Herz aus Glas (1976)

Vond het allemaal wat minder boeiend.

Mooie beelden, althans soms, en de muziek, hoewel niet altijd even denderend werkte wel. Ik heb me bij deze films vooral aan details gestoord. Details die bij dit soort films erg belangrijk worden.

Allereerst vind ik die setting maar niks. De omgeving was mooi genoeg, maar die 18e-eeuwse lome boeren, nee bedankt. Ook was het stadje erg saai, zeker voor iets wat in het teken staat van ruby glass.

De taal. Het Duits in deze film ligt me echt niet. Al vaker gemerkt dat wanneer een film gestileerd wordt ik me er makkelijk aan erger. Eén van de weinige talen, want Deens, Pools, Chinees of Japans maakt mij normaal niks uit. Maar in combinatie met de beelden en de muziek klinkt het vaak te grauw, nogal vuil en vies. Het stoorde mij in ieder geval, hoezeer ik mij bij anderen soms ook kan storen aan zulke redenen.

Ik miste magie in deze film. Ergens mooi, ergens lelijk, en erg steriel. Dat sprankeltje mystiek dat alles zo'n extra dimensie geeft en een film boeiend maakt. Deze film voelde levenloos en dood.

Toch krijgt de film nog 2*, want los daarvan is het boeiender dan menig ander vehikel waar ik niks mee kan. Zolang iedereen zweeg en de natuur z'n gang mocht gaan was het zeker te pruimen, de rest vond ik minder dus

Ik vond het ook niet boeiend, alleen de sfeer-plaatjes mochten er meer dan wezen.

Helaas werd de 'mysterieuze' sfeer verpest door mijn eigen gegiechel en geproest. Herzog lukte het niet mij ook te hypnotiseren, ik ben bang dat ik hiervoor iets te nuchter ben/was. Ik kan er ook niets aan doen dat ik de slappe lach krijg als een acteur met z'n ogen draait, oogleden dicht laat vallen, en dan opeens wakker schiet omdat hij/zij aan de beurt is een tekstje op te zeggen.

Experiment niet gelukt. Twee sterren zijn meer dan voldoende, te danken aan het vermakelijke gegiechel mijnerzijde (en dat was niet de bedoeling geloof ik) en de prachtige schilderij-settings (dat was wel de bedoeling).

Allereerst moet gezegd worden dat de film er prachtig uitziet en prachtige muziek bevat. Maar helaas is het verhaal mij, en dan met name de karakters, iets te zweverig en somber. Hoewel de laatste 10 minuten wat goedmaakte, bleef ik tijdens de film toch het gevoel houden dat het niet een film voor mij is. De karakters in de film gaven mij constant een akelig gevoel. Misschien was dat wel de bedoeling, maar prettig was het in ieder geval niet.

Herzog weet regelmatig te verrassen, maar helaas heeft hij wat mij betreft ook een paar teleurstellingen gemaakt. Op naar Stroszek.

Dit viel me behoorlijk tegen.

Bij vlagen kon het me meeslepen, vooral tegen het einde. Maar de film is toch vooral een halfgeslaagd experiment dat me meestal niet in de droomachtige wereld wist te trekken en vaak geforceerd aandeed in plaats van een meeslepende droom te worden.

Het grootste probleem is, en ik denk dat dat mede door de hypnose van de acteurs komt, de film nergens echt gaat leven en gemaakt en geforceerd blijft aanvoelen en dan blijven de schilderachtige composities over, maar ook dat is weleens beter gedaan.

2.5*

Herz aus Glas is een erg aparte film van Werner Herzog. Op basis van de setting keek ik er heel erg naar uit, maar het werd toch een heel ander soort film als dat ik had gehoopt.

De glazenblazer die bekend staat om het beroemde robijnglas overlijd plotseling en neemt het geheim om dit glas te kunnen maken mee in zijn graf. Het dorp is afhankelijk van de glasfabriek en de lokale heer is totaal geobsedeerd door het rode glas. Ziener Hias wordt gevraagd om het geheim van het glas te achterhalen.

De film begon erg indrukwekkend. Het meditatieve long shot van koeien in de mist en mist over de bergen met de betoverende jodel-klanken van Popol Vuh was werkelijk magistraal. De opnames zijn dan ook allemaal erg sterk en de locaties zoals de Duits-Zwitserse grens, Yellowstone National Park in de VS en de Skellig Islands in Ierland waren ook schitterend.

Helaas is dat waar het positieve ophoud. In tegenstelling tot Aguirre, der Zorn Gottes en Nosferatu: Phantom der Nacht die ik eerder van Herzog zag, bevat deze Herz aus Glas namelijk geen rechtlijnig verhaal. De relevantie van veel scènes is ver te zoeken. Herzog bedoelde de film als allegorie op hoe de mensheid blind is voor het eigen verval. Een portret van een samenleving geconfronteerd met crisis. Ze negeren de ziener en blijven hopeloos vasthouden op het verleden. De dialogen hebben iets weg van de poëtische monologen in het werk van Andrei Tarkovsky, maar de samenhang is haast van Lynchiaanse bizarriteit. Het laatste kwartier van de film had ook helemaal niets met de eerste helft te maken, hetzij puur thematisch een tegenstelling misschien.

De belangrijkste oorzaak dat de film en met name het acteerwerk zo vreemd overkomen is dat op de glazenblazers en ziener Hias na iedereen onder hypnose is gebracht tijdens de opnames. Het resultaat is dat alle dialogen klinken alsof ze zonder intonatie worden opgelezen en de acteurs een soort trage spastische bewegingen maken. Sommige lachen hysterisch, anderen beginnen ineens heel hart te schreeuwen. Nee, ik vind dit alles behalve een gelaagd expiriment. Herzog heeft zijn eigen film hiermee grondig gesaboteerd.

Ondanks de prachtige meditatieve beelden en het heerlijke sfeertje kan ik dus niet zoveel met deze film. Het weigert simpelweg een verhaal te vertellen.

Een schitterend begin, einde en interlude. Daartussen minder boeiend ondanks de aardige sfeer en fraaie sets. Herzog heeft eigenlijk te veel 3,5 sterren films gemaakt imo. Maar heel zelden komt alle potentie eruit. Maar potentieel heeft het nagenoeg altijd.

Een bijzonder filmpje, maar ondanks de bescheiden speelduur een hele zware zit. In Herz aus Glas neemt Herzog ons mee naar het Duitsland van een eeuw of drie, vier terug, in een dorpje wat naarstig op zoek is naar de procedure om een bepaald rood glas te maken, dat verloren is gegaan bij de dood van de hoofd-glasblazer. De film is zwaar experimenteel en heel erg dromerig, en probeert heel hard om een mysterieus sfeertje te creëren. En dat lukt helaas maar deels. Er zijn best veel fraaie beelden te zien, en af en toe is er best wel wat sfeer te bekennen. Het verhaal is op zich best een leuke allegorie over een samenleving die, tja, eigenlijk niet om weet te gaan met verandering en teruggrijpt naar het bekende, maar echt interessant gebracht werd het niet, en plotontwikkelingen zijn er nauwelijks. Maar naast dat het verhaal niet zo beklijft, is het acteerwerk het grootste probleem. Schijnbaar speelden heel veel van de acteurs onder hypnose, en dat is misschien een leuk experiment, maar wat mij betreft niet een hele geslaagde. De acteurs kwamen vaak over alsof ze niet helemaal honderd waren, en vervolgens ook nog eens uitgebreid van de paddo's gesnoept hadden, met ontzettend trage en soms aparte reacties en een glazige blik. Het werkte bij mij niet om me mee te slepen in de droomachtige wereld, ik vond het eerder storend. Herzog is een baas, maar dit experimentele werkje pakte mij niet.

Ik vind Herz aus Glas een zeer moeilijke film om te beoordelen. Het is reeds een tijdje geleden dat ik hem zag en er is best veel blijven hangen, dus een memorabele zit was het wat mij betreft absoluut. Toch kan er een moeilijk te omschrijven verschil zitten tussen memorabel en goed, en dat is hier het geval.

Het beste aspect is de schitterende sfeerschepping. De sfeer die Herzog weet te creëren door middel van droomachtige, mistige, bijna mystieke landschapsbeelden is uniek, en denk ik ook de reden waarom dit zo blijft hangen. De openingsminuten in de mistige weide, met die bijna hypnotiserende jodelende klanken en mooie filosofische uitweiding, droegen een belofte in zich die in de rest van de film niet echt werd waargemaakt. Ik waardeer ook de achterliggende boodschap van het verhaal (een dorp/samenleving die zich vergeefs blijft vastklampen aan tradities van het verleden en weigert zich aan te passen aan nieuwe omstandigheden, waardoor eigenhandig het verval/de ondergang teweeg wordt gebracht.) Universeel en actueel. Echter kon ik me nooit helemaal vinden in de manier waarop Herzog dit allemaal in beeld bracht. Zijn acteurs werden onder hypnose gebracht, en dat is er aan te zien. Heel erg experimenteel, soms bijna grotesk. In plaats van dat deze techniek mij als kijker ook meenam in een soort trance, werd ik in de plaats daarvan erg zelfbewust, wat me belette om hier in mee te kunnen gaan.

Het is niet zo dat ik het niet bewonderenswaardig vind wat Herzog hier probeerde, maar het nadeel van een erg gewaagd experiment is natuurlijk dat het ook kan mislukken. Wat mij betreft was dat hier grotendeels het geval. 2.5*.