in de eerste ronde wachten. Het boottochtje heeft iets kneuterigs, maar sluit perfect aan bij de bijzonder lage verwachtingen die Europa en de Denen hebben van het EK. Deze Deense ploeg heeft al geen grootse reputatie. Het Danish Dynamite van de jaren 80 is een rookbommetje geworden. In 1992 voetballen liefst dertien van de twintig WK-gangers in de matig aangeschreven Deense competitie. En ook bondscoach Richard Möller Nielsen is niet bepaald een naam: slechts omdat een dozijn buitenlanders er geen zin in had, heeft hij de baan gekregen. De manke fysieke voorbereiding doet speler Fleming Povlsen grijzend opmerken dat iedereen niettemin in staat zal zijn 90 minuten te spelen. “Dertig tegen Engeland, dertig tegen Zweden en dertig tegen Frankrijk.”

Larsen moet er vandaag opnieuw om lachen: “We dachten allemaal hetzelfde: na drie matchen staan we terug in Denemarken. Vier jaar eerder had Denemarken al zijn matchen op het EK verloren. Als we een punt konden pakken, deden we al beter. Dat was het doel.”

Dat doel wordt al na één wedstrijd bereikt als tegen Engeland 0-0 wordt gelijkgespeeld. De Denen vieren het als was het een overwinning. Maar als in de volgende wedstrijd Zweden te sterk is, 1-0, lijkt Denemarken toch weer zijn povere zelf. Olsen: “Ook omdat we rotslecht speelden. Nog één match, dachten we, tegen Frankrijk. Dan kunnen we op vakantie.”

Telefoon in het Deense basiskamp, midden het EK. Dringend. Voor Kim Vilfort. Zijn vrouw Minna aan de lijn. Ze klinkt dodelijk ongerust. Het gaat niet goed met hun dochter. “De behandeling moest plots worden aangepast”, zegt Kim Vilfort er vandaag over. “Er moest snel overlegd worden met de dokters. Ik heb geen seconde getwijfeld en ben onmiddellijk naar huis vertrokken.”

Het Deense kamp staat in rep en roer. Tegen Engeland en Zweden heeft Vilfort nog de volle negentig minuten gespeeld, tegen Frankrijk zal hij er niet bij zijn. Maar vooral het nieuws van zijn dochter baart de hele ploeg zorgen. Olsen: “We waren allemaal van de kaart. Ik was de aanvoerder. Samen met de coach en enkele oudere spelers hebben we overlegd. Natuurlijk moest Kim onmiddellijk terug naar zijn familie. Dat stond buiten kijf.” Buiten het oog van de media neemt Vilfort de eerste boot naar Kopenhagen. In zijn hoofd heeft hij al afscheid genomen van het EK. “Ik dacht dat mijn toernooi erop zat.”

***

“Wonnen we toch wel tegen Frankrijk, zeker?” Olsens stem gaat er 29 jaar later opnieuw van trillen. 1-2. Vreemde vogel Lars Elstrup zal jaren later zijn heil zoeken in een sekte en lichtjes kierewiet met alleen een peniskoker aan zijn lijf door de straten van Kopenhagen dwalen. Maar tegen Frankrijk is de spits er nog wel met zijn hoofd bij en maakt hij de winning goal. Het kneusje staat in de halve finales. Daar, weet Olsen, is het Deense sprookje geboren. “Je zag het geloof groeien. Voor onze eerste match waren er hooguit duizend toeschouwers de zee overgestoken. Nu kwamen er plots tienduizenden.”

En ook Europa ontdekt de Denen. Het ordeloze stelletje invallers dat pardoes op het EK is beland, blijkt boeiender dan gedacht. Hoe doen ze dat? Zonder voorbereiding toch presteren op het EK. De Denen blijken er hun eigen truken voor te hebben. Door in volle EK te gaan minigolfen, bijvoorbeeld. “Is gebeurd”, knikt Olsen. “Even de zinnen verzetten.” Of door de vrouwen in het hotel toe te laten, en niet voor een uurtje. “Ze hebben een paar keer gewoon bij ons geslapen”, zegt Olsen. “De Duitse bondscoach, Berti Vogts, viel bijna van zijn stoel toen hij het hoorde.” Europa smult ervan: rare jongens, die Denen.

***

In een ziekenhuis in Kopenhagen ziet Vilfort de zege tegen Frankrijk op tv. Met dochter Lile gaat het weer beter. Er volgt een telefoontje met de bondscoach. Als hij wil… Vilfort: “Wat ik al zei: de specialisten zeiden dat ik moest doen wat ik bij mijn club ook zou doen. En omdat Zweden maar een halfuurtje weg was…”

Olsen vult aan: “Later hebben we gehoord dat zijn dochter er zelf op aangedrongen had: Papa, waarom ga je niet weer voetballen? Toen Kim terugkeerde in de groep, stonden we net op het trainingsveld. Hij kreeg applaus van alle spelers. Een heel emotioneel moment.” Voor de halve finale tegen Nederland is Vilfort weer inzetbaar. “Eenmaal op het veld dacht ik alleen aan voetbal”, zegt hij. “Zo had ik het altijd gedaan.”

***

De Denen blijven verbazen. Tegen Nederland wordt gewonnen na strafschoppen. Wat Van Basten niet lukt, doet Vilfort wel: hij trapt zijn penalty binnen. In Kopenhagen juicht zijn dochter mee. En ook naast het veld kan er opnieuw een stunt af. Bij de McDonald’s in Göteborg zien ze kort voor de halve finale plots een spelersbus de parking opdraaien. Olsen schatert: “Op weg naar de laatste training voor de halve finale hadden we die McDonald’s gezien. In de bus hadden we al lachend naar de coach geroepen of we hier niet konden komen eten. Liet hij er na de training de bus plots stoppen.” Vilfort: “Vandaag heeft elke club een mental coach in dienst. Wij deden het op die manier.”

***

Op 26 juni 1992 klopt de grootste underdog uit de geschiedenis van het EK in Göteborg het pas verenigde Duitsland in de finale. Naar schatting 30.000 Denen hebben de oversteek gemaakt. “Alsof we een thuismatch speelden”, zegt Olsen. Twee spelers uit de matige Deense competitie vellen het verdict. Jensen zorgt voor de 1-0, waarna Kim Vilfort twaalf minuten voor het einde zichzelf de geschiedenis intrapt. Kappen met rechts, trappen met links. 2-0. Uitgerekend Vilfort. “Even dachten we dat alles een happy end zou kennen”, besluit Olsen. “Helaas.”

Minder dan twee maanden later overlijdt Lile Vilfort. Ze is zes.

Ajax&Litmanen1

Deze zag je wellicht nog niet. Niets bijzonders op zich, maar als voetbalfan, het huidige EK en de ex-spelers Laudrup misschien wel een leuke tip voor jou via Netflix

Kan natuurlijk ook zijn dat je het trauma van de halve finale niet wil herbeleven

Ah, staat dit op Netflix? Dan ga ik 'm zeker op mijn lijstje zetten. Ben dol op sportdocu's, al loopt deze niet goed voor ons af. Maar Duitsers die een finale verliezen is sowieso de moeite van het kijken waard!

Een van de mooiste voetbalsprookjes ooit had wel een betere verfilming dan dit verdiend. Het was wel even schrikken toen ik in het begin ontdekte dat het verhaal na werd gespeeld door echte acteurs in plaats van dat het een volwaardige documentaire zou worden. Alleen de wedstrijdbeelden zijn echt archiefmateriaal, al spelen ze hier ook nog het nodige na.

En daar gaat het dus mis, want deze film voelt als een wat goedkope tv-film met matige acteurs en weinig geld voor goede decors. Je hebt eigenlijk tot het slot van de film met de EK finale nauwelijks het gevoel dat het hier om een Europees Kampioenschap gaat, een van de grootste sporttoernooien in de wereld na de Olympische Spelen en het WK Voetbal. De focus ligt enorm op de groep Deense voetballers, die zich niet kwalificeerden voor EK '92 en door oorlog in Joegoslavië van hun vakantieadressen werden gehaald om alsnog mee te doen en zelfs de winnaar te worden. Maar de film vergeet dus dat het ook een episch gevoel op moet wekken, wat niet best lukt. Zonder veel voetbalkennis zou je bijna denken dat het hier om een zomers amateurtoernooitje gaat in plaats van het EK. Jammer dat ze van die EK beleving echt nauwelijks wat over weten te brengen naar de kijker.

Alleen een beetje bij de slotfase van de halve finale, die Denemarken wint van Oranje na penalty's (aiii, pijnlijk) en de finale dus, met beelden van kritische media, uitzinnige fans, de vreugde na afloop en het Deense volksfeest. Wel confronterend om te lezen dat de dochter van doelpuntenmaker Vilfort kort na de finale overleed aan kanker. De scène dat zij vraagt of papa weer naar het EK wil gaan was een van de weinige sterk geacteerde momenten in de film. Een serieus moment in een verder vrij luchtige film, met een trainer die thuis een bal door het raam schiet, die zijn keuken plots sloopt (op het einde bij de aftiteling hoor je dat de keuken netjes vervangen is haha) en die na de gewonnen halve finale op de gang loopt en uit alle slaapkamers seksende voetballers hoort. Wat dat betreft was de film nog wel geinig.

Kleine 3*

Film verdwijnt van Netflix in de week dat de Denen in de halve finale staan? dat kan natuurlijk geen toeval zijn (knipoog)