Der Spatz im Kamin (2024)

In Der Spatz im Kamin werpt regisseur en schrijver Ramon Zürcher een onthullende blik op de psychologische dynamiek binnen een groep mensen. In dit geval is dat een familie die bijeen is gekomen in een afgelegen groot huis midden in de bosrijke Zwitserse natuur. De film beschouwt een pathologische familiestructuur, zet daartoe een basisconstellatie neer en vermengd die met magisch realistische metaforen. Die metaforen zijn zichtbaar in gebeurtenissen die zowel echt kunnen zijn als projecties van de onderdrukte verlangens van de personages. Ook bij het dierlijk leven in en om het huis vallen metaforen te ontdekken die refereren aan de ongezonde familiale constellatie.

Centraal in de film staat het personage Karen dat samen met haar man Markus en drie kinderen in het huis woont dat door haar gestorven ouders werd bewoond en waarin zij opgroeide. Dat de relatie met haar ouders een getroebleerde was, wordt middels onderhuidse spanningen en meerduidige dialogen voelbaar als Karens zus Jule met haar gezin arriveert. Karen ontpopt zich tot een verbitterde vrouw die zich passief agressief gedraagt. Haar jonge zoon Leon en haar aan een degeneratieve ziekte lijdende tienerdochter Johanna zijn zichtbaar aangetast door het afstandelijke gedrag van hun moeder dat je als psychisch gewelddadig kunt classificeren. Leon is een creepy kid en Johanna uit zich enkel vijandig richting haar moeder op een manier die verder gaat dan je van een opstandige tiener kunt verwachten.

De enscenering van Zürcher is beschouwelijk en wandelt tussen wensdroom, waan en werkelijkheid. Meestentijds is de houding van de personages daarbij destructief en onverschillig. Met veel finesse legt Zürcher de ongemakkelijke dissonanten bloot in een (op het oog) harmonieuze familie. De verdrongen trauma’s zijn heftig. Conflicten smeulen. Een warme kleurstelling en een prettig decor staan haaks op de huichelachtige harmonie binnen de familie en het haat-liefde gedrag waarmee de personages elkaar kwellen. Het contrast voedt de beklemmende sfeer die de ongezonde familieconstellatie al oproept.

De film ziet er op het visuele vlaak fraai uit en het acteerwerk is goed. Een vrolijke film is Der Spatz im Kamin niet. Tegen het eind gloort wat verzoening die de somberheid enigszins opheft. Prettig, maar bij lange na niet voldoende om het zwaarmoedige gevoel dat tijdens het kijken bezit van mij had genomen, volledig weg te nemen.