Naza (2026)

Bioscopen vertonen NAZA niet rond 7 oktober na dreigementen tegen makers | NU.nl

Ordinaire censuur. Ik begrijp het vanuit de makers, maar het is een gotspe dat er wordt gezwicht voor doodsbedreigingen. De vrije journalistiek staat onder druk.

Dat staat ze zeker. Niet dat het verplicht is om hoor en wederhoor toe te passen. Maar bij ernstige beschuldigingen lijkt me deze ethische norm wel een fundamentele journalistieke gedragsregel.

Ik snap eigenlijk je reactie niet zo goed in een onderwerp over een film die je dus niet hebt gezien.

Het tweede woord is het sleutelwoord. Ik leg er in de laatste alinea nog even de nadruk op.

En je bron is?

https://www.theguardian.com/world/2025/sep/12/israeli-ex-commander-confirms-palestinian-casualties-are-more-than-200000

200.000 slachtoffers zijn doden én gewonden. Over feitelijke onjuistheden gesproken.

Sorry, maar ik vind eigenlijk niets in je betoog terug dat ik daadwerkelijk heb beweerd. Ik ga uit van wat de documentaire zegt: als je het daarmee niet eens bent dan heb je volgens mij kritiek op de documentaire maar ik kan daar weinig mee. En dat ik niet heb beweerd dat het antisemitisch is als je tegen Israël demonstreert heb ik al uitgelegd aan Jochemvdv6 die dat ook verkeerd had begrepen.

De regisseur van No Other Land wist 23 Israëlische militairen over te halen om anoniem op een dakterras in Tel Aviv te onthullen welke tactieken het leger gebruikt om Gaza te verwoesten en Hamas te elimineren. De titel is de gebruikte militaire term voor ‘bijkomende schade’, vaak vrouwen en kinderen. De verhalen zijn indrukwekkend en Abraham stelt scherpe, relevante vragen, maar er is weinig duidelijkheid over de betrouwbaarheid van de getuigenissen. Bovendien maakt de epiloog duidelijk dat Abraham en Szor zeker niet objectief genoemd kunnen worden. Vooral interessant als uiteenzetting van moderne oorlogsvoering.

Op te offeren onschuld

'Naza' (2026) is niet meer of minder dan een meesterstuk. In de eerste plaats om de journalistieke relevantie in de manier waarop filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor 24 (ex-) soldaten van het IDF aan het woord hebben gekregen. Helaas anoniem, want in het huidige Israël is er geen enkele ruimte voor serieuze kritiek meer op de eigen oorlogsvoering. De kans op uitstoting of vervolging was reëel, zoals ook is gebleken uit de reacties op de documentairemakers zelf. Toch is het Abraham en Szor gelukt om zelfs hooggeplaatste officieren aan het woord te krijgen over de schokkende mechanismen achter de stedelijke oorlogsvoering. Uit hun gesprekken komt een kil en bureaucratisch beleid naar voren, waarin artificiële intelligentie en grootschalige privacyschendingen doelbewust worden ingezet tegen burgers. Kleine kinderen als 'naza' (nevenschade) voor een groter doel.

In de tweede plaats toont 'Naza' (2026) de mens achter de oorlogsmachine. Ik hoorde de schrijfster/documentairemaakster Natascha van Weezel in een televisieprogramma benoemen dat de geïnterviewde Israëliërs ook maar mensen zijn. Je hoort ze zuchten, twijfelen, een brok in de keel hebben, je hoort de spanning in hun stem en soms zijn ze schichtig als er bijvoorbeeld een bommelding afgaat. De observatie van Van Weezel werd op sociale media vanuit meer activistische hoek heel negatief uitgelegd als dat ze het natúúrlijk opnam voor de Israëliërs. Maar 'Naza' (2026) is inderdaad zo krachtig omdat de geïnterviewden zo fascinerend menselijk zijn in al hun morele gelaagdheid. Je ziet Hannah Arendts filosofische concept van 'De banaliteit van het kwaad' welhaast tot leven komen in de alledaagsheid waarmee gewone mensen tot onmenselijke beslissingen konden komen.

De kwestie Israël/Palestina is diep gepolariseerd, maar 'Naza' (2026) waakt ervoor om dingen terug te brengen tot gemakzuchtige talking points. Juist ook omdat de geïnterviewden zo menselijk in beeld worden gebracht, krijg je ook een pijnlijk en uniek inzicht in het Israëlische perspectief. Niet als slachtoffers maar als daders. Sommige geïnterviewden hebben diep berouw over hun eigen rol. Anderen lijken maar amper hun eigen trauma te beseffen. Een enkeling plaatst er kanttekeningen bij, maar staat nog steeds achter de processen. Hoe komen normale mensen tot het plegen van oorlogsmisdaden? Wat doet het met een land als het vijanddenken een blinde vlek oplevert richting het eigen handelen? En hoe kom je als mens én als natie de prijs te boven van de zelf aangerichte verschikkingen?

In de laatste plaats is 'Naza' (2026) onverwachts ook visueel een imponerende film. Dat lijkt wat vergezocht als je op het eerste gezicht die geanonimiseerde interviews ziet op de daken van gebouwen. Maar stijl en inhoud komen perfect samen in de bijna voyeuristische keuze om Tel Aviv te filmen vanaf een afstand. Door de ramen van flatgebouwen zie je gewone Israëliërs hun alledaagse levens leiden. Alsof we als kijker zelf worden meegenomen in het perspectief van een drone die over alledaagse levens vliegt en kille berekeningen maakt over welke levens er opgeofferd mogen worden voor het grotere belang. Tussen de regels dringt bij mij het gruwelijke besef op dat deze onschuldige burgers óók niet de hardvochtige afrekening verdienen die Gazanen dagelijks ondergaan. De prijs van daderschap mag namelijk nooit het opofferen zijn van onschuld.

(Het blijft een lastig onderwerp. Ik heb netjes gewacht tot na 7 oktober om deze recensie te schrijven, want ik vind dat je altijd respect moet houden voor het waardig herdenken van menselijk leven. Blijf de mens zien in de ander.)

Ik ben weer gesterkt in mijn financiëel ondersteunen van de onafhankelijke kritische journalistiek van The Guardian. Topwerk dit.

Deze docu komt wel even binnen zeg.

Dat die IDF gewoonweg niks onderdoen van het Nazisme van pakweg 80 jaar geleden.

Wat daar gebeurd is gewoon pure genocide en als je daar nog aan twijfelt na het zien van deze docu vraag ik me echt af of het allemaal wel goed met je gaat.

Deze docu schokt en komt binnen, verplichte kost voor iedereen die denkt dat Israel zich "verdedigt" tegen terrorisme.

Er zitten enkele hele goede punten in deze documentaire, maar 80 minuten is simpelweg te veel. Na vijf minuten is het punt duidelijk, na een minuut of twintig is het meeste wel gezegd. Ook al wordt de vertelde ellende steeds erger, de docu zelf wist niet echt de aandacht erbij te houden. Ik denk dat dit in 45 minuten per saldo een beter ding had opgeleverd.

De vorm is op momenten wel briljant. Door de geïnterviewden te laten vertellen over het afluisteren en bespioneren van de Gazanen maar ondertussen de camera hetzelfde te laten doen. Dat geeft een zekere spanning. Los nog van het feit dat de beelden mooi zijn (ik houd van steden bij nacht en kunstlicht) en door ver van het verkeer te zitten ook een zekere sereniteit geeft met wat white noise op de achtergrond en verder vooral stilte. Met nu en dan een vliegtuig of luchtalarm. Al had ik liever die vorm verder doorgevoerd zien worden en alleen maar zulke beelden te laten tonen. Juist ook omdat de statische shots van de interviews minder boeiend zijn.

Ik ga er dan wel vanuit dat hetgeen men zegt te goeder trouw wordt gedaan. Maar uiteindelijk is dat de perceptie van enkele soldaten tegenover tienduizenden anderen. Alleen al bij mij op werk bij hele simpele boodschappen waar geen enkele gevoeligheid ligt zijn er minstens drie interpretaties die men eruit haalt. Het is maar de vraag in hoeverre dat hier speelt, de geïnterviwden zullen ook zeker niet de volledige puzzel kennen.

Verder worden er soms goede vragen gesteld en soms wordt erg sturend gevraagd, zeker om maar naar misdaden door Israeliërs te gaan steeds. Zo is er een soldaat die het woord genocide gebruikt, maar zijn uitleg (doelbewust doden) erbij heeft daar niets mee vandoen. Nee echt niet, het gaat om het doelbewust willen vernietigen van bijvoorbeeld een (deel van) bevolking en dat kan ook zonder doden - het vernietigen van huizen dat men niet kan terugkeren lijkt er al heel wat meer op. De aanval van 7 oktober trouwens ook. Daar mag je als documaker best scherper in zijn. Een tussenweg, misdaden tegen de menselijkheid of schending van oorlogsrecht, zijn ook varianten die mogelijk zijn en veel makkelijker en beter bewijsbaar. Maar ergens vermoed ik dat genocide ook gewoon lekker kort is en beter blijft hangen bij de goegemeente plus dat dat het allerergste is dus ja, je zet vol in. Maar men gaat van een koude kermis thuiskomen als er geen veroordeling daarvoor komt (en die kans acht ik groot gezien de geschiedenis bij dit soort claims).

De flashbacks in zwart-wit vond ik minder sterk en je uit de flow halen. Ook de slotscène werkt niet helemaal en speelt te veel op gevoel terwijl de rest van de toon juist zo klinisch is (precies zoals men denkt over oorlogsvoeren en onschuldige slachtoffers). Ik dacht wel: het zou juist enorm interessant zijn geweest als ze niet die laatste scène hadden getoond, maar bijvoorbeeld dan (en door de docu heen) beelden van een gebombardeerd Dresden, Hamburg, Tokyo of Nagasaki of Hiroshima na de Bom terwijl je de interviews hoort over nevenschade. Dan had je kijker echt aan het denken gezet en laten nadenken in hoevere die situaties (waarbij ook talloze burgers omkwamen) gelijk zijn of juist niet. 3,0*.

De shots met woningen en woningbouw laat ook precies zien hoe ook destijds in Amerika de oorlog wordt gevoerd terwijl de eigen oorlogsmisdadigers hun chille leventje kunnen leven.

Net als Afghanistan en Irak is het motto uiteindelijk toch heel triest: er zal NIETS veranderen.

Zie alleen al de kotsmisselijke comments hiero.

Goed dat deze documentaire de genocide in Gaza onder de aandacht brengt. Een groot deel van dit systematische geweld is natuurlijk al wel bekend. Ik had daarom gehoopt dat de documentaire juist wat meer aandacht zou geven in hoe mensen zo kunnen handelen. Ik geloof oprecht dat de meeste mensen van nature goede bedoelingen hebben. Hoe is het dan mogelijk dat een democratisch land mensen toe zet om zulke daden te plegen? De documentaire laat vooral zien wat er is gebeurd, maar geeft weinig aandacht aan hoe het tot zover is gekomen. Dat is een gemiste kans, en zorgt ervoor dat de documentaire redelijk oppervlakkig blijft.

Dat wij niet 24/7 alles zien is nog geen vrijbrief om alles hier maar neer te pennen. Wij doen ook weleens wat anders dat modereren. Weer een hele serie berichten verwijderd en echt, plaats hier niks wat niets met de film te maken heeft. Ook niet als het een paar uur blijft staan. Jullie zijn ouder dan de gemiddelde kleuterklas die denkt dat iets wel mag zo lang de juffrouw het niet ziet. Weer een hoop berichten en reacties op berichten verwijderd.

Vijf sterren. Ondanks dat deze docu ons vertelt wat we al weten, gaat het hier niet alleen over de details van de genocide die Israël momenteel pleegt op de Palestijnen, maar vooral over hoe een mens zoveel haat kan creëren jegens een bevolkingsgroep dat de mensen die aan de knoppen zitten het zien als een spel, die ze zelfs "grappig" vinden. Of de slachtoffers mannen, vrouwen of kinderen zijn is irrelevant, want 'in Gaza is niemand onschuldig'. Mensen niet meer zien als mensen, maar als "Naza". Dit, samen met beelden die de hypocrisie van Netanyahu laat zien, en een IDF soldaat die beseft dat hij geen haar beter is dan een Nazi, maakt deze film een belangrijk document voor in de geschiedenisboeken, totdat het moment komt dat we durven te zeggen dat we aan de verkeerde kant van deze geschiedenis stonden, zodat onze toekomstige minister president daar weer zijn of haar excuses voor kan aanbieden. En zo herhaalt de geschiedenis zich keer op keer op keer.

One of the most important films of our time.

Vanavond gezien in Eye. Volle zaal, een of twee lege stoelen misschien maar ook mensen op de trap. Een bevreemdende gewaarwording, nog nooit meegemaakt dat er tijdens een film zo weinig geluid uit het publiek kwam. Na de film daarvan nog de overtreffende trap, in plaats van het gebruikelijke gestommel en gemompel een doodse stilte met af en toe een snik, en meerdere mensen die moeite hadden zich goed te houden - en ook ik had daar moeite mee.

Terwijl de documentaire feitelijk niets nieuws brengt. Voor wie het nieuws gevolgd heeft de afgelopen jaren en daar af en toe zijn verstand bij gebruikt heeft worden de al bekende en uit meerdere bronnen bevestigde feiten eigenlijk alleen op een rijtje gezet. Een discussie over of wat er verteld wordt wel klopt is dan ook bij voorbaat zinloos, iemand die dat in twijfel denkt te trekken is ofwel doof en blind ofwel verspreidt bewust verwarring en misinformatie. Ik herhaal nog maar even wat in de aan- en aftiteling ook duidelijk vermeld wordt: wat gepresenteerd wordt is informatie die door meerdere onafhankelijke bronnen bevestigd is en onafhankelijk geverifieerd is onder andere door The Guardian - een van de laatste daadwerkelijk onafhankelijke nieuwsmedia in de wereld.

We kunnen het dus eigenlijk alleen nog hebben over de presentatie van die feiten. En ja, ook voor mij is het toch indrukwekkend, indringender en schokkender dan ik verwacht had om wat ik al wist op deze manier verteld te horen worden. De achtergrond van de ramen in downtown Tel Aviv is daarmee des te indringender, niet alleen vanwege de gelijkenis met de omgeving van Eye, maar ook door het contrast - het contrast van de 60 kilometer afstand tussen de glimmende flatgebouwen waar de bewoners hun dagelijkse sleur volvoeren in alle denkbare luxe en comfort, wellicht aan het chillen na een werkdag op het hoofdkwartier van IDF - en anderzijds de mensen in Gaza die zonder eten of drinken op zoek zijn naar hun familie onder het puin.

Dat vooral is wat ik in de documentaire zie. Niet zozeer of er wel sprake is van genocide - daar kunnen de sofisten onder ons nog jarenlang de juridische meetlat langs leggen. Maar wat er wel heel, heel duidelijk is is dat er van 'zelfverdediging' al heel lang geen enkele sprake meer is. Wat er gebeurt is de zo volledig mogelijke vernietiging van Gaza, zonder dat daar ook maar een schijn van een militaire noodzaak of aanleiding voor is. Dat is wat de documentaire - met onbetwistbare feiten onderbouwd - uitlegt, en de boodschap die het, ja, inderdaad tot one of the most important films of our time maakt.

Hier te zien

Is toch gewoon overal in de filmhuizen te zien?

Klopt, hij stond ook online, maar is alweer verwijderd zie ik.

Hij komt deze maand als het goed is op de site van The Guardian.

Hoewel ikzelf ongetwijfeld zeer achter de inhoud zal staan, lukt het me niet om me er toe zetten de docu te zien. Maar ik zit sowieso al twee maanden in een enorme filmkijkdip, dus het is niet de film die me tegenstaat. Het is de neiging om lekker thuis te blijven die me het filmkijken in bios en filmhuis onthoudt. Graag zou ik dit nog willen zien, en neem aan dat dit wel eens gewoon via televisie te zie zal zijn. Hopelijk kom ik snel weer bij zinnen, want lekker thuis blijven is eigenlijk helemaal niet zo lekker.

Geen illegale links plaatsen alsjeblieft. Anders ben je geen haar beter dan de kolonisten op de Westoever.

1. Ik weet (wist) niet of (dat) die link illegaal was. (Ik vermoed nu van wel, en had de link niet moeten plaatsen)

2. Ik wil dat zoveel mogelijk mensen deze film zien.

3. Een genocide plegen is erger dan een illegale link delen.

Punt 2 begrijp ik. Daarom zal The Guardian die als co-producent de streamingrechten bezit zoals aangekondigd de film eind november gratis aanbieden.

Ik zei al dat ik de link niet had moeten plaatsen. Gelukkig is hij offline gehaald.

Dat had je van tevoren kunnen bedenken.

Mijn normering moet je met een zien.