Asab Keshi (2023)

Vanaf 31 augustus 2023 in de bioscoop (Amstelfilm)

Volgens de Iraanse wet krijgen jongens meisjes vanaf de lagere school afzonderlijk les. En er gaan stemmen op om die segregatie al toe te passen op de peuterschool. Deze film vertelt het verhaal van peuters Roham en Rana die willen trouwen en zich afvragen hoe ze kinderen kunnen krijgen. Het stoere joch (en de pestkop) onthult aan Roham hoe het werkt. Incidenten op school en bijeenkomsten met ouders onthullen de achtergrond van deze kinderen in een drama dat zware thema’s aanhaalt. Werken met kinderen is altijd lastig, dat blijkt ook wel uit de verschillende acteerstijlen van de kids in kwestie, waarbij regelmatig spontaniteit en (dus) authenticiteit ontbreekt. Toch valt er veel te genieten.

Film zelf was best genietbaar, maar ik geloof er uiteindelijk niets van. Bijna een propagandafilm over het kleuteronderwijs in Iran. Nee, hard maken kan ik het niet, maar het was me allemaal veel te glad, te gemaakt en te veel gericht op hoe het hoort en moet.

Iraanse films zijn vaak kwaliteitsfilms maar deze viel me tegen. De film volgt een paar kleuters op de kleuterschool: we worden verteld dat alleen op de kleuterschool jongens en meisjes nog geen gescheiden onderwijs krijgen en de film geeft de indruk dat de religieuze indoctrinatie (of opvoeding), die er al wel wordt ingebracht, nog weinig vat krijgt op de kleuters die zich meer met wereldse zaken bezighouden zoals de vraag hoe kinderen worden gemaakt. De film lijkt zo te gaan over de (laatste) fase van kinderlijke onschuld in Iran, maar de hoofdpersoon en twee andere kleuters die worden gevolgd blijken slachtoffer van emotionele verwaarlozing of seksueel misbruik zodat hun onschuld al is verloren. Ik weet niet goed wat de film hiermee wil zeggen – de school reageert heel betrokken en goed op de mishandeling van de kinderen dus er lijkt geen sprake van maatschappijkritiek (of het is een kritiek op Iraanse ouders) – zoals het idee van de film sowieso slecht is uitgewerkt: het verhaal is wat moeilijk te volgen en ook het acteerwerk van met name de kinderen laat te wensen over.

Er zijn vele regisseurs die kleine kinderen aan het acteren krijgen en soms zelfs op fenomenale wijze. Ook in iran. Amir Toodehroosta hoort daar niet bij. Helaas wordt de film daardoor al niet erg geloofwaardig. Maar als dat alles is waar de film de boot mist, was het nog wel te vergeven. Numb is helaas is moreel verwarde film geworden, Alsof de regisseur een kritische film wilde malen maar tegen werd gehouden door de censors die alles zo ver afzwakten dat er een soort lege huls overblijft. Ik weet niet of dat waar is maar de laatstse jaren zijn filmmakers in Iran zo hard aangepakt als ze niet in de pas liepen. En dat in een land met een zeer fraaie filmhistorie. De film is best goed als hij gewoon de kinderen observeert en niet een plot kwijt moet met een hoop ellende. Een kind dat bezig is met zijn levensvraag, namelijk "Hoe krijg ik een broertje?" Hoe leer je geloof aan een kind in een door en door opgelegd religieuze maatschappij? De film heeft daar nog sporen van een kleine rouw over de onschuld die snel verloren gaat. Meisjes dragen hoofddoekjes en zitten niet meer met de jongens op school.

Helaas heeft de film ook nog punten te maken. Over kindermishandeling bijvoorbeeld. En dan krijg je van die potsierlijke arthousekitsch als een kind dat een masker draagt tijdens het ontdekken van de nare volwassen wereld Of een kind dat de mishandeling waar hij getuige van was naspeelt in en schooltoneelstukje of een scene die suggereert dat het pestende kind het andere aanzet tot het naar beneden gooien van zijn babyzusje die gelukkig niet in de maxicosi lag, maar de film haalt daar wel een spannend suggestief momentje binnen. Iets te veel van dit soort scenes deed me meer afhaken dan de acterende kindertjes.