Walad Min al Janna (2022)

Adam [Tawfeek Barhom] is een jongeman uit een eenvoudige vissersgemeenschap die de eer te beurt valt om een opleiding tot Imam te volgen aan de prestigieuze Al-Azhar Universiteit in Cairo. Wanneer de sjeik van Al-Azhar, de geestelijk leider van alle Soennieten in het land, plotseling komt te overlijden krijgen kolonel Ibrahim [Fares Fares] en Soliman [Sherwan Haji] opdracht om elk middel in te zetten om de verkiezing van de nieuwe sjeik zo te beïnvloeden dat de presidentsgezinde Sjeik Omar Beblawi [Jawad Altawil] als winnaar uit de bus komt. Ze verzinnen een list om favoriet Sjeik Negm [Makram Khoury] buitenspel te zetten en besluiten Adam door middel van manipulatie en chantage in te zetten als spion om eventuele andere kandidaten uit te schakelen. Razendspannende thriller met een subtiel angstaanjagende Fares weet op fascinerende wijze religie en de bijbehorende rituelen te gebruiken om de dramatiek en spanning hoog te houden. Wellicht een aardige double-bill met The Two Popes.

De locatie van de Al-Azhar Universiteit was uiteindelijk het enige wat deze slappe thriller nog iets bijzonder maakt! De film wil met zijn verhaallijn vermoedelijk op een politieke thriller lijken maar door het vele geklets rond spiritualiteit, fanatisme en religieuze en politieke corruptie, weet het nooit echt te intrigeren of spanning op te wekken. Om over platgetreden paden nog maar te zwijgen. Oei, dat scenario was gewoonweg veel te spraakzaam. Waarom ze de keuze maken om dit op te rekken naar een speelduur van 126 minuten, terwijl het verhaal eigenlijk ook in een half uur verteld was, niet gek dat door het tempo de verveling snel toeslaat. Het verbaast me dat dit de prijs voor het beste scenario in Cannes heeft gewonnen. Combineer dat met de nogal slordige montage en het werd dus een lange zit. Ook het einde voelde moe en clichématig aan. Tja, er zijn een paar mooie beelden van Cairo en in de Universiteit maar voor de rest was dit futloos.

- Welke doctrine van de Islam volgt sjeik Negm?

- Die van de waarheid.

- Welke waarheid?

- Die van sjeik Negm.

Korte dialoog die het thema van de film aardig benadert. Wat begint als een simpel verhaal van een visserszoon die is aangenomen op de Al-Azhar universiteit in Caïro, ontwikkelt zich langzaamaan tot een web van intriges, waarin kennis van de Koran, het reciteren van de verzen, en debatvaardigheid belangrijke munitie vormen om de opvolging van de gestorven grote imam (vergelijkbaar met de paus bij de katholieken) te kunnen manipuleren.

Boeiend inkijkje in de islamitische wereld waar de grens tussen religie en politiek flinterdun is, en die in alle opzichten gelijkt op de corrupte wereld van de westerse religies.

Behoorlijk recht toe rechtaan verfilmd. 'Dit is het verhaal en dat vertel ik zo helder mogelijk,' lijkt regisseur Tarik Saleh gedacht te hebben. Dat is hem gelukt.

De film oogt goed en is ook niet slecht maar weet uiteindelijk toch te weinig te leveren: de cruciale plotwendingen zijn ongeloofwaardig (waarom zou de moslimbroeder zonder te klikken zijn plek afstaan aan Adam, waarom wordt het leven van Adam uiteindelijk gespaard, etc) en volgen te veel de Hollywood-clichés. Ondanks dat het plot vereist dat je je aandacht erbij houdt, is het script gewoon niet clever genoeg voor een spionagethriller die de film in wezen is, ook al heeft het een ongebruikelijke setting op de islamitische universiteit van Caïro waar de staatsveiligheid spionnen neerzet om zelf te kunnen bepalen wie de religieuze autoriteit in het land wordt. Het thema van het delicate evenwicht of spanningsveld tussen kerk en staat die niet met elkaar in conflict mogen raken is interessant maar wordt nauwelijks uitgediept: een enkele keer wordt iets diepzinnigs - filosofisch of theologisch - gezegd maar ik kreeg niet de indruk dat de film daar verder iets mee doet.

De slotscène is duidelijk: Adam heeft niets geleerd op die befaamde universiteit...tenzij dat wat Tarik Saleh ons met zijn film wil aantonen, namelijk de verdorvenheid met machtsmisbruik, corruptie, moord...in zijn land.

Saleh haalt als het ware een prestigieus instituut onmeedogend onderuit aan de hand van een verhaal waarbij een goedmenende jongen de speelbal, wordt in de handen van politiek tegenstanders.

Sterke film die je meesleept tot het slot.

Niets voor niets gekozen voor beste scenario in Cannes vorig jaar.

Arme visserszoon Adam (Tawfeek Barhom) weet een beurs te bemachtigen om voor imam te studeren aan de zeer prestigieuze Al-Azhar Universiteit (sinds 970!) Niet lang nadat hij de fez die hem als onderdeel van de elite-instelling aanmerkt heeft opgezet, gaat de grootimam van de universiteit dood. De grootimam is één van de belangrijkste, zo niet de belangrijkste, geestelijke in de soennitische islam, en wat hij zegt heeft grote invloed op gelovigen. Daarom willen zowel het Egyptische generaalsregime als de Moslimbroeders graag hun mannetje op die post krijgen. Ondertussen probeert de universiteit zijn onafhankelijke positie te houden.

Kolonel Ibrahim (Fares Fares) van de Staatsveiligheidsdienst is namens team El-Sisi belast met het sturen van de verkiezing. Alleen wordt zijn infiltrant Zizo (Mehdi Dehbi) ontmaskerd en vermoord, maar die heeft daarvoor nog wel Adam - arm, nog nooit eerder in de grote stad geweest, geen connecties, lijkt tijdens colleges bevattelijk voor ideeën - nog kunnen rekruteren. Die komt zo in een levensgevaarlijk spel terecht.

NA Eagles of the Republic en The Nile Hilton Incident it is de derde en laatste film van Tarik Saleh in zijn Cairo Trilogy die ik keek en ook deze was weer erg goed. De film heeft ook de prijs gewonnen voor het beste screenplay in Cannes 2022. Mubi noemt in het introducerende tekstje John le Carré en dat is inderdaad heel erg de sfeer van de film, zeker van de figuur kolonel Ibrahim. Salehs vaste hoofdrolspeler Fares Fares maakt van hem een op en top Le Carré-karakter: een man die nog gelooft in de romantiek van het spion zijn, waar niet alleen macht, maar ook de goede zaak telt. Een man ook met het uiterlijk van een jarenzeventigintellectueel en een voorliefde voor totaal absurde 'geheime' afspraken in een café, waar hij dan wel moderne frapuccino-achtige drankjes drinkt uit plastic bekers. Zijn baas en tegenhanger, de meedogenloze luitenant-generaal Sohby (Younes Medhat) ziet er uit als een techbro. Adam is een intelligente jongen, maar ook een naïeve boekenwurm van het platteland, die in het begin niet eens zijn toegewezen bed in de slaapzaal kan vasthouden en aanvankelijk een speelbal is van alles en iedereen, maar razendsnel leert. Raeed (Ahmed Laissaoui), de student die dat bed steelt is trouwens ook een kleurrijk figuur: een theologiestudent en koranrecitatiekampioen die altijd oortjes in heeft en standaard een Morbid Angel-shirt draagt.

Het verhaal lijkt wel een beetje op Conclave, maar Cairo Conspiracy is veel spannender. Bij het conclaaf komen alle kardinalen uiteindelijk wel weer naar buiten; de Moslimbroeders en vooral de Egyptische Staatsveiligheidsdienst kijken niet op een lijk meer of minder. Cairo Conspiracy ook een stuk cynischer. Filmisch is Conclave wel beter, Saleh koos in Cairo Conspiracy om te filmen zonder opsmuk.

(Gezien op Mubi)