Television Event (2020)

Interessante making of docu met o.a. een weinig bescheiden, maar grappige regisseur aan het woord. Aanvankelijk, want dan komt het gedoe rond de uitzending waar zelfs het Witte Huis zich tegenaan bemoeide.
Wat maar weer laat zien hoe bizar dat Amerikaanse volk kan zijn, zijn de reacties: alsof het the day before werkelijk gebeurd was, leken mensen volledig van de kaart (grote bijeenkomst in het dorpje waar het gefilmd werd en de burgemeester moest vertellen dat het toch echt maar een film was... ook die actrice was gewoon een beetje sneu om te zien) en kwam er en speciale uitzending met o..a. niemand minder dan Henry Kissinger om de boel te 'sussen'.
Vervolgens werd de film in vele landen vertoond en lijkt het er hier op alsof de film heeft bijgedragen aan het verdwijnen van alle kernwapens ter wereld, wat natuurlijk niet zo is... maar een zekere impact zal de film absoluut niet te ontzeggen zijn.

Wel jammer dat ik dat indertijd totaal niet heb meegekregen. Mijn verdediging is dat ik destijds 9 jaar was.

Op 20 november 1983 zond de Amerikaanse familiezender ABC de drie uur durende televisiefilm The Day After uit, met onder meer Oscarwinnaar Jason Robards en de toen nog onbekende Steve Guttenberg. De uitzending hield vooraf de gemoederen behoorlijk bezig en kort na de uitzending bespraken intellectuele en politieke kopstukken als Robert McNamara, Henry Kissinger, William F. Buckley en Elie Wiesel de implicaties van deze film in een speciale uitzending van het door anchorman Ted Koppel gepresenteerde opinieprogramma 'Viewpoint'. Regisseur Nicholas Meyer, scenarist Edward Hume, producer Bob Papazian en Ellen Anthony, die als elfjarige een belangrijke rol speelde in de film, kijken terug op de totstandkoming van deze film over de gevolgen van een nucleaire aanval op gewone Amerikanen, alsmede naar de impact die het op hun levens heeft gehad. Conventionele documentaire over een dreiging die in recente jaren flink is gaan herleven. Het geeft bovendien inzicht in de manier waarop televisiefilms destijds tot stand kwamen. Het helpt als je The Day After gezien hebt. Zo niet, reken er dan maar op dat je ‘m na afloop van deze film alsnog gaat zien.

"In de jaren 80 hadden Amerika en Rusland genoeg kernwapens om iedere man, vrouw en kind op de aarde 54 keer te doden!"

De Drama / Oorlog film "The Day After (1983)" had ik in februari nog eens herzien en toen ik daar afgelopen woensdag een bericht zag staan van "ZAP!" m.b.t. deze documentaire, werd ik nieuwsgierig en heb ik hem gisteravond gekeken via "Ziggo GO TV" (waarmee je alles tot zeven dagen terug kan zien), welke ik best regelmatig gebruik.

In 1983 zien in Amerika honderd miljoen mensen "The Day After", een televisiefilm over een nucleaire oorlog. In deze documentaire zien we archiefbeelden en blikken betrokkenen via interviews terug op de totstandkoming van de film, de controverses en het effect op de politiek.

"The Day After" is een televisiefilm van drie uren, werd toen uitgezonden door de Amerikaanse commerciële zender ABC van 20:00 t/m 23:00 uur (oftewel tijdens primetime), over wat er gebeurt als "De bom" mocht vallen (voor degene die er in geïnteresseerd zijn, kijk dan zeker ook de Britse drama televisiefilm "Threads (1984)", die nog verontrustender is). Een groepje Amerikaanse burgers in het stadje Lawrence (waar de film werd opgenomen en waarin veel lokale inwoners een rol hadden) in Kansas probeert de nasleep van een nucleaire oorlog te overleven. In 1983 is de film voor veel mensen een wake up call, maar er zijn ook tegengeluiden te horen. Zo zien conservatieve opiniemakers en politici de film als progressieve propaganda.

Geen bloed. En geen verbrande lijken. De censoren van de Amerikaanse commerciële zender ABC lijken onverbiddelijk. Het is duidelijk dat zij geen idee hebben van wat de makers van die nieuwe "Saturday Night Movie" proberen te bewerkstelligen. De filmcrew laat zich er in elk geval niet door weerhouden. Regisseur Nick Meyer (die het jaar ervoor de Actie / Sciencefiction film "Star Trek: The Wrath of Khan (1982)" had geregisseerd en waarvan we ook wat beelden te zien krijgen) en z’n team willen Amerika confronteren met de gevaren van een kernoorlog. Hun speelfilm "The Day After" wordt in 1983 een ongekend televisie gebeurtenis en een prachtige metafoor voor de collectieve angst voor nucleaire verwoesting van de aarde. Zowel regisseur Nick Meyer, Brandon Stoddard (de directeur van ABC), Stu Samuels (de onderdirecteur van ABC), Ed Hume (hij schreef het script voor "The Day After") en Bob Papazian (de producent van "The Day After") komen daarover aan het woord.

Tijdens het productieproces blijkt steeds weer dat waar Nick Meyer komt, ook ruzie komt. ABC Motion Pictures onderdirecteur Stu Samuels ontwikkelt een serieuze vorm van "Nick-moeheid" en overweegt om hem van de film af te halen, wat ook één keer gebeurt is. Rondom die clashende ego’s ontwikkelt zich een discussie over of die film over gewone Amerikanen voor, tijdens en na een kernaanval er überhaupt moet komen. Is het meer dan ordinaire bangmakerij? Spelen ze grote vijand Rusland ermee in de kaart? De nieuw aangetreden regering van de cowboy Ronald Reagan komt in elk geval met dwingende inhoudelijke suggesties (daarover komt Ken Adelman aan het woord, die deel uitmaakte van de regering van Ronald Reagan). Blijkbaar is het idee van een film over een kernoorlog nog enger dan een echte kernoorlog.

Ook zien we de totstandkoming van de "The Day After" in het stadje Lawrence en daarover horen we o.a. Ellen Moore praten, die destijds de rol van tiener "Jolene" speelde in de film. Zij raakt nog steeds ontroerd (dan zien we ook tranen) bij het zien van de film, omdat het haar stad en haar jeugd was. In "The Day After" zien we o.a. een schoolklas verdampen en dat was haar schoolklas. Verder komen bij de totstandkoming nog Stephanie Austin (de coproducent), Jack Wright (de lokale castingdirecteur) en David Longhurst (de burgemeester van Lawrence) aan het woord.

Nadat de film is opgenomen in 24 dagen, welke de lokale economie 1 miljoen dollar opleverde, wordt de film gemonteerd en daarbij krijgen we te horen dat men de oorspronkelijke versie van vier uren te lang en te traag vond. Dit knippen (oftewel "editen") werd gedaan door Bob Florio die ook aan het woord komt en hij nam ook tijdelijk het werk over van Nick Meyer omdat hij van de film werd gehaald, omdat hij het vele knippen afkeurde. Men kwam uiteindelijk uit op een versie van twee uren (dat zal wel de bioscoopversie zijn geweest welke ik destijds heb gezien), maar Nick Meyer had daar veel kritiek op en werd daarna ook weer teruggehaald en uiteindelijk is het een geknipte versie geworden van drie uren. En die versie is toen ook uitgezonden op de televisie. Verder was het leuk om te weten dat de paddenstoelwolken (oftewel de atoombommen) in de film gemonteerd zijn aan de hand van opnames van room in ijsthee (dat was het enige wat leek op een ontploffing van een atoombom) en waarvan het beeld werd omgedraaid.

Ook krijgen we nog wat te horen m.b.t. de discussie die ontstond nadat de film werd uitgezonden (zo ontstonden er demonstraties tegen Ronald Reagan en de atoombommen) en waarbij er ook gedebatteerd werd met bekende personen (waaronder Henry Kissinger en Robert McNamara) en daarbij krijgen we o.a. Ted Koppel te horen, die deel uitmaakte van het ABC-News van 1963 t/m 2005.

Mede door "The Day After" zocht de regering Reagan toenadering tot aartsvijand Rusland, om de ontspoorde wapenwedloop een halt toe te roepen. Al is het de vraag of "The Day After" daarbij inderdaad zo’n prominente rol heeft gespeeld als "Television Event" op toch wel typisch Amerikaanse wijze suggereert. Maar al met al vond ik dit een interessante documentaire, waarmee ik me circa 90 minuten goed vermaakt heb.

Ondertussen ook gezien, best interessant om te zien hoe de film The Day After in 1983 grote paniek veroorzaakte door midden in de Koude Oorlog een film te tonen wat er vermoedelijk zal gebeuren als de kernwapens in de wereld echt ingezet worden.

Ik heb die film ook twee keer al gezien, toevallig een jaar of twee terug voor het laatst nog. Echt onder de indruk was ik er niet van, vooral door de lange aanloop en de dramatische special effects. Maar ik beoordeel dit ook uit een heel ander tijdperk, snap heel goed dat mensen destijds dit doodeng vonden. Het is een beetje als de radioshow van War of the Worlds begin jaren 30, waar mensen echt dachten dat er aliens op aarde waren geland. Je moet het wel in perspectief bekijken.

Als docu duurt me dit wel te lang, een uur was genoeg geweest, dan hadden er wat onnodige momenten uitgeknipt kunnen worden. Ik zou iedereen wel aanraden The Day After een keer te kijken als je enig historisch besef hebt, maar beter nog kijk je dan ook Threads uit 1984. Die film geeft pas echt een weerzinwekkend beeld op de aarde na zo'n kernoorlog. Brrr.

3*